WMO cảnh báo El Niño 90% kéo dài đến cuối năm

Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) cảnh báo El Niño đang hình thành tại Thái Bình Dương, nguy cơ gia tăng thời tiết cực đoan trên toàn cầu trong những tháng tới.

Khả năng xuất hiện El Niño lên tới 80-90%

Theo Bản cập nhật El Niño/La Niña mới nhất của WMO, xác suất xuất hiện El Niño trong giai đoạn từ tháng 6 đến tháng 8/2026 đã lên tới 80%. Khả năng hiện tượng này kéo dài ít nhất đến tháng 11 được dự báo ở mức 90%.

Mặc dù chưa thể xác định chính xác thời điểm đạt đỉnh cũng như cường độ cực đại, phần lớn các mô hình khí hậu cho thấy El Niño nhiều khả năng sẽ phát triển ở mức trung bình đến mạnh.

Các bản cập nhật El Niño/La Niña của WMO được xem là nguồn thông tin quan trọng đối với các chính phủ, tổ chức nhân đạo và những lĩnh vực chịu tác động trực tiếp của khí hậu như nông nghiệp, y tế, năng lượng và quản lý tài nguyên nước.

Xác suất xuất hiện El Niño trong giai đoạn từ tháng 6 đến tháng 8/2026 đã lên tới 80%. Ảnh: WMO. 

Dự báo được xây dựng trên cơ sở tổng hợp kết quả từ các mô hình của các Trung tâm Dự báo Toàn cầu thuộc WMO, kết hợp với đánh giá của các cơ quan khí tượng thủy văn quốc gia và các trung tâm khí hậu quốc tế, dưới sự điều phối của WMO cùng Viện Nghiên cứu Khí hậu và Xã hội Quốc tế (IRI).

Dữ liệu quan trắc của WMO cho thấy từ cuối tháng 4 đến giữa tháng 5, nhiệt độ bề mặt biển tại khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương đã tiến sát ngưỡng xác định El Niño.

Theo WMO, nguyên nhân chính là sự xuất hiện của lớp nước ấm bất thường dưới bề mặt tại vùng nhiệt đới Thái Bình Dương. Tại một số khu vực, nhiệt độ nước dưới bề mặt cao hơn trung bình trên 6 độ C, tạo nguồn nhiệt lớn thúc đẩy nhiệt độ mặt biển tiếp tục tăng.

Bên cạnh đó, Chỉ số Dao động phương Nam (SOI) - thành phần khí quyển của hiện tượng ENSO - cũng đang cho thấy những tín hiệu rõ rệt của quá trình hình thành El Niño.

Tổng Thư ký WMO Celeste Saulo cảnh báo thế giới cần chuẩn bị cho khả năng xuất hiện một đợt El Niño mạnh, có thể làm trầm trọng thêm tình trạng hạn hán và mưa lớn, đồng thời gia tăng nguy cơ nắng nóng trên cả đất liền lẫn đại dương.

Bà cho biết El Niño giai đoạn 2023-2024 nằm trong nhóm 5 đợt El Niño mạnh nhất từng được ghi nhận và là một trong những yếu tố góp phần khiến nhiệt độ toàn cầu năm 2024 đạt mức cao kỷ lục.

Theo bà Saulo, WMO sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến của hiện tượng này trong những tháng tới nhằm cung cấp thông tin kịp thời cho các chính phủ, tổ chức nhân đạo và các ngành kinh tế dễ bị tổn thương trước biến động khí hậu.

Bà nhấn mạnh rằng các dự báo khí hậu theo mùa và hệ thống cảnh báo sớm đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ tính mạng người dân, đồng thời giảm thiểu thiệt hại về kinh tế và xã hội.

Song song với đó, WMO cũng công bố Bản cập nhật Khí hậu Theo mùa Toàn cầu, tích hợp thêm nhiều yếu tố tác động đến khí hậu nhằm nâng cao độ chính xác của các dự báo khu vực.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres cũng cho biết các bằng chứng khoa học hiện nay chỉ ra  El Niño gần như chắc chắn sẽ xuất hiện trong những tháng tới.

Ông kêu gọi cộng đồng quốc tế coi đây là một lời cảnh báo khí hậu nghiêm trọng, đồng thời nhấn mạnh El Niño có thể khuếch đại những tác động vốn đã ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu. Theo ông, các hiện tượng thời tiết cực đoan có nguy cơ xảy ra với cường độ mạnh hơn, phạm vi rộng hơn và ảnh hưởng tới nhiều quốc gia hơn.

El Niño có thể tác động như thế nào?

El Niño và La Niña là hai pha đối lập của hiện tượng Dao động phương Nam El Niño (ENSO) - một trong những hình thái dao động khí hậu tự nhiên có ảnh hưởng mạnh nhất trên Trái đất.

El Niño được đặc trưng bởi sự nóng lên bất thường của nhiệt độ bề mặt biển tại khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương. Hiện tượng này thường xuất hiện theo chu kỳ từ 2 đến 7 năm và kéo dài khoảng 9 đến 12 tháng.

Thông thường, El Niño bắt đầu hình thành trong giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 6, đạt cường độ mạnh nhất từ tháng 11 đến tháng 2 năm sau. Những tác động rõ nét nhất đối với nhiệt độ toàn cầu thường xuất hiện vào năm tiếp theo.

Mức độ ảnh hưởng của mỗi đợt El Niño hoặc La Niña phụ thuộc vào cường độ, thời gian kéo dài, thời điểm hình thành cũng như sự tương tác với các dao động khí hậu khác, chẳng hạn như hiện tượng Lưỡng cực Ấn Độ Dương (Indian Ocean Dipole).

Tác động của ENSO không giống nhau giữa các khu vực và thậm chí có thể khác biệt trong cùng một vùng địa lý. Ngay cả khi ENSO ở trạng thái trung tính, các hiện tượng thời tiết cực đoan vẫn có thể xảy ra.

WMO cũng lưu ý rằng hiện chưa có bằng chứng cho thấy biến đổi khí hậu làm gia tăng tần suất hoặc cường độ của El Niño. Tuy nhiên, nền nhiệt đại dương và khí quyển ngày càng cao do biến đổi khí hậu có thể khiến các tác động liên quan đến El Niño trở nên nghiêm trọng hơn, đặc biệt là các đợt nắng nóng và mưa cực đoan.

Gia tăng nguy cơ hạn hán và mưa cực đoan

Mỗi đợt El Niño đều có diễn biến và mức độ tác động khác nhau. Tuy nhiên, hiện tượng này thường làm gia tăng lượng mưa tại một số khu vực ở phía nam Nam Mỹ, miền nam nước Mỹ, vùng Sừng châu Phi và Trung Á.

Ngược lại, điều kiện khô hạn thường xuất hiện tại Trung Mỹ, phía bắc Nam Mỹ, khu vực Caribe, Australia, Indonesia và nhiều khu vực thuộc Nam Á.

Trong mùa hè ở Bắc bán cầu, vùng nước biển ấm do El Niño tạo ra có thể làm gia tăng hoạt động của bão nhiệt đới tại khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương, đồng thời hạn chế sự hình thành bão tại lưu vực Đại Tây Dương. Vì vậy, Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) dự báo mùa bão Đại Tây Dương năm nay có thể thấp hơn mức trung bình.

Các cơ quan khí tượng thủy văn quốc gia, các Trung tâm Khí hậu Khu vực của WMO và các Diễn đàn Dự báo Khí hậu Khu vực hiện đang liên tục cập nhật các đánh giá mới nhằm hỗ trợ quá trình ra quyết định ở cấp quốc gia và khu vực.

Tại vùng Sừng châu Phi, Diễn đàn Triển vọng Khí hậu Khu vực (GHACOF) dự báo phần lớn khu vực phía bắc sẽ ghi nhận lượng mưa thấp hơn trung bình trong mùa mưa quan trọng từ tháng 6 đến tháng 9.

Tương tự, Diễn đàn Triển vọng Khí hậu Nam Á dự báo lượng mưa tại khu vực này có khả năng thấp hơn mức trung bình, trong khi Diễn đàn Triển vọng Khí hậu Trung Mỹ cảnh báo điều kiện thời tiết khô và nóng hơn bình thường trong những tháng tới.

Nguồn: https://nongnghiepmoitruong.vn/wmo-canh-bao-el-nio-90-keo-dai-den-cuoi-nam-d814658.html