Tự cường công nghệ để cùng phát triển

Một điểm nhấn trong khuôn khổ Diễn đàn kết nối công nghệ Việt Nam-Singapore là các mô hình AI, logistics thông minh và quản trị bằng dữ liệu thời gian thực được giới thiệu sinh động qua các nền tảng trình diễn công nghệ. Không chỉ là thành tựu đơn thuần mà cho thấy một thực tế trong kỷ nguyên số, khi công nghệ đang trở thành thước đo mới của năng lực quản trị và sức cạnh tranh quốc gia.

Hội trường nơi tổ chức diễn đàn có sức chứa khoảng 1.000 chỗ ngồi nhưng hôm ấy ken đặc, không còn một chỗ trống. Không chỉ có các nhà hoạch định chính sách và giới nghiên cứu, sự hiện diện của những tập đoàn công nghệ hàng đầu khu vực đã cho thấy sức hút đặc biệt. Chủ đề của diễn đàn cũng rất thiết thực, mang cả chiều sâu kết nối: “Từ đối tác chiến lược tới các nền tảng công nghiệp, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững thế hệ mới”. Với tinh thần làm việc khẩn trương, hiệu quả, các tham luận trực diện làm rõ những vấn đề có tính cấp thiết như: Làm thế nào để đào tạo đủ nguồn nhân lực AI; làm sao để thương mại hóa nghiên cứu khoa học; cách kết nối giữa viện-trường-doanh nghiệp ra sao để không bị tụt lại trong cuộc đua công nghệ?

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Bộ trưởng Bộ Chiến tranh Hoa Kỳ Pete Hegseth.

Trong dòng thảo luận sôi nổi ấy, sự hiện diện và bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tạo dấu ấn rất lớn và nhận được sự hưởng ứng nhiệt thành. Thông điệp mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước gửi tới diễn đàn cũng rất cụ thể: Tự cường công nghệ không đồng nghĩa với khép kín, mà phải được xây dựng trên nền tảng hợp tác mở, kết nối tri thức và cùng phát triển năng lực công nghệ. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khơi gợi tinh thần kết nối công nghệ cần hướng tới hình thành một mô hình hợp tác mới-nơi Nhà nước kiến tạo, nhà khoa học tiên phong và nhà doanh nghiệp dẫn dắt cùng tham gia vào quá trình đồng nghiên cứu, đồng phát triển và đồng sản xuất. Từ mô hình "ba nhà" trong phạm vi một quốc gia, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng chúng ta cần từng bước hình thành "ba nhà của hai nước".

Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước được truyền thông nước bạn đánh giá rất cao, cho rằng đây là điểm rất mới trong cách tiếp cận. Điều này xuất phát từ việc, Việt Nam xem Singapore như một trung tâm công nghệ, đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực. Còn Việt Nam có thị trường lớn, nhân lực trẻ, tốc độ chuyển đổi số nhanh và nhu cầu ứng dụng công nghệ rất rộng. Hai nền kinh tế gặp nhau ở một nhu cầu chung đó là cùng bước lên những nấc thang cao hơn của chuỗi giá trị.

Thực tế thì quan điểm nhất quán của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã được gợi mở trong chuyến thăm Singapore năm 2025. Một năm trước, trong bài phát biểu chính sách tại Trường Chính sách công Lý Quang Diệu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước (lúc đó là Tổng Bí thư) đã đặt trọng tâm vào liên kết viện-trường-doanh nghiệp, đào tạo nhân lực khoa học, công nghệ, chuyển giao công nghệ và thương mại hóa nghiên cứu. Một năm sau, tại diễn đàn công nghệ, những nội dung ấy không còn dừng ở định hướng mà đang được thúc đẩy bằng các cơ chế hợp tác, các chương trình kết nối và những dự án cụ thể.

Tinh thần ấy được thể hiện ngay tại diễn đàn, trước sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và lãnh đạo cấp cao hai nước, hàng loạt văn kiện hợp tác giữa Việt Nam-Singapore đã được ký kết trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ. Điều này cho thấy một tinh thần hợp tác khẩn trương, thực chất, biến các chủ trương, chính sách thành hành động.

Thực tế thì hợp tác khoa học, công nghệ giữa hai nước hiện đã đạt một số kết quả, tuy vậy so với tiềm năng, lợi thế, vẫn còn những khoảng trống. Đó là lý do trong cuộc tiếp các tập đoàn lớn của Singapore, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề cao việc chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực, xây dựng trung tâm nghiên cứu. Đặc biệt, sau khi thăm Nhà máy mẫu cho công nghệ sản xuất tiên tiến và Trung tâm thử nghiệm đường sắt Singapore, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh một tư duy kiến tạo rất thực tiễn: Nếu chỉ chọn sự an toàn thì sẽ không có đột phá. Nhà nước chia sẻ rủi ro ban đầu, doanh nghiệp mạnh dạn đổi mới, nhà khoa học gắn với nhu cầu sản xuất và năng suất của nền kinh tế. Mục tiêu là đưa hợp tác khoa học-công nghệ trở thành động lực phát triển mới.

Dấu ấn Việt Nam tại Shangri-La

 Thật khó diễn tả hết sức nóng không khí những ngày diễn ra Đối thoại Shangri-La lần thứ 23 tại Singapore. Khách sạn Shangri-La trở thành tâm điểm chú ý với hơn 400 đại biểu cấp cao, cùng đông đảo học giả, chuyên gia và phóng viên quốc tế từ hàng chục quốc gia. Nghị trường chính của Đối thoại Shangri-La được thiết kế theo dạng khán phòng mở, các hàng ghế xếp vòng cung hướng về sân khấu trung tâm, tạo cảm giác đối thoại trực diện thay vì khoảng cách thường thấy ở các hội nghị thông thường. 

Trong bối cảnh thế giới nhiều biến động sâu sắc, sự hiện diện của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm với phát biểu dẫn đề tại phiên khai mạc mang nhiều ý nghĩa đặc biệt. Điều ấy cho thấy Việt Nam không chỉ tham dự để trình bày lập trường mà còn chủ động đóng góp cách tiếp cận của mình vào những vấn đề lớn của khu vực. 

Chủ đề Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lựa chọn là: “Chủ động kiến tạo hòa bình-ổn định-phát triển trong một thế giới nhiều biến động”. Điều này cũng phần nào phản chiếu chính hành trình phát triển của Việt Nam. Đó là tiếng nói của một quốc gia từng trải qua chiến tranh, hiểu sâu sắc giá trị của hòa bình và đang bước vào giai đoạn phát triển mới với mong muốn đóng góp có trách nhiệm hơn cho ổn định khu vực.  

Ngay từ đầu bài phát biểu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã đặt vấn đề bằng một thực tế rất gai góc: Thế giới đang “kết nối rộng hơn nhưng dễ tổn thương hơn; công nghệ tiến bộ hơn nhưng rủi ro lạm dụng lớn hơn”. Từ đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã chỉ ra ba cuộc khủng hoảng nền tảng đang tác động lẫn nhau: Khủng hoảng trật tự quốc tế, khủng hoảng mô hình phát triển và khủng hoảng lòng tin chiến lược. Tuy nhiên, thay vì bi quan, thông điệp của Việt Nam mang lại một hướng đi tích cực khi khẳng định: "Chính vì là nơi hội tụ thách thức, châu Á-Thái Bình Dương cũng phải là nơi khởi phát lời giải". Những giải pháp Việt Nam gửi tới Shangri-La rất nhất quán, thực tế khi nhấn mạnh phải làm cho luật lệ và đối thoại trở thành phương tiện hữu hiệu; đặt an ninh con người và năng lực chống chịu xã hội vào trung tâm của an ninh bền vững. 

Một điểm nhấn trong bài phát biểu được truyền thông quốc tế đánh giá cao là góc nhìn thời sự về an ninh trong kỷ nguyên số. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã cảnh báo về những mặt trái của các công nghệ tiến bộ. AI, dữ liệu lớn (Big Data) hay điện toán lượng tử, một mặt vừa mở rộng năng lực phát triển nhưng có thể bị lạm dụng để tấn công mạng, thao túng thông tin, tự động hóa xung đột. Khi công nghệ vượt quá tốc độ của luật lệ và sự kiểm soát của con người, ổn định chiến lược trở nên mong manh hơn. Những điều này đã chạm đúng mối quan tâm chung của giới lập pháp quốc tế.

Truyền thông các nước đánh giá rất cao phát biểu dẫn đề của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Bài viết của Bloomberg thông tin, vị thế quốc tế của Việt Nam đang ngày càng được nâng cao, với tư cách là một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất châu Á và là nhà xuất khẩu lớn sang Mỹ, đồng thời cân bằng mối quan hệ giữa các nước lớn; đóng góp vào hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực.

Nếu bài phát biểu dẫn đề của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho thấy cách Việt Nam nhìn thế giới thì phần hỏi đáp sau đó giúp người nghe hiểu rõ hơn Việt Nam sẽ hành động như thế nào. Các câu hỏi liên tiếp được đặt ra về cải cách thể chế, vai trò của Việt Nam trong ASEAN và quản trị AI. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định những cải cách mạnh mẽ trong nước sẽ giúp Việt Nam thực hiện hiệu quả hơn đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ và trở thành đối tác tin cậy hơn của khu vực. Trước câu hỏi về AI, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh công nghệ càng phát triển thì trách nhiệm của con người càng phải rõ ràng, đổi mới phải đi cùng an toàn và lợi ích của con người.

 Từ Diễn đàn kết nối công nghệ đến Đối thoại Shangri-La, có thể thấy một thông điệp xuyên suốt trong chuyến thăm Singapore lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Trong một thế giới nhiều biến động, Việt Nam lựa chọn con đường phát triển dựa trên tri thức, khoa học, công nghệ, hợp tác và trách nhiệm quốc tế. Đó cũng là cách Việt Nam nâng cao vị thế của mình, đồng thời đóng góp nhiều hơn cho hòa bình, ổn định và thịnh vượng của khu vực.

Bài và ảnh: PHẠM KIÊN (từ Singapore)

Nguồn: https://www.qdnd.vn/chinh-tri/cac-van-de/cuoc-kien-tao-hoa-binh-va-thinh-vuong-1042064