Đó là yêu cầu rất cụ thể được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm - Trưởng ban Chỉ đạo Trung ương về Phát triển KH-CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, nêu ra tại buổi làm việc của Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương cho ý kiến về Đề án “Nghiên cứu ứng dụng và phát triển công nghệ lượng tử phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh”, ngày 21-5.
Cơ chế đầu tư dài hạn
Đề án của Viện Hàn lâm KH-CN Việt Nam xác định 5 lĩnh vực ưu tiên theo thứ tự chiến lược gồm: truyền thông và an ninh lượng tử; mô phỏng lượng tử, thuật toán và phần mềm; cảm biến lượng tử và đo lường chính xác; vật liệu và linh kiện quang tử lượng tử; đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.
Trong đó, ưu tiên hàng đầu hiện nay là truyền thông và an ninh lượng tử, đặc biệt là mật mã hậu lượng tử và phân phối khóa lượng tử. Đây là lĩnh vực có ý nghĩa cấp bách đối với an ninh quốc gia trong bối cảnh các hệ thống mã hóa truyền thống trong tương lai có thể bị phá vỡ bởi máy tính lượng tử đủ mạnh.
Theo GS-TS Trần Hồng Thái, Chủ tịch Viện Hàn lâm KH-CN Việt Nam, công nghệ lượng tử là lĩnh vực khó nhưng không phải ngoài tầm với của Việt Nam nếu đi đúng cách: không chạy đua hình thức, không sao chép mô hình của các cường quốc, không đặt mục tiêu vượt quá khả năng thực tế; thay vào đó, cần lựa chọn những hướng phù hợp với năng lực và nhu cầu của Việt Nam, xây dựng nền tảng vững chắc và kiên trì theo đuổi qua nhiều chu kỳ chính sách.
GS-TS Trần Hồng Thái khẳng định, công nghệ lượng tử là công nghệ sâu, chu kỳ đầu tư dài, rủi ro cao nhưng tác động chiến lược rất lớn, nên không thể áp dụng cơ chế quản lý khoa học truyền thống vốn thiên về ngắn hạn, chia nhỏ nguồn lực và đánh giá chủ yếu theo số lượng công bố.
Ông cho rằng, cần có cơ chế đầu tư dài hạn, ổn định và tập trung theo chương trình quốc gia, được đánh giá theo mốc tiến độ và kết quả đầu ra cụ thể, thay vì kiểm soát chi tiết theo từng dòng kinh phí hàng năm. Đây là điều kiện tiên quyết để bảo đảm tính liên tục của các chương trình nghiên cứu dài hạn.
Doanh nghiệp cùng tham gia
Theo GS-TS Trần Hồng Thái, phát triển công nghệ lượng tử cũng phải phát huy vai trò của doanh nghiệp. Doanh nghiệp không chỉ là bên ứng dụng cuối cùng mà cần tham gia ngay từ giai đoạn nghiên cứu, thử nghiệm và thương mại hóa công nghệ. Vì vậy, cần có cơ chế đồng tài trợ công - tư, đặc biệt với các doanh nghiệp trong lĩnh vực viễn thông, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, an ninh mạng và quốc phòng như Viettel, VNPT, FPT...
Đây sẽ là lực lượng quan trọng để hình thành hệ sinh thái công nghệ lượng tử của Việt Nam trong tương lai. Cùng với đó, hợp tác quốc tế phải gắn chặt với mục tiêu phát triển trong nước. Mỗi chương trình hợp tác cần trả lời rõ, Việt Nam sẽ làm chủ được gì, đào tạo được bao nhiêu chuyên gia, xây dựng được hạ tầng gì và phải gắn với địa chỉ ứng dụng cụ thể trong nước.
Là doanh nghiệp đi tiên phong trong lĩnh này, đầu tháng 12-2025, FPT đã thành lập Viện Nghiên cứu Quantum AI & Cyber Security (QACI). Doanh nghiệp này cũng cam kết đầu tư 100 triệu USD với mục tiêu đến năm 2035 đào tạo 100 tiến sĩ, phát triển và bồi dưỡng 2.000 chuyên gia công nghệ, công bố 500 bài báo, bằng sáng chế và sở hữu trí tuệ.
Thời gian qua, QACI đã triển khai các hoạt động hợp tác với nhiều trường đại học, hướng tới xây dựng mạng lưới liên kết dài hạn giữa doanh nghiệp, viện nghiên cứu và nhà trường. Thông qua đó, các bên cùng tham gia đào tạo nhân lực, phát triển nghiên cứu ứng dụng và từng bước đưa các bài toán công nghệ thực tế từ doanh nghiệp vào hoạt động nghiên cứu, đào tạo tại nhà trường.
PGS-TS Ngô Xuân Bách, Giám đốc QACI, cho biết đơn vị mong muốn xây dựng mạng lưới hợp tác chặt chẽ giữa viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp để cùng phát triển nguồn nhân lực công nghệ chất lượng cao, thúc đẩy nghiên cứu ứng dụng và từng bước làm chủ các công nghệ chiến lược của Việt Nam, trong đó có công nghệ lượng tử.
* GS NGUYỄN HỮU ĐỨC, Đại học Quốc gia Hà Nội:
Đầu tư sớm vào nhân lực
Việt Nam cần nhận diện công nghệ lượng tử là một lĩnh vực công nghệ chiến lược dài hạn. Đây không phải là lĩnh vực có thể tạo ra sản phẩm đại trà ngay trong vài năm, nhưng nếu không đầu tư sớm vào nhân lực và năng lực nền tảng, chúng ta sẽ rất khó tham gia khi công nghệ bước vào giai đoạn ứng dụng rộng hơn.
Việt Nam nên bắt đầu từ đào tạo nhân lực lượng tử, với các chương trình liên ngành giữa vật lý, toán học, khoa học máy tính, kỹ thuật điện tử, mật mã học, vật liệu và bán dẫn. Không nên chỉ đào tạo “vật lý lượng tử” theo nghĩa hẹp, mà cần đào tạo khoa học và công nghệ lượng tử theo cách gắn với tính toán, thiết bị và ứng dụng công nghiệp.
Việt Nam nên ưu tiên mật mã hậu lượng tử và an toàn thông tin như một hướng đi gần, thiết thực và cấp bách. Đây là lĩnh vực không đòi hỏi ngay hệ thống phần cứng lượng tử đắt đỏ, nhưng có ý nghĩa rất lớn đối với an ninh số.
* TS HỒ BÁ THÂM, Viện trưởng Viện Triết học Lượng tử và Trí tuệ Việt:
Chú trọng nghiên cứu, ứng dụng công nghệ và tư duy lượng tử
Hiện công nghệ lượng tử đang định hình lại cục diện cạnh tranh công nghệ toàn cầu, tạo ra năng lực tính toán vượt trội nhờ các nguyên lý vật lý cốt lõi. Đối với Việt Nam, việc làm chủ công nghệ này là nhiệm vụ quan trọng để bảo vệ chủ quyền dữ liệu và bảo đảm an ninh quốc gia.
Vấn đề lượng tử không chỉ là công nghệ mà còn là nhân lực, thể chế và tư duy tương ứng; nhìn rộng hơn, nó còn bao hàm tư duy lượng tử, tư duy thông tin có chiều sâu khoa học và triết học, tạo nên một hệ sinh thái lượng tử trong chiến lược phát triển.
Với TPHCM, thành phố cần có tầm nhìn, chiến lược nghiên cứu và chính sách thu hút nhân tài, tập trung vào nguồn nhân lực và thể chế hóa chiến lược để phát triển lâu dài, ổn định. Cần chú trọng hơn việc thúc đẩy nghiên cứu và ứng dụng cả công nghệ lượng tử lẫn tư duy lượng tử trong xây dựng chiến lược, chính sách phát triển và tổ chức thực hiện.
Nguồn: https://www.sggp.org.vn/xay-dung-nen-tang-phat-trien-cong-nghe-luong-tu-post854718.html
![[Ảnh] Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú làm việc với Uỷ ban Kiểm tra Trung ương](https://vphoto.vietnam.vn/thumb/1200x675/vietnam/resource/IMAGE/2026/05/28/1779969579668_ndo_br_bnd-2495-jpg.webp)
![[GALLERY] Game “1 tỷ đô” chưa ra mắt vẫn khiến game thủ phát sốt](https://vphoto.vietnam.vn/thumb/402x226/vietnam/resource/IMAGE/2026/05/28/1779977371733_goi-3-png.webp)
Bình luận (0)