Vietnamca yazılmış ilk kitabın muhafaza edildiği yer.

Lisede eğitim görmüş herkes, bugün kullanılan Vietnamca Quốc ngữ yazısının başlangıçta Vietnam'a Hristiyanlığı yaymak için gelen Avrupalı ​​misyonerler tarafından oluşturulduğunu bilir. Kullanımının kolaylığı nedeniyle zamanla mükemmelleştirilmiş ve bugün Vietnamca dediğimiz ulusal yazı haline gelmiştir. Ancak, Vietnamca yazılmış ilk kitabın şu anda Phú Yên eyaleti, Tuy An ilçesi, An Thạch beldesindeki Mằng Lăng Kilisesi'nde muhafaza edildiğini çok az kişi bilir.

Phu Yen gazetesinden meslektaşlarımız, kitabı bizzat görmek için bizi Mang Lang Kilisesi'ne götürdüler. Kilisenin önünde, avlunun sağında, yapay bir tepenin içine gizlenmiş, dolambaçlı, özenle tasarlanmış, gizemli bir mağaraya yönlendirildik. Burası, misyonerlik çalışmaları Phu Yen bölgesiyle yakından ilişkili olan rahip Peder Andrew Phu Yen'in hayatıyla ilgili birçok eserin sergilendiği yerdir.

Loş mekânda, her tereddütlü adımdan sonra önümüzde cam bir vitrinle kaplı bir masa belirdi. Arkadaşım içeriyi işaret ederek, "Bu, Vietnamca yazılmış ilk kitap!" dedi. Şaşıran, meraklanan ve sevinen herkes, telefonlarıyla serginin fotoğraflarını çekmeye başladı.

Mang Lang Kilisesi'ndeki yapay tepenin içindeki bodrum katında, Vietnamca yazılmış ilk kitabın fotokopisi sergilenmektedir.

Kitap 4. ve 5. sayfalardan açılıyor. 4. sayfada düzeltmeler yer alırken, 5. sayfada iki sütun bulunuyor; sol sütun Latin alfabesiyle, sağ sütun ise Vietnamca yazılmış. En üstte "Sekiz Günlük Vaaz" başlığı yer alıyor. Altında "2. Gün" (anlamı "birinci") yazıyor. Daha aşağıda ise içerik yer alıyor; bu içerikte modern Vietnamcada doğru olan birçok kelime, okunaksız birçok kelime ve "blời" (anlamı gökyüzü), "fức" (anlamı güç) gibi tahmin edilebilecek bazı kelimeler bulunuyor...

Meslektaşım bana bunun rahipler ve misyonerler için vaaz metinleri içeren bir kitap olduğunu söyledi. Yazarı, cemaatin Peder Dắc Lộ diye çağırdığı Fransız Alexandre de Rhodes'tur. Ayrıca bunun bir fotokopi olduğunu, orijinalinin kilisedeki papaz tarafından özenle saklandığını belirtti. Orijinalin sayfalarının kenarlarında kabartma harfler bulunmaktadır. Güneş ışığına tutulduğunda, banknotlardaki kabartmalara benzer şekilde harfler görünür hale gelir. Kitap 1651 yılında İtalya'da basılmıştır, yani 372 yaşındadır.

Neredeyse dört yüzyıl sonra, kitap günümüze kadar korunmuş ve Vietnamca aksan işaretlerinin kullanımı da dahil olmak üzere bu kadar modern baskı teknolojisiyle basılmış olması gerçekten olağanüstü bir başarı. Ve ülkemiz için, Vietnamca Quốc ngữ yazısıyla yazılmış ilk kitap olması nedeniyle, gerçek bir hazine!

Daha detaylı araştırmalar, Alexandre de Rhodes'un Vietnam dilinin yaratıcısı olmadığını ortaya koymaktadır. Ondan önce, Hristiyanlığı yaymak için Vietnam'a birçok Avrupalı ​​misyoner gelmişti. Bu misyonerler Latin alfabesini kullanan ülkelerden geliyorlardı ve o dönemde Vietnam'da ideografik karakterler (Çince karakterler ve Nôm karakterleri) kullanıldığı için inançlarını yaymakta zorluk çekiyorlardı. Bu karakterleri öğrenmek, basmak ve yaymak onlar için zordu. Bu nedenle, inançlarını etkili bir şekilde yaymak için Vietnam dilinin seslerini temsil etmek üzere Latin alfabesini kullanmaktan başka seçenekleri yoktu.

Daha sonra gelen Alexandre de Rhodes, önceki misyonerlerin kurduğu Vietnamca dil kodlamasını temel alarak Vietnamcayı çok hızlı bir şekilde öğrendi ve yazdı. Bununla da kalmayıp, Vietnamca öğrenimini sadece misyonerler arasında değil, aynı zamanda halk arasında da yaymak, doktrini okumalarına ve anlamalarına yardımcı olmak ve mevcut Latinleştirilmiş Vietnamcayı geliştirmek için Alexandre de Rhodes iki kitap derledi: bir Vietnamca-Portekizce-Latince sözlük ve yukarıda bahsedilen Sekiz Günlük Vaaz.

Kitabın neden Mang Lang Kilisesi'nde saklandığına gelince, arkadaşım bilmiyor. Tahminimiz, 1892'de inşa edilen Mang Lang Kilisesi'nin Phu Yen'deki en eski kilise olduğu; Peder Andrew Phu Yen'in bu bölgede aktif olduğu ve misyonerlik çalışmalarının Alexandre de Rhodes ile yakından ilişkili olduğu, bu nedenle belki de vaazlarında kullandığı bir kitap olduğu ve bu kilisede saklandığı yönündedir.

1892'de inşa edilen Mang Lang Kilisesi (Phu Yen eyaleti), Vietnam dilinde yazılmış ilk kitaba ev sahipliği yapmaktadır.

Şunu da eklemek gerekir ki, 17. yüzyılda ortaya çıkmış olmasına rağmen, Nguyen Hanedanlığı'nın Hristiyanlığı yasaklama ve yabancı dil olarak kabul etme politikası nedeniyle Vietnam dili birkaç yüz yıl boyunca yaygın olarak kullanılmamıştır. 19. yüzyılın ikinci yarısında, Bay Truong Vinh Ky, Vietnam dilinin topluma yayılmasında önemli bir rol oynamıştır. Kendisi, Vietnamca öğreten ilk Vietnamlı öğretmen ve Fransızlar tarafından kurulan (1862) Tercümanlık Okulu'nun müdürüydü.

Vietnam dilinin yaygınlaşmasına daha iyi hizmet etmek amacıyla, ilk ders kitabı olan "Annam Grameri"ni derledi; bunu bir dizi ders kitabı, tarih kitabı, edebiyat kitabı vb. izledi. Sadece ders kitapları bile yaklaşık 25 taneydi. Bunun ardından, Vietnamca öğrenme, şiir ve düzyazı yazma ve Vietnamca makale yazma hareketi gelişti; aynı zamanda Vietnamca idari belgelerde kullanılmaya başlandı ve resmen ülkemizin ulusal dili oldu.

Dolayısıyla, Vietnam dili yabancılar tarafından kendi amaçları için yaratılmış olsa da, sahip olduğu canlılık ve Vietnamlıların birçok neslinin yaptığı eklemeler, düzenlemeler, yayılım ve iyileştirmeler sayesinde giderek mükemmelleşmiş ve şimdi Vietnam ulusunun "zengin ve güzel" dili haline gelmiştir.

Sayfayı ziyaret edin

Kaynak: https://baocamau.vn/noi-luu-giu-quyen-sach-tieng-viet-dau-tien-a29306.html