Alacakaranlık güneş ışığı

Alacakaranlık, öğleden sonra güneşinin yavaş yavaş batmasıyla oluşan duygusal bir durumdur; bu duygu bir zamanlar Phan Khoi tarafından dile getirilmiştir. Ancak "güneş ışığı" hâlâ bir zamanlar sevdiğimiz gazetelerin sayfalarında bir yerlerde varlığını sürdürüyor.

Quang Nam Gazetesi - elimden kayıp gitmek üzere olan bir başlık. Fotoğraf: Nguyen Tuan

1. Bay Le Van Hoe, Etimolojik Sözlüğü'nde "tang thuong" (桑蒼) kelimelerinin anlamını şöyle açıklamıştır: "Üç yaşlı adam deniz kıyısında oturmuş, övünüyor ve birbirlerinin yaşlarını soruyorlardı; biri Pangu (gökyüzünü, yeryüzünü ve her şeyi yaratan ata) ile akraba olduğunu övünerek anlatıyordu; diğeri, mavi denizin dut tarlasına dönüştüğünü her gördüğünde hatırlamak için bir sopa attığını ve şimdi bu sopaların on evi doldurduğunu söylüyordu; üçüncüsü ise öğretmeninin ölümsüzlük şeftalisi (üç bin yılda bir olgunlaşan) yediğini ve çekirdeğini Kunlun Dağı'nın (Çin'in en yüksek dağı) eteğine attığını ve şimdi bu çekirdeğin bir ağaca dönüştüğünü ve bu ağacın Kunlun Dağı kadar uzun olduğunu söylüyordu."

Nedense, bu pasajı her okuduğumda, o üç yaşlı adamı Quang Nam'dan üç gazeteci olarak hayal ediyorum; gazetedeki işlerini bitirdikten sonra, bir tente altında veya kaldırımda rastgele oturmuş, bira bardakları eşliğinde, her şeyden sohbet ediyorlar.

Edebiyat ve yazarlık dünyasına adım attığınıza göre, az önce tarif ettiğim ortam ve üç kişinin yüzü mutlaka aklınıza gelecektir; onları tanıdığınız herhangi biriyle ilişkilendirebilirsiniz, çünkü eminim ki bu edebiyat dünyasına girdiyseniz, Quang Nam'dan veya Quang Nam kökenli en az bir gazeteciyi tanıyorsunuzdur.

Quang Nam eyaletinde gazeteciliğin gelişmesine yol açan elverişli coğrafi özelliklerin ne olduğu belirsizdir. 1920'lerde Hue'ye gidip Tieng Dan gazetesinde çalışan Thanh Binh köyünden Bay Huynh Thuc Khang'ın zamanından günümüze kadar neredeyse yüz yıl geçti ve Quang Nam halkı nesiller boyu gazetecilik alanında birbirini takip etti. Gazeteciliği, tartışma yeteneklerini geliştirmek, gerçeği ortaya çıkarana kadar tartışmak ve akıl yürütmeleri tamamen ikna edici olana kadar tartışmak için seçtiler.

Ancak, sosyal medyanın günümüzdeki patlamasını göz önünde bulundurursak, "tartışmaya açık" olmak artık sadece Quang Nam'lıların kendilerini özdeşleştirebileceği bir özellik değil.

2. Elbette, tartışmak başlı başına kötü bir şey değil. Bence her çağın "tartışmada iyi" ve "iyi tartışmacı" insanlara ihtiyacı var, ancak "iyi bir tartışmacı" olmak asıl zorluk. Amaç, başkalarını ikna edecek şekilde tartışmak, uyumu koruyarak sonuna kadar tartışmak ve en önemlisi, yanlış olduğunuzu fark ettiğinizde tartışmayı bırakmak, yenilgiyi kabullenmek ve inatla her ne pahasına olursa olsun kazanmakta ısrar etmek yerine, tartışmadan sonra birbirinizin gözlerine bakabilmektir…

Bu, tartışmanın bile beceri gerektirdiğini gösteriyor. Herkesin gördüğü ve duyduğu her şeye (ya da daha kötüsü, gizlice karşı çıkarken kabul ediyormuş gibi yaptığı şeylere), açıkça yanlış olsa bile, katıldığı ve karşı çıkmayı reddettiği bir toplulukta sağlıklı bir topluluk inşa edilemez.

Bu tür bir kişilik, gazetecilik ortamına mükemmel bir şekilde uygundur. Bu nedenle, bugün Quang Nam'dan birçok gazetecinin olması şaşırtıcı değildir. Bu kişilik aynı zamanda şiir ve edebiyatta da etkili olduğunu kanıtlamaktadır.

İlk "modern şiirlerden" birinin Quang Nam'lı bir gazeteci olan Bao An köyünden Bay Phan Khoi'ye ait olması ve ünlü "Eski Aşk" şiiriyle anılması tesadüf değildir. Ancak şiir reformu ruhunun ne kadar güçlü olduğunu görmek için o dönemin "genç şairi" Phu Thu Thuong köyünden Nam Tran'ın sesini dinleyelim:

Eski şiir tarzını terk edelim.
Çünkü şu an moda değil.
Trafik Kuralları burada özetlenmiştir.
Göklerin Oğlu'nu geri döndür.
Rekabetçi bir dünyada,
Ulusal edebiyatın özgürleştirilmesi gerekiyor.
Çerçeveyi mi? Atın gitsin!
Hayatta kalmaya yönelik faaliyetler.

Bu tematik şiir uzundur ve sanatsal değeri yüksek olmasa da, Vietnam dilini kullanarak Vietnam halkı için Vietnam şiiri yazma kararlılığını açıkça ifade etmektedir. Bütün bir ruhani yaşamı başka bir kültürün kısıtlamalarıyla yükleyen edebi üslubu reddeder.

Zaten kendi göletimiz var...
Başkalarının göletlerinde yıkanmaya devam etmenin ne anlamı var?
[...]
Dongting Gölü'nü övmeyin.
Tai Dağı hakkında şiir yazmayın.
Rastgele sahneleri tarif etmeyin.
Gözlerim daha önce hiç böyle bir şey görmemişti.
[...]
Bebek, tıpkı Xi Shi gibi acı acı ağlıyor.
Tai Bai'ye kibirli bir şekilde gülerek,
Beş İmparator ve Üç Hükümdar.

Şiirin, muhtemelen Yeni Şiir akımının zirve döneminde eleştirmen Tran Thanh Mai'ye gönderildiğine inanılıyor. Şair, belki de halk şarkısında söylendiği gibi, "Quang Nam'dan gelen öğrenciler sınava girmeye gelirler / Hue'nun kızlarını görünce ayrılmaya dayanamazlar" sözünden dolayı, bu başkentten büyülenmiş ve bu yüzden ilk şiir koleksiyonunu Hue'ya ithaf etmiş, güzel ve şiirsel (1939)?

Okuyucuların tipik Quang Nam kişiliğini sadece tartışan biri olarak yanlış anlamasından korkarak uzun uzun konuştum. Ve bu makale yayınlandığında, Quang Nam'dan bir gazeteci arkadaşımın yazı işleri ofisinin yakınındaki kuru kalamar satan bir yol kenarı tezgahında benimle buluşmayı ayarlayacağını hayal ediyorum. Yarım şişe bira içtikten sonra, "Makalenizi okudum, güzel ama..." diyecek. Sonuçta, dünyadaki her "tartışma" o iki kelimeyle başlar: "ama..."

Ama biliyordum ki, daha az baskı yapmam ve kalan yarım şişe birayı bitirmem konusunda benimle tartışacaktı ve konuşma daha çok "güncel olaylara" kayacaktı. Ayrılık, birleşme, hayatta kalma, bir ismin, bir gazetenin kaybı... İnsanların bir yılı elli yıl gibi yaşadığı, göz açıp kapayıncaya kadar çok dramatik değişimin yaşandığı bir çağda. Tıpkı bir zamanlar çok sevdiğim başlığı taşıyan gazeteyi elden çıkarmak üzere olduğum sahne gibi: Quang Nam.

Kaynak: https://baoquangnam.vn/nang-thoi-chang-vang-3157845.html