Xanh hóa kiến trúc

Công trình xanh được xem là nhân tố quan trọng cho phát triển bền vững trong lĩnh vực xây dựng, nhất là tại các đô thị có hoạt động xây dựng phát triển mạnh và các khu vực đang có tốc độ đô thị hóa cao.

Lấy cảm hứng từ kiến trúc xanh, M Hotel nổi bật với thiết kế thảm thực vật mềm mại uốn quanh tòa nhà, mang đến vẻ đẹp tự nhiên, hài hòa với cảnh quan ven biển. Ảnh: ĐVCC

Tuy nhiên, việc thực thi yếu tố “xanh” trong xây dựng hiện nay vẫn còn hạn chế, chủ yếu mang tính tự phát.

Đâu là con đường để phát triển công trình theo xu hướng xanh trở thành “bản lề” trong chiến lược phát triển đô thị bền vững? Xung quanh vấn đề này, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với PGS-TS. Nguyễn Anh Tuấn, Giảng viên cao cấp (Trường Đại học Bách khoa, Đại học Đà Nẵng).

* Thưa ông, công trình xanh đóng vai trò gì đối với chất lượng môi trường sống và sự phát triển bền vững của một đô thị như Đà Nẵng?

ÔNG NGUYỄN ANH TUẤN:

Công trình xanh không chỉ là một xu hướng kiến trúc, mà là một giải pháp tổng thể nhằm nâng cao chất lượng môi trường sống cho con người.

Về phương diện công năng, các công trình này cải thiện đáng kể sự tiện nghi và sức khỏe của người sử dụng thông qua kiểm soát tốt vi khí hậu, chất lượng không khí, chiếu sáng và tiếng ồn…

Về phương diện tự nhiên, chúng góp phần giúp lĩnh vực xây dựng tiết kiệm tài nguyên, giảm tiêu thụ năng lượng và nước sạch, hạn chế phát thải khí nhà kính, đồng thời sử dụng vật liệu thân thiện, ít gây tác động khi vận hành hay tháo dỡ.

Đối với Đà Nẵng - thành phố được định hướng phát triển theo mô hình thành phố môi trường, công trình xanh giữ vai trò trụ cột trong hiện thực hóa chiến lược này.

Với lợi thế cảnh quan đa dạng và định hướng phát triển du lịch bền vững, các công trình xanh góp phần hoàn thiện cảnh quan tự nhiên, vừa trở thành một cấu phần quan trọng của du lịch xanh, đồng thời củng cố hình ảnh Đà Nẵng - “thành phố đáng sống” trong dài hạn.

* Ông đánh giá ra sao về sự phát triển của công trình xanh tại Đà Nẵng hiện nay?

ÔNG NGUYỄN ANH TUẤN:

Tại Đà Nẵng, xu hướng xanh trong kiến trúc và xây dựng bắt đầu định hình với một số tác phẩm đáng chú ý như Phi Long Plaza, Chicland Hotel, M Hotel, FPT Complex, khu đô thị sinh thái Hòa Xuân.

Nhiều resort ứng dụng giải pháp thiết kế bền vững, sử dụng năng lượng tái tạo; nhà phố sáng tạo với mái và tường xanh, vật liệu tái chế… cũng góp phần cải thiện vi khí hậu và giảm tác động môi trường.

Tuy nhiên, thực tế phần lớn các công trình hiện chỉ áp dụng các giải pháp xanh, mà không theo đuổi danh hiệu “công trình xanh” do những rào cản khác nhau.

So với tốc độ phát triển của đô thị, số lượng công trình theo xu hướng xanh vẫn còn khiêm tốn. Nhiều dự án vẫn ưu tiên công năng và lợi nhuận ngắn hạn. Đây là một thách thức đối với mục tiêu xây dựng và phát triển bền vững của thành phố.

* Đâu là những rào cản khiến công trình xanh chưa thể trở thành một phong trào rộng khắp tại Đà Nẵng, thưa ông?

ÔNG NGUYỄN ANH TUẤN:

Nguyên nhân thì nhiều và rất đa chiều. Trước tiên là chi phí đầu tư ban đầu. Một công trình đạt chứng nhận xanh quốc tế như LEED Platinum có thể tăng chi phí thêm 10-15%. Với LOTUS - hệ thống chứng nhận của Hội đồng Công trình xanh Việt Nam, chi phí cũng có thể tăng 5-10% so với công trình bình thường. Dù mang lại lợi ích nhiều mặt về lâu dài, phần lớn chủ đầu tư vốn rất nhạy cảm với chi phí, vẫn e ngại gánh nặng đầu tư ban đầu.

Thứ hai là hạn chế về kỹ thuật và nhân lực. Việc thiết kế và thi công công trình xanh đòi hỏi trình độ chuyên môn cao, nhưng lực lượng tư vấn, thiết kế, thi công am hiểu lĩnh vực này tại Việt Nam nói chung và Đà Nẵng nói riêng vẫn chưa phổ biến.

Thứ ba là hành lang pháp lý và cơ chế khuyến khích còn thiếu. Hiện công trình xanh mới dừng ở mức khuyến khích tự nguyện, chưa có quy định bắt buộc hay các ưu đãi đủ mạnh về thuế, tín dụng, thủ tục hành chính để thúc đẩy phong trào.

Ngoài ra, nhu cầu thị trường còn yếu. Ngoại trừ một số lĩnh vực cần chứng nhận xanh như sản xuất công nghiệp, nhà ở thương mại, thì cả nhà đầu tư lẫn người sử dụng chưa thực sự “sống chết” với các yêu cầu xanh. Vì vậy, tốc độ tăng trưởng của thị trường công trình xanh vẫn còn chậm, chưa tương xứng với kỳ vọng mà một đô thị như Đà Nẵng đặt ra.

* Theo ông, để thúc đẩy xu hướng công trình xanh ở Đà Nẵng, cần có những bước đi cụ thể nào?

ÔNG NGUYỄN ANH TUẤN:

Đây phải là một quá trình cần sự phối hợp đồng bộ nhiều phía.

Về phía chính quyền, cần cụ thể hóa quan điểm ủng hộ thành những quy định pháp lý và chính sách hỗ trợ rõ ràng. Các công trình sử dụng vốn ngân sách nên được ưu tiên phát triển theo xu hướng xanh. Khi đầu tư công trở thành “đầu tàu” dẫn dắt, khu vực tư nhân sẽ có định hướng và động lực làm theo.

Chính quyền thành phố nên nhấn mạnh yêu cầu xanh và bảo vệ môi trường trong nội dung kêu gọi đầu tư, ban hành các nội dung ưu đãi cụ thể để khuyến khích chủ đầu tư.

Việc quản lý quy hoạch cũng phải đặt tiêu chí xanh lên hàng đầu, từ việc kiểm soát mật độ xây dựng thấp, nâng cao hiệu quả sử dụng đất, đảm bảo chỉ tiêu cây xanh, bảo vệ không gian mở, ưu tiên giao thông xanh cho đến hạ tầng bãi đỗ xe nhằm tạo tiền đề cho một môi trường xây dựng xanh.

Về phía chủ đầu tư, tôi hy vọng có sự điều chỉnh về tư duy chiến lược, không chỉ nhìn vào lợi nhuận ngắn hạn mà phải xem công trình xanh là giải pháp giảm chi phí vận hành, gia tăng sức hút với khách hàng, nâng cao giá trị dự án lâu dài, đặc biệt trong bối cảnh “xanh và bền vững” đã trở thành những lựa chọn ưu tiên.

Về phía các nhà thiết kế, cần sáng tạo trong việc áp dụng giải pháp xanh phù hợp với điều kiện khí hậu, văn hóa xã hội của Đà Nẵng, thay vì làm theo mô hình từ nơi khác. Cần thuyết phục chủ đầu tư thông qua các phương án bảo đảm hiệu quả kỹ thuật, thân thiện môi trường với chi phí hợp lý.

Song song với đó, việc tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng cũng rất quan trọng, chỉ khi người dân hình thành nhu cầu và ưu tiên lựa chọn công trình xanh thì thị trường xây dựng xanh mới có cơ hội phát triển.

Nguồn: https://baodanang.vn/xanh-hoa-kien-truc-3302786.html