Doi köyündeki 'altın eller'

" RATTAN VE BAMBU İPLİKLERE HAYAT VERMEK "

"Eski çağlardan beri, uçsuz bucaksız dağlar ve ormanların ortasında yaşayan Co Tu halkı, günlük eşyalarını örmek için dayanıklı rattan ve bambuyu tercih etti. Bir adamın sırtında taşıdığı üç bölmeli sepete bakarak bile, onun örme becerisini anlayabilirsiniz. Güzel bir sepet birçok hayranı kendine çeker ve onu kıymetli kılar..." Yaşlı Pơloong Chướch, zanaat hakkındaki hikayesine başlarken nazikçe gülümsedi. Dokumanın güzel olup olmamasına bakılmaksızın, örme zanaatının nesiller boyunca tüm Co Tu erkeklerinin hayatının bir parçası olarak kaldığını söyledi. Ancak, dayanıklı ve ucuz plastik, alüminyum ve paslanmaz çelik eşyaların giderek daha fazla bulunabilir hale gelmesiyle modern yaşam, Co Tu örme sanatını zor bir duruma soktu ve bu işi yapan insan sayısı azaldı.

Dỗi köyünde dokuma sanatının zirvesine ulaştığı için "altın eller" lakabıyla anılan Yaşlı Pơloong Chướch.

Geleneksel değerlere tutkuyla bağlı olan yaşlı Pơloong Chướch, genç erkeklerin dokumacılıkta yarıştığı günleri her zaman sevgiyle anımsıyor. Bu, becerinin bir ölçüsüydü. Bu zanaatı icra edenlerin sayısı bir elin parmaklarıyla sayılabilecek kadar az olsa da, o sessizce ormanın derinliklerine giderek rattan, bambu ve kamış buluyor... bunları geri getirip, kurutup, ev eşyaları dokuyor. Bazen biri sipariş verdiğinde, yaşlı Pơloong Chướch büyük bir hevesle ve titizlikle günlerini en enfes ürünleri yaratmak için harcıyor. "Eşyanın türüne bağlı olarak, rattan ve bambuyu topladıktan sonra genellikle birkaç gün suda bekletiyorum. Bu yöntem bambuya daha doğal, daha parlak bir renk veriyor. Eşyaların dayanıklı olması, termitlerden korunması ve güzel renginin korunması için bambu ve rattanı ayırıp şeritler halinde yontuyorum ve sonra mutfak ocağının üzerindeki bir rafa yerleştiriyorum," diyor.

Co Tu halkının dokuma teknikleri o kadar karmaşıktır ki, yetenekli dokumacılar şüphesiz çok çalışkan ve sabırlıdır. Yaşlı Pơloong Chướch, Co Tu halkının her bir eşyanın işlevine bağlı olarak farklı dokuma teknikleri uyguladığını açıkladı. Örneğin, pirinç taşıma sepeti (zôống) tek katmanlı bambu şeritlerle dokunurken, odun sepeti altıgen şeritlerle dokunur… Erkeklerin çantası ise tek katmanlı bambu şeritler ve rattan lifleri kullanılarak birçok karmaşık iç içe geçmeli dokuma tekniğiyle dokunur. Bu tür sepetin her iki yanında, ormana giderken pirinç, ateş yakma aletleri vb. eşyaları koymak için kullanılan iki küçük bölme bulunur. Beceriye bağlı olarak, bir çanta yapımı genellikle önemli miktarda zaman alır, bazen 1-2 ay sürer.

Xà lét, p'reng (Katu çocuklarının festivallere götürmek için kullandığı küçük sepet), p'rom (kadınların festivallere hediye götürmek için kullandığı küçük sepet), mücevher sepetleri, brokar sepetler... hepsi birçok eşsiz geleneksel desenle titiz dokuma tekniklerini sergiliyor. Yaşlı Pơloong Chướch, işini bitirdiğinde müşterilerini her zaman memnun ediyor, çünkü müşteriler sadece kullanışlı bir eşya değil, aynı zamanda Katu halkının sanatsal özünü yansıtan bir ürün de alıyorlar.

COTU KÜLTÜREL ELÇİSİ

Pơloong Chướch, karmaşık ve sofistike birçok ürünün yanı sıra, saklama kutuları, tepsiler, sepetler, balık ağları ve manda bağlama ipleri gibi basit günlük ev eşyalarını bile hızla üretmek için gelişmiş dokuma tekniklerinde ustalaşmıştır. Bunlar aynı zamanda Bản Dỗi turizm bölgesini (Thượng Lộ beldesi) ziyaret eden turistlere sık sık sergilediği ürünlerdir. 10 yılı aşkın süredir Ka Zan Şelalesi Topluluk Turizm Kooperatifi'nde yer alan Pơloong Chướch, sayısız turist grubunun dokuma sanatıyla keyifli deneyimler yaşamasına yardımcı olmuştur. Buradan, Cơ Tu halkının el sanatlarının birçoğu uzaklara yayılmıştır.

Yaşlı Pơloong Chướch, dokuma becerilerini genç nesillere aktarmanın yanı sıra, geleneksel Co Tu el sanatını turistlere tanıtarak ve sergileyerek bu sanatın yaygınlaşmasına da katkıda bulunuyor.

"Bu sepetin kayışı. Bu da pirinç, çeltik, tuz için bir sepet... yani sepetin gövdesi sıkıca örülmüş olmalı. Eğer manyok, bambu filizi için bir sepetse, daha az çaba harcamak ve sepeti daha hafif yapmak için daha gevşek örebiliriz," diye anlattı yaşlı Pơloong Chướch, Da Nang şehrinden gelen turist grubuna her bir ürünü işaret ederek. Ardından yaşlı adam basamaklara oturarak turistlere Cơ Tu halkının dokuma sanatı hakkında hikayeler anlatırken gösteriler yaptı. Uzun zamandır, Bản Dỗi'yi ziyaret eden turistler, doğayı keşfetmenin ve yerel mutfağı deneyimlemenin yanı sıra, yaşlı adamın hikayelerini dinleyerek yerel halkın kültürü ve yaşamı hakkında daha fazla bilgi ediniyorlar.

Yaşlı adamın anlattığına göre, turistler dokuma sürecini bizzat gördüklerinde, zanaatkarların her ürüne kattığı değerleri anlıyorlar. Bu nedenle, birçok insan tereddüt etmeden çok sayıda hediyelik eşya satın alıyor. Bu talebi anlayan Yaşlı Pơloong Chướch, konukları ağırladıktan saatler sonra bambu şeritlerini ayırıp sepetler ve dekoratif kaplar örüyor ve satıyor. Dokuma köyünde "altın eller" olarak bilinen yaşlı adam, davul ve gong çalmadaki ustalığıyla da tanınıyor. Ka Zan Şelalesi Topluluk Turizm Kooperatifi Müdürü Bayan A Lăng Thị Bé, Yaşlı Pơloong Chướch'un Dỗi köyü için değerli bir varlık olduğunu söyledi. Topluluk turizm grubunun başkanı olarak, Cơ Tu kültürünün birçok yönünü derinlemesine anlayan ve özveriyle çalışan yaşlı adam, aynı zamanda halkının geleneksel değerlerini turistlere tanıtmak ve korumak için de çaba gösteriyor.

"Turistlerin hasır ve bambu ürünlerine hayranlıkla baktığını her gördüğümde, bu zanaatı korumak ve yeni tasarımlar yaratmak için motive oluyorum. Turizm, Co Tu halkının dokuma sanatının daha geniş kitlelerce tanınmasının en iyi yoludur," diye paylaştı yaşlı adam. Nam Dong Bölgesi Kültür ve Spor Dairesi Başkanı Bay Le Nhu Suu'ya göre, yerel yönetim, topluluk turizmiyle birlikte Co Tu halkının geleneksel el sanatlarının değerini korumak ve tanıtmak için birçok çözüm uygulamıştır. Bunlar arasında, ileri yaşına rağmen, Yaşlı Pơloong Chướch, dokuma sanatını genç nesle öğretme konusunda her zaman heveslidir. "Yaşlı Pơloong Chướch'un zanaatı aktarma ve turistlere dokumayı gösterme biçimini çok takdir ediyoruz… Onun elleri sayesinde, Co Tu halkının nesillerdir çok sevdiği ve yakından ilişkilendirdiği sepetler, kaplar ve diğer eşyalar, birçok insanın zihninde kolayca yankı bulan basit kültürel hikayelere dönüşüyor," dedi Bay Suu. (devam edecek)

Kaynak: https://thanhnien.vn/nhat-nghe-tinh-doi-tay-vang-o-ban-doi-185241217225428042.htm