M'nong Rlam Çömlekçiliği - Ocak başından turist haritasına bir yolculuk

VTV.vn - Toprak ve ateşten ilham alan M'nong Rlam halkı, Orta Yaylalar'daki kültürel turizme yeni bir boyut kazandıran eşsiz bir çömlekçilik tarzı yarattı.

M'nong Rlăm Çömlekçiliği - Ocak başından turist haritasına uzanan bir yolculuk.

M'nong Rlăm Çömlekçiliği - Ocak başından turist haritasına uzanan bir yolculuk.

Görkemli Chu Yang Sin dağının eteklerinde yer alan Yang Tao bölgesi (Lien Son Lak beldesi, Dak Lak ili), nesillerdir toprak ve ateşten şekillenmiş bir "hazineyi" koruyor: M'nong Rlam halkının çömlekçiliği. Parlak sırlarla veya ayrıntılı oymalarla gösterişli olmayan M'nong Rlam çömlekleri, kadim ormanın nefesi ve vahşi doğanın kalbinde yaşayan insanların gerçek doğası gibi, rustik ve bozulmamış güzelliğiyle kalpleri büyülüyor.

Yang Tao bölgesi nesiller boyunca toprak ve ateşten yapılmış bir "hazineyi" korumuştur: M'nong Rlam halkının çömlekçiliği.

Ana Topraktan Kaynaklanan

Çömlekçiliğin ruhu, Krông Ana Nehri'nin akarsularından veya kıyılarından elde edilen eşsiz bir kil türünden gelir. Bu kil sarımsı kahverengi, esnek, pürüzsüz ve alışılmadık derecede temizdir. Hasattan sonra kadınlar kili özenle muhafaza eder ve kalitesini korumak için her gün sularlar. Dikkat çekici bir şekilde, geniş kırmızı toprak platosunda, bu geleneksel çömlekçiliği yapmak için uygun kil yalnızca Yang Tao bölgesinde bulunur. Her zanaatkar her bir kil parçasını kıymetli ve değerli bulur. Çömlek yaparken, zanaatkar kili "çıkarır", yani her ürün için tam doğru miktarı alır; bu aynı zamanda M'nông Rlăm halkının manevi bir ritüeli olarak da kabul edilir. Zanaatkar baştan itibaren tam olarak tahmin etmelidir çünkü kurallara göre, şekillendirmeye başladıktan sonra kil eklemelerine veya çıkarmalarına izin verilmez.

Dong Bac köyünde 75 yılı aşkın bir süredir her gün özenle çömlek yapan zanaatkar H'Phiet Uong, bir toprak kabın kenarını titizlikle düzeltirken şunları paylaştı: "Bu kil, en temiz ve en esnek toprağı seçerek dere kenarlarından alınmalıdır. Biz kadınlar makine kullanmıyoruz; ruhumuz güzellik, ellerimiz kalıp ve ayaklarımız çömlekçi çarkıdır. Kabın yuvarlak ve kavanozun parlak olması için nefesimizi tutarak yürüyüp şekillendirmeliyiz."

75'ten fazla çiftçilik sezonunu geride bırakmış olan zanaatkar H'Phiet Uong, hâlâ her gün özenle çömlek yapmaya devam ediyor.

Çömlekçi çarkı kullanan Bat Trang veya Chu Dau çömleklerinin aksine, Yang Tao beldesindeki M'nong Rlam halkının çömlekleri, kilin yüksek bir ahşap platform üzerine yerleştirildiği ve zanaatkarın etrafında dolaşarak şekillendirdiği orijinal şekillendirme tekniğini korur. Toprak kap (go), fincan (pet) veya kavanoz (yang) gibi her ürün, zanaatkarın duyguları ve sade elleriyle yaratılır.

M'nong Rlăm seramik markasını tanımlayan en belirgin özellik, "açık hava" üretim sürecidir. Seramikler kapalı bir fırına yerleştirilmez, açık bir avluda istiflenir, kuru odun, pirinç kabuğu ve samanla örtülür ve ardından doğrudan fırınlanır. Sıcak dumanın içinde, ateşin başında bekleyen kadınların ve annelerin sabrı açıkça görülebilir, çünkü ufak bir hata bile kilin çatlamasına ve bütün bir günlük emeğin boşa gitmesine neden olabilir.

Her seramik ürün, zanaatkarın duyguları ve sade elleriyle yaratılır.

Çömlek "bitirildiğinde", ürün hemen yanan pirinç kabuklarının içine gömülür. Pirinç kabuklarından çıkan duman, çömleğin yüzeyine yapışarak kendine özgü parlak siyah bir renk oluşturur; bu, M'nong Rlăm çömleklerini diğer birçok çömlek türünden ayıran çarpıcı bir özelliktir. Bazı ürünler homojen bir siyah renge sahipken, diğerleri ateşin yoğunluğuna ve pişirme süresine bağlı olarak duman izleri, sarımsı veya kahverengimsi tonlar gösterir.

Kavanozlar, kaplar, kaseler, bardaklar ve su kapları gibi yaygın geleneksel eşyaların tamamı son derece dayanıklı, ısıya dayanıklı ve sırsızdır. Birçok insan M'nong seramiklerinin sırlı olduğunu yanlışlıkla düşünür, ancak bu aslında geleneksel kil işleme teknikleri, pirinç kabuğuyla pişirme ve cilalama yöntemlerinin bir sonucudur.

M'nong Rlam seramik sanatı için yeni bir yön.

Orta Yaylalar'ın gong kültürünün kültürel alanında, toprak kap (go), kase (pết) veya kavanoz (yang), M'nong halkının yaşam döngüsü ritüellerinde vazgeçilmez öğelerdir. Bunlar sadece pirinç pişirmek ve ilaç yapmak için değil, aynı zamanda dini törenlerde manevi nesneler olarak da kullanılır. Yang Tao çömlekleri mavi sırla veya canlı renklerle cilalanmamıştır; bu bölge insanlarının karakterini yansıtan sessiz, rustik bir güzelliğe sahiptir.

Yang Tao seramikleri, gösterişli mavi sır veya canlı renklerle süslü değildir; tıpkı orada yaşayan insanların karakteri gibi, sakin ve rustik bir güzelliğe sahiptir.

Ancak, piyasa ekonomisinin hızla gelişen ortamında, daha ucuz plastik ve metaller geleneksel çömlekçiliği zor bir duruma soktu. Birçok aile artık kil toplamak ve odun taşımakla ilgilenmiyor. Yetenekli zanaatkarların sayısı bir elin parmaklarını geçmezken, eşsiz kil hammaddelerine sahip bölgeler kentleşme nedeniyle giderek küçülüyor.

Son yıllarda, topluluk turizminin gelişmesiyle birlikte, M'nong Rlam seramikleri yeni bir yol bulmuştur. Özellikle, Dong Bak köyündeki M'nong Rlam halkının geleneksel seramik sanatı, 2024 yılının sonunda Kültür, Spor ve Turizm Bakanlığı tarafından resmi olarak Ulusal Somut Olmayan Kültürel Miras olarak tanınmıştır. M'nong Rlam seramikleri, Vietnam mirası haritasında resmi olarak yerini alarak, yerli ve yabancı turistler için bir destinasyon haline gelmiştir.

M'nong Rlam seramikleri, resmen Vietnam kültürel mirası haritasına eklendi ve yerli ve yabancı turistler için bir cazibe merkezi haline geldi.

Dơng Bắk köyündeki zanaatkarlar, her biri farklı ürün türleri yaratmada kendi güçlü yönlerini kullanarak, doğal bir şekilde çömlek yapıyorlar. Başlangıçta sadece sıradan ev eşyaları yapmaya aşinaydılar. Ancak turistlerin ziyaret etmeye başlamasıyla birlikte, çömlek ürünleri turizm ve yerel kültürlerinin tanıtımıyla daha yakından bağlantılı hale geldi. Yaptıkları oyma kanolar, filler ve sepetler artık daha özgün ve etkileyici.

Zanaatkar H'Thuyên Uông mutlulukla şunları söyledi: "Turistler gelmeye başladığından beri ailemiz daha çok seramik sattı. Ziyaretçiler kendi küçük fillerini ve küçük fincanlarını yapıp hatıra olarak eve götürmekten keyif alıyorlar. Bu sayede köydeki çocuklar da büyükannelerinden ve annelerinden bu zanaatı öğrenmek istemeye başladılar."

M'nong Rlăm seramikleri, alışılmış ev eşyalarından yola çıkarak, artık turizmden ilham alan kano, fil ve sepet gibi imgelerle zenginleştirilerek yerel kültürün etkileyici bir şekilde tanıtılmasına katkıda bulunuyor.

Çömlekçiliğin korunması sadece geçim kaynağını sürdürmekle ilgili değil, aynı zamanda bir etnik grubun ve güneşli, rüzgarlı Orta Yaylaların kültürel "kimliğini" korumakla da ilgilidir. Ancak sürdürülebilir kalkınma için devlet, zanaatkarlar ve turizm işletmeleri arasında yakın bir işbirliği gereklidir. Bu "hazineyi" korumak için özel kil hammaddesi alanları ve mirası sergilemek ve deneyimlemek için destekleyici alanlar planlamak şarttır.

Büyüleyici Lắk Gölü kıyısındaki M'nong Rlăm kadınlarının yetenekli elleri altında, cansız toprak yığınları ormanın ruhuyla dolu sanat eserlerine dönüştürüldü. Geleneksel değerler modern düşünceyle harmanlandığında, toprak ve ateşin şarkısı uluslararası turizm haritasında daha da yankı bulacaktır.

Dak Lak'a gelen ziyaretçiler artık sadece filleri görmek veya Lak Gölü'nde kano gezintisine çıkmak için değil, aynı zamanda kil şekillendirmeyi denemek ve zanaatkarlardan bölge ve insanları hakkında hikayeler dinlemek için de geliyorlar.

Kaynak: https://vtv.vn/gom-mnong-rlam-hanh-trinh-tu-bep-lua-den-ban-do-du-lich-10026052913505716.htm