Ai tranh chấp, tỉnh Hà Tĩnh và tỉnh Quảng Bình (nay là Quảng Trị) đều biết rất rõ, và đến nay vẫn chưa ai chịu ai, dù đứng về lý lẽ, tức là đứng về mặt khoa học lịch sử thì đã được giới chuyên môn “tuyên” rõ ràng. Nhưng thực tế hiện hữu, chuyện không đơn giản như thế.
Di tích này bị “tranh chấp” như thế nào? Nhằm xác lập quyền “của mình”, năm 2002, tỉnh Quảng Bình ra quyết định xếp hạng di tích cấp tỉnh đối với Hoành Sơn Quan với đầy đủ hồ sơ pháp lý, biên bản khoanh vùng bảo vệ và nghiêm cấm xâm phạm.
Không hề thua kém, để đòi lại quyền “sở hữu”, năm 2005, tỉnh Hà Tĩnh cũng lập hồ sơ khoa học, công nhận Hoành Sơn Quan là di tích cấp tỉnh. Tiến thêm một bước, tỉnh Hà Tĩnh xây dựng luôn hồ sơ trình cấp thẩm quyền xem xét, quyết định công nhận di tích cấp quốc gia. Nhưng không được chấp thuận vì… đang xảy ra “tranh chấp”.
Vấn đề này trải qua nhiều nhiệm kỳ lãnh đạo hai tỉnh. “Lời qua tiếng lại” diễn ra như “ong vỡ tổ”. Dư luận báo chí, xã hội liên tục lên tiếng, kêu than. Trong khi di tích ngày càng xuống cấp, cảnh quan không gian nơi đây vẫn chỉ là Cỏ cây chen đá, lá chen hoa. Câu chuyện càng trở nên nan giải hơn khi hai địa phương vẫn chưa thể ngồi lại với nhau qua một trung gian hòa giải, bởi bên nào cũng đưa ra những biện pháp bảo vệ riêng có.
Hóa giải di tích “tranh chấp” này như thế nào? Trên thực tế đã có một mô hình mà hai tỉnh Hà Tĩnh và Quảng Trị có thể tham khảo nhưng trước hết phải trên tinh thần thiện chí, xây dựng. Đó là di tích Hải Vân Quan nằm giữa địa giới hành chính của Huế và Đà Nẵng. Một thời, di tích này cũng diễn ra “tranh chấp” như Hoành Sơn Quan.
Tuy nhiên, bằng cách nhìn di sản là của quốc gia, Huế và Đà Nẵng đã bắt tay hợp tác, cùng xây dựng hồ sơ trình Bộ VHTTDL xếp hạng Hải Vân Quan là di tích quốc gia. Ngay sau đó hai địa phương nhanh chóng lên kế hoạch bảo tồn, phát huy giá trị, và đến nay, Hải Vân Quan là điểm tham quan không thể bỏ qua.
Ở phương diện lớn hơn, mang tính điển hình hơn là mô hình của ba địa phương gồm Quảng Ninh, Hải Phòng và Bắc Ninh. Họ cùng siết chặt tinh thần, “cùng lao tâm khổ tứ” với các chuyên gia, Bộ, ngành Trung ương, đồng thời vượt qua nhiều “cửa ải” để UNESCO ghi danh quần thể di tích, danh thắng Yên Tử, Vĩnh Nghiêm, Côn Sơn - Kiếp Bạc là Di sản văn hóa thế giới. Cần nhấn mạnh thêm, đây là hồ sơ di sản liên tỉnh có quy mô rộng lớn, trải dài trên ba tỉnh, bảy huyện, gồm 214 điểm di tích, danh thắng thuộc sáu khu di tích quốc gia đặc biệt…
Vấn đề còn lại, tất thảy trông chờ vào cách giải quyết của lãnh đạo hai tỉnh Hà Tĩnh và Quảng Trị, theo hướng gạt bỏ yếu tố địa phương, vùng miền, lịch sử… mà phóng thẳng tầm nhìn quốc gia, để biến di tích Hoành Sơn Quan trở thành không gian lịch sử, văn hóa, du lịch tầm cỡ.
Và biết đâu, sau khi “vu quy”, ở nơi đây, hai bên cùng chung ý tưởng dựng lên tấm bia to lớn khắc ghi bài thơ Qua đèo Ngang nổi tiếng của Bà Huyện Thanh Quan để Dừng chân đứng lại trời, non, nước…
Nguồn: https://baovanhoa.vn/van-hoa/gui-ve-ha-tinh-voi-quang-tri-230390.html
Bình luận (0)