Về làng Chuồn ăn bánh khoái cá kình

VTV.vn - Muốn ăn bánh khoái cá kình, phải về làng Chuồn: tự chọn cá, chờ đổ bánh và ăn ngay bên bếp lửa. Cái ngon không chỉ ở vị, mà ở cả một phiên chợ đầm còn thở hơi sương.

Bánh khoái cá kình làng Chuồn không chỉ để ăn, mà để trải nghiệm: từ chọn cá nơi chợ sớm đến chờ bánh xèo trên bếp lửa. Cái ngon nằm ở sự tươi rói của đầm phá và nhịp sống chậm rãi của một làng quê xứ Huế.

Cách trung tâm Huế chừng hơn chục cây số, làng Chuồn (tức làng An Truyền, phường Mỹ Thượng, TP Huế) nép mình bên hệ phá Tam Giang. Đầm Chuồn ở đây không chỉ nuôi sống bao thế hệ ngư dân mà còn tạo nên một thứ “đặc sản chỉ có tại chỗ”: cá kình. Loài cá nước lợ này thân nhỏ, thịt ngọt, ít xương, được xem như linh hồn của món bánh khoái trứ danh.

Chợ làng Chuồn bắt đầu từ khi trời còn tờ mờ sáng. Những chiếc ghe nhỏ từ đầm cập bến, cá còn tươi rói, nước chưa kịp ráo. Cá kình được đổ ra rổ, lấp lánh dưới ánh đèn vàng. Không ồn ào, không chèo kéo, người bán và người mua trao đổi nhanh gọn, như thể ai cũng hiểu rằng cái ngon của món ăn nằm ở sự tươi rói ấy.

Ở đây, muốn ăn bánh khoái cá kình, bạn không thể chỉ ngồi xuống gọi món. Người ta phải đi chợ trước. Chọn vài con cá vừa ý, rồi xách qua những quán nhỏ ven đường hoặc trong chợ làng Chuồn để nhờ “đổ bánh”. Tiền công tính theo chiếc, rẻ đến mức nhiều người chỉ cười xòa. Cái thú nằm ở chỗ tự tay chọn nguyên liệu, rồi chờ đợi thành phẩm nóng hổi ra đời.

Bánh khoái ở Huế vốn đã khác bánh xèo miền Nam: nhỏ hơn, dày hơn và giòn hơn. Nhưng ở làng Chuồn, cái khác biệt lớn nhất nằm ở nhân bánh. Không phải tôm, thịt hay giá đỗ, mà là cá kình thường được để nguyên con. Khi bột gạo được đổ xuống chảo, tiếng “xèo” vang lên, lớp vỏ dần se lại. Người làm bánh nhẹ tay đặt cá lên, đậy nắp, chờ đến khi bánh vàng ruộm, giòn rụm.

Không có kiểu cuốn cầu kỳ với bánh tráng như nhiều nơi. Người ta ăn bánh khoái cá kình bằng tay. Xé đôi chiếc bánh, gắp luôn con cá, chấm vào chén mắm ruốc sánh đỏ, cay nồng. Vị giòn của vỏ bánh, cái béo của dầu, cái ngọt của cá và vị mặn – cay – nồng đặc trưng của mắm ruốc hòa vào nhau, tạo nên một tổng thể đậm đà, đúng kiểu “ăn là nhớ”.

Người địa phương nói vui, ăn món này là “ăn cả cái đầm, cái chợ”. Quả thật, nếu mang bánh khoái cá kình ra khỏi làng Chuồn, nó sẽ mất đi một nửa linh hồn. Bởi cá kình ngon nhất là khi vừa đánh bắt, và cái không khí chợ quê với tiếng chảo xèo, mùi khói bếp, tiếng gọi nhau í ới là thứ không thể đóng gói.

Cá kình không phải lúc nào cũng có nhiều. Vào mùa, giá có thể lên đến vài trăm nghìn mỗi ký. Nhưng người làng không xem đó là thứ xa xỉ. Họ ăn như một phần đời sống, như cách tận hưởng những gì đầm phá ban tặng. Có người còn bảo, cá kình ăn vào “mát người, dễ ngủ”, một niềm tin dân dã nhưng đủ để thấy sự gắn bó lâu dài với loại cá này.

Thời điểm ăn bánh ngon nhất là sáng sớm hoặc xế chiều, khi chợ còn đông và cá còn tươi. Ngồi bên bếp than, vừa ăn vừa nhìn dòng người qua lại, mới thấy hết cái thú vị của món ăn. Không vội vàng, không kiểu cách, tất cả diễn ra chậm rãi như nhịp sống nơi đây.

Giữa rất nhiều món ngon của xứ Huế, bánh khoái cá kình là một trường hợp đặc biệt. Nó không cố gắng “đi xa”, không dễ dàng nhân rộng, mà gần như ở yên trong phạm vi một ngôi làng. Có lẽ chính vì vậy mà nó giữ được trọn vẹn bản sắc: từ nguyên liệu, cách chế biến đến cách thưởng thức.

Rời làng Chuồn, người ta không chỉ nhớ vị bánh giòn tan hay con cá ngọt thịt. Điều còn lại là cảm giác đã chạm vào một lát cắt rất thật của đời sống, nơi ẩm thực không tách rời khỏi con người, khỏi chợ, khỏi đầm nước và những buổi sáng còn vương sương. Một món ăn, vì thế, trở thành một câu chuyện.

Nguồn: https://vtv.vn/ve-lang-chuon-an-banh-khoai-ca-kinh-100260404113108175.htm