Bức tranh panaroma - Tỉnh Điện Biên

Bức tranh panorama “Chiến dịch Điện Biên Phủ” là một tác phẩm nghệ thuật hoành tráng, độc đáo được vẽ bằng chất liệu sơn dầu, trên nền vải toan, trong không gian 360 độ, dài 132m, cao 20,5m, đường kính 42m với tổng diện tích là 3.225m² tái hiện sống động hơn 4.500 nhân vật, khung cảnh núi rừng Tây Bắc hùng vĩ kết hợp với phần nghệ thuật sắp đặt, trưng bày các hiện vật. Các giai đoạn của Chiến dịch Điện Biên Phủ được tái hiện liên hoàn, kết hợp với các khối nổi và nhiều dụng cụ trong chiến tranh như súng ống, đạn dược, xe pháo, lều bạt và cả hình nộm được sắp đặt chuyển tiếp một cách ăn nhập với hình ảnh trong tranh, đã tạo nên một không gian vừa thực lại vừa ảo, gây ấn tượng mạnh với thị giác người xem.

Bức tranh gồm 4 trường đoạn: Trường đoạn 1 “Toàn dân ra trận”: với hình ảnh những đoàn xe đạp thồ vận chuyển hàng cung cấp cho chiến dịch; hình ảnh hàng trăm chiến sĩ kéo pháo vào mặt trận Điện Biên Phủ… được tái hiện hết sức sinh động và chân thật. Trường đoạn 2 “Khúc dạo đầu hùng tráng”: với điểm nhấn là trận Him Lam mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ. Thắng trận mở màn đã giáng một đòn nặng nề vào tinh thần của quân Pháp đồng thời cổ vũ các chiến sỹ của ta có thêm sức mạnh, củng cố niềm tin vào những trận đánh tiếp theo. Trường đoạn 3 “Cuộc đối đầu lịch sử”: với những hình ảnh hầm hào, dây thép gai, trận đánh giáp lá cà… phản ánh sự khốc liệt của chiến trường. Kết thúc trường đoạn bằng hình ảnh cột khói từ quả bộc phá trong lòng đồi A1. Trường đoạn 4 “Khúc khải hoàn mừng chiến thắng”: Đối lập với hình ảnh thất bại của quân Pháp là hình ảnh quân ta vùng lên đánh chiếm tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ và điểm nhấn là lá cờ “Quyết chiến, Quyết thắng” của Quân đội Nhân dân Việt Nam tung bay trên nóc hầm tướng De Castries - Chiến dịch Điện Biên Phủ thắng lợi.

Việc bố trí ánh sáng trong không gian panorama cũng là một trong những yếu tố mang tính nghệ thuật cao. Để tạo hiệu ứng tối đa cho bức tranh, hệ thống chiếu sáng hàng trăm bóng đèn led được rải đều nằm ẩn phía dưới các bục chiếu hắt lên, phía trên trần được bố trí chuyển tiếp từ bầu trời mang sắc thái chiến tranh thời điểm trận đánh diễn ra, đến bầu trời mang màu xanh của hòa bình tại thời điểm hiện tại được nâng thành 3 cấp trần, hệ thống đèn chiếu sáng được khéo léo bố trí giữa các các khe của các cấp trần này vừa đảm bảo tính thẩm mỹ vừa chiếu sáng cho toàn bộ không gian.

Bởi vậy, bức tranh panorama “Chiến dịch Điện Biên Phủ” là tổng hòa của nhiều loại hình nghệ thuật mỹ thuật, hội họa, âm thanh, ánh sáng, âm nhạc. Tác phẩm đã khẳng định được đỉnh cao của nghệ thuật hội họa Việt Nam và làm nên một tác phẩm nghệ thuật có giá trị về đề tài lịch sử.

Nội dung bức tranh được chia thành 4 trường đoạn: Toàn dân ra trận; Khúc dạo đầu hùng tráng; Cuộc đối đầu lịch sử và Khúc khải hoàn mừng chiến thắng. Tất cả các hình ảnh và sự kiện được xâu chuỗi, kết nối liền mạch theo diễn biến của chiến dịch, tạo cho người xem một cái nhìn đầy đủ, trực quan và sinh động.

Toàn cảnh bức tranh Panorama dài 132m, cao hơn 9m cùng với phần mái vòm liền kề thể hiện mây trời đã tạo ra một bức tranh có diện tích bề mặt lên đến 3.250m² .

Trường đoạn một: Toàn dân ra trận. Tái hiện khí thế hào hùng của bộ đội và nhân dân ta với từng đoàn dân công hỏa tuyến phục vụ chiến trường, các đại đoàn quân kéo pháo vào trận địa, chiếm lĩnh những điểm cao.

Dưới làn mưa bom và không kích của giặc, từng đoàn dân công hỏa tuyến với xe đạp thồ và sức người nườm nượp ra trận, mang lương thực, vũ khí, đạn dược phục vụ chiến trường.

Tái hiện cảnh bộ đội ta phá đá mở đường, kéo pháo vào trận địa giữa khung cảnh núi rừng Tây Bắc hùng vĩ.

Trường đoạn hai: Khúc dạo đầu hùng tráng. Tái hiện những trận đánh mở màn chiến dịch như trận đánh vào Him Lam, Độc Lập, Bản Kéo với sự tham gia của hỏa lực pháo binh ta chế áp, tiêu diệt trận địa pháo địch và cảnh bộ đội ta anh dũng chiến đấu với địch trong các công sự.

Bức tranh miêu tả chi tiết cảnh pháo binh ta trút bão lửa lên đầu giặc và bộ đội ta chiến đấu anh dũng...

...và cả sự khốn khổ của quân Pháp trong các chiến hào, hầm ngầm chật chội.

Trường đoạn ba: Cuộc đối đầu lịch sử, với trung tâm là hình ảnh khối bộc phá nổ trên đồi A1 và bộ đội ta vây lấn, tiến công như vũ bão khắp chiến trường.

Cảnh chiến đấu ác liệt, giành giật từng đoạn chiến hào được các họa sĩ khắc họa chi tiết trên bức tranh.

Trường đoạn bốn: Khúc khải hoàn mừng chiến thắng. Lá cờ Quyết chiến Quyết thắng tung bay trên nóc hầm Đờ-Cát và hàng đoàn tù binh Pháp ra đầu hàng.

Nhân dân và du khách khi tham quan bức tranh sẽ được giới thiệu lần lượt các trường đoạn, kết hợp với hiệu ứng ánh sáng, âm nhạc hùng tráng từng trường đoạn, theo thứ tự dòng thời gian của chiến dịch.

Ông Nguyễn Văn Mạc - người chủ trì thực hiện bức tranh panorama "Chiến dịch Điện Biên Phủ" từng xúc động chia sẻ: Để thực hiện tác phẩm đồ sộ này, Công ty Bảo tồn di sản văn hóa đã mời các chuyên gia trong nhiều lĩnh vực: Lịch sử, quân sự, mỹ thuật, các nhà văn, nhà báo, nhà biên kịch, các đạo diễn phim, nhà điêu khắc có chuyên môn và kinh nghiệm tham gia tư vấn trong quá trình nghiên cứu, thu thập tranh ảnh, phim tư liệu lịch sử tại Thư viện Quốc gia Hà Nội, các Trung tâm lưu trữ quốc gia, Bảo tàng lịch sử quân sự Việt Nam, Bảo tàng Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ... “Đặc biệt, chúng tôi cũng đi nhiều nơi để tìm gặp các cựu chiến binh, đến nhiều gia đình có thân nhân hy sinh trong Chiến dịch Điện Biên Phủ để thu thập thông tin, hình ảnh, đặc biệt là chân dung các cựu chiến binh, anh hùng liệt sĩ giai đoạn tham gia chiến dịch. Do đó, phần lớn chân dung các “Chiến sĩ Điện Biên” xuất hiện trong tác phẩm này là nhân vật có thật!”.

Cả trận chiến được tái hiện trong bức tranh panorama

Có thể nói, bức tranh panorama “Chiến dịch Điện Biên Phủ” là một công trình mỹ thuật công phu, hoàn hảo, có nội dung phong phú, sinh động, có hình thức thẩm mỹ đẹp, thể hiện năng lực và tay nghề của các họa sĩ Việt Nam trong việc thực hiện các công trình mỹ thuật hoành tráng; giúp công chúng được khám phá bức tranh và có cái nhìn chân thực, toàn diện về Chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ. Đồng thời là một tác phẩm nghệ thuật hoành tráng, độc đáo, ấn tượng, kiệt tác quý giá của Bảo tàng Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ.