Çocukluk anılarından, zanaatı koruma yolculuğuna.
Hanoi'nin Thanh Oai beldesine bağlı Chuong köyünün ortasında, zanaatkar Ta Thu Huong'un evi her zaman sayısız konik şapkanın canlı renkleriyle doludur. Bazı şapkalar geleneksel konik şapkaların rustik cazibesini korurken, diğerleri ipekle kaplıdır, manzara resimleriyle boyanmıştır veya Vietnam'ın zengin kültürel kimliğini yansıtan motiflerle süslenmiştir. Bu, annesinden şapka yapmayı öğrendiği günlerden başlayarak on yıllara yayılan bir yolculuğun sonucudur.
Nesillerdir şapka yapımcılığıyla uğraşan bir ailede doğan genç kadın, küçük evlerini dolduran iğnelerin ritmik tıkırtıları ve şapka yığınlarıyla çevrili bir ortamda büyüdü. Yedi veya sekiz yaşından itibaren annesinden bu zanaatı öğrendi. Okuldan sonra annesinin yanında oturup her bir dikişi titizlikle uygulardı ve konik şapkalara olan sevgisi her geçen yıl daha da güçlendi.
"Annem, çalışırken her adımda bana nazikçe rehberlik etti. Dikişlere dikkat etmem gerektiği, çünkü ancak düzgün dikişlerle şapkanın güzel olabileceği yönündeki tavsiyesini hâlâ hatırlıyorum. Şimdi bile, ne zaman bir iğne tutsam, annemin sözlerini hatırlıyorum," diye paylaştı zanaatkâr Ta Thu Huong.
![]() |
Konik şapka ürünleriyle zanaatkar Ta Thu Huong. |
Büyüdükçe bu zanaatı sürdürmeye devam etti, ancak yol kolay değildi. 1998 yılı, tesadüfen konik şapkalara bayılan ve yaklaşık 10.000 adet sipariş veren yabancı bir müşteriyle tanışmasıyla önemli bir dönüm noktası oldu. Bu, eşi benzeri görülmemiş büyüklükte bir siparişti ve ailesi ve köydeki birçok hane için yeni bir umut ışığı oldu. Ancak sevinç kısa sürede yerini endişeye bıraktı. Bitmiş şapkalar depoda sürekli küfleniyordu. Binlerce şapka depoda birikti ve müşterilere zamanında teslim edilemedi. Ailesinin ve köylülerin tüm sermayesi ve emeği neredeyse boşa gitti.
Zanaatkar Ta Thu Huong şöyle hatırlıyor: "O zamanlar o kadar üzgündüm ki, belki de bu mesleği bırakmalıyım diye düşündüm. Depoda üst üste yığılmış şapkalara bakıp, sadece sessizce oturabildim." Her şey umutsuz görünürken, kocası, El Sanatları Köyü Derneği ve Chuong köyü sakinlerinden cesaret aldı.
Bu cesaretlendirme, ona yeniden başlamaya, üretim sürecini kademeli olarak iyileştirmeye ve yeni pazarlar aramaya karar vermesine yardımcı oldu. Bu çabalar sonunda meyvesini verdi. Ailesi, Avrupa ve Asya'daki birçok ülkeye ayda 5.000'den fazla konik şapka ihraç etti. Bu ilk siparişlerden sonra, Chuong köyü şapkaları yavaş yavaş Japonya, Fransa, Rusya, Güney Kore, Tayland ve diğer birçok ülkede görünmeye başladı. Bu başarı, zanaata bağlı kalma kararlılığını güçlendirmekle kalmadı, aynı zamanda Chuong köyü konik şapkalarının daha da fazla pazarı fethetmesi için yeni yönler aramaya devam etmesi için onu motive etti.
Konik şapkaya yeni bir soluk getirmek.
Elinde yeni bitirdiği konik şapkayı tutan zanaatkar Ta Thu Huong, el sanatının her aşamasını coşkuyla anlattı. Konik bir şapkayı tamamlamak için zanaatkarın birçok aşamadan geçmesi gerekiyor: yaprak ve kılıf seçimi, iskelet yapımı ve halkaların çıkarılması; iplik eğirme, dikme ve şapkanın kenarını oluşturma; tepeyi takma, yağ sürme, doldurma ve süsleme... Şapka yaprakları ve kılıfları Huong Son ormanından ( Ha Tinh ili) ithal ediliyor, ardından yeşilden parlak beyaza dönüştürülmek üzere özenle işleniyor.
Usta, yaprakların iç ve dış katmanlarını özenle seçmeli, homojen olmalarını sağlamalı ve dikişlerin görünmemesi için ustalıkla dikmelidir; böylece şapka güneş ve yağmura karşı yeterince koruyucu olur. "Şapka yapımı belirli kalıplara veya özelliklere bağlı kalmaz. Bir şapkanın dayanıklı ve güzel olması için, ustanın her dikişte çok dikkatli, becerikli ve sabırlı olması gerekir," diye belirtti usta Ta Thu Huong.
![]() |
| Usta Ta Thu Huong'un atölyesinde konik şapkalar çeşitli boyutlarda, renklerde ve desenlerde üretiliyor. |
Ancak, tüketicilerin giderek daha sofistike hale gelen zevklerine yanıt olarak, geleneksel konik şapkayı korumanın yanı sıra, çeşitli malzemeleri birleştirerek yeni ürünler yaratmaya ve şapkanın değerini artırmaya başladı. Şapka iskeleti hala Chuong köyünün geleneksel el işçiliği yöntemleriyle yapılıyor, ancak dış yaprak katmanı çeşitli renklerde ipekle değiştirilebiliyor. Bazı şapkalar Hue'yu anımsatan mor bir tona sahipken, bazıları lotus çiçeği desenli fildişi beyazı, bazıları ise özenle düzenlenmiş desenlerle çarpıcı turkuaz renkte.
Kullanılan malzemelerin çeşitliliğinin yanı sıra, şapkaların birçoğu Ha Long Körfezi, eski başkent Hue veya Kuzey Vietnam kırsalının manzaraları gibi ünlü Vietnam simgelerinin resimleriyle elle boyanmıştır. Manzara resimlerinin yanı sıra, ürünler lotus çiçekleri, beş köşeli yıldızlar veya "Vietnam" kelimeleriyle de süslenerek, şapkanın zarif görünümünü korurken şıklık katmaktadır.
Usta zanaatkar Ta Thu Huong şunları ifade etti: "Her konik şapkanın sadece el yapımı bir ürün olmakla kalmayıp, aynı zamanda ülkemiz hakkında bir hikaye anlatmasını istiyorum. Turistler şapkayı eve götürdüklerinde, Vietnam kültürünün bir parçasını da yanlarında taşıyorlar."
Yenilikçilik, ürünlerinin daha geniş bir müşteri kitlesine ulaşmasına yardımcı oldu. Yerli müşterilerin yanı sıra, birçok kuruluş ve kurum da kültürel ve diplomatik etkinlikler için şapkaları hediye olarak tercih ediyor. Her yıl, tesisinden yaklaşık 60.000 şapka satılıyor. Artan talebi karşılamak için üretimini kademeli olarak genişletti. Evindeki ana atölyesine ek olarak, daha fazla malzeme, bir teşhir salonu ve ihracat için bir paketleme sistemine yatırım yaptı. Tesisi ayrıca yerel işçilere istihdam sağlıyor.
![]() |
| Zanaatkar Ta Thu Huong (mavi gömlekli), Chuong köyünün konik şapkalarını uluslararası turistlere tanıtıyor. |
Ayrıca, el sanatları köyü deneyim alanı, sergi alanı, turist kayıt noktası, dinlenme alanı, otopark ve ihracat paketleme alanını içeren Bambu ve Hasır Şapka Kooperatifini geliştirmeye devam etti. Bu yer, Chuong köyünün şapka yapım sanatını öğrenmek isteyen birçok yerli ve yabancı grup için giderek daha popüler bir destinasyon haline geldi.
Aynı zamanda, şapka yapımı hakkında bilgi edinmek isteyen öğrenciler ve okullar için ücretsiz mesleki eğitim kursları da açtı. Ona göre, zanaatı aktarmak sadece şapka dikmeyi öğretmekle ilgili değil, aynı zamanda gençlerin geleneksel el sanatlarının değerini anlamalarına yardımcı olmakla da ilgili.
Zanaatkar Ta Thu Huong şunları paylaştı: "Eğer bu zanaatı sadece kendimize saklarsak, yavaş yavaş yok olacaktır. Umarım daha çok genç konik şapka yapmayı öğrenir ve severse, zanaat köyünün gelişmesi için daha fazla fırsat olur."
Usta zanaatkar Ta Thu Huong için, tamamladığı her konik şapka sadece yetenekli ellerin ürünü değil, aynı zamanda anıların, vatan sevgisinin ve nesiller boyunca aktarılan geleneksel bir zanaatı koruma arzusunun da bir doruk noktasıdır. Chuong köyünden gelen konik şapkanın sadece Vietnam yaşamının bir parçası olarak kalmasını değil, aynı zamanda Vietnam kültürünün hikayesini dünyanın dört bir yanındaki dostlarına taşımasını sağlamak için bu yolculuğa devam ediyor.
Kaynak: https://www.qdnd.vn/van-hoa/doi-song/giu-hon-non-la-lang-chuong-1046771











