Đảo xanh: [Bài 3] Giữ thương hiệu cho đảo ngọc

Để phát triển bền vững, Côn Đảo đang đi theo tôn chỉ: phát triển du lịch xanh, giảm nhựa dùng một lần và giữ hệ sinh thái làm 'tài sản' lớn nhất.

“Nếu biển đầy rác, du khách sẽ không quay lại”

Trong nhiều năm liền, Côn Đảo liên tiếp được các tạp chí du lịch nổi tiếng thế giới như: Time Out (Anh), Lonely Planet Travel and Leisure, Business Insider hay truyền hình CNN... xướng tên, vinh danh là một trong những điểm đến hoang sơ, đẹp và yên bình nhất thế giới.

Không ồn ào hay dày đặc những khu đô thị du lịch, Côn Đảo mang nét đẹp rất riêng với nhịp sống chậm, biển xanh trong, rừng nguyên sinh trải dài và bầu không khí gần như còn nguyên sự tinh khiết. Chính cảm giác bình lặng, thư thái cùng hệ sinh thái tự nhiên phong phú từ rừng xuống biển đã trở thành điều níu chân du khách trong và ngoài nước mỗi khi đặt chân tới hòn đảo này.

Văn Phái, một hướng dẫn viên du lịch tự do tại Côn Đảo nhìn dòng khách rồi nói nhỏ: “Người ta tới đây vì biển còn đẹp”.

Côn Đảo là một trong những điểm đến biển đảo hoang sơ, yên bình và hấp dẫn nhất thế giới nhờ hệ sinh thái tự nhiên gần như còn nguyên vẹn. Ảnh: Lê Bình.

Nhiều năm trước, không ít du khách từng bất ngờ khi chứng kiến rác đại dương phủ kín một số bãi biển ở Côn Đảo sau những đợt gió lớn. Có thời điểm, hình ảnh chai nhựa, lưới cước, hộp xốp nằm dọc mép sóng khiến nhiều người lo ngại hòn đảo nổi tiếng hoang sơ này sẽ dần đánh mất vẻ đẹp vốn có.

“Du khách bây giờ quan tâm môi trường nhiều lắm. Nếu biển đầy rác, họ sẽ không quay lại. Thực tế, trước đây cũng có nhiều du khách phản hồi về việc này. Giờ đây, các đánh giá, bình luận của du khách quốc tế cũng không còn đề cập đến việc này nữa”, Văn Phái chia sẻ thêm.

Theo thống kê, năm 2025, Côn Đảo đón hơn 612.000 lượt khách với doanh thu du lịch đạt trên 3.060 tỷ đồng. Tuy nhiên, đi cùng với tốc độ tăng trưởng đó là lượng rác sinh hoạt ngày càng lớn.

Mỗi ngày, đảo phát sinh khoảng 25 - 27 tấn rác, trong đó có hơn 4 tấn rác nhựa. Vào mùa cao điểm du lịch, lượng rác có thể tăng gần gấp đôi. Trong khi đó, toàn đảo hiện chỉ có một bãi rác trung tâm đã hoạt động gần 40 năm và đang trong tình trạng quá tải.

Đây chính là áp lực nhưng cũng là động lực lớn đối với Côn Đảo, nơi du lịch ngày càng giữ vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế địa phương.

“Không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng”

Đó là chỉ đạo của Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang trong buổi làm việc với Đảng ủy, UBND đặc khu Côn Đảo trong bối cảnh hòn đảo này bước vào giai đoạn phát triển mới sau khi trở thành đặc khu của TP.HCM.

Định hướng của TP.HCM, Côn Đảo phải phát triển theo hướng “đảo xanh - thông minh - đáng sống”, hài hòa giữa bảo tồn và phát triển, tuyệt đối không đánh đổi môi trường, di sản và hệ sinh thái để lấy tăng trưởng kinh tế trước mắt.

TP.HCM định hướng phát triển Côn Đảo theo mô hình “đảo xanh - thông minh - bền vững”, ưu tiên bảo tồn hệ sinh thái biển, rừng và phát triển du lịch sinh thái chất lượng cao. Ảnh: Hoàng Trang.

Theo UBND đặc khu Côn Đảo, địa phương đang ưu tiên mô hình phát triển du lịch gắn với bảo tồn thiên nhiên, giảm nhựa dùng một lần và kiểm soát sức ép môi trường.

Không ít cơ sở lưu trú đã bắt đầu chuyển đổi theo hướng thân thiện môi trường như dùng bình nước refill, hạn chế túi nylon, phân loại rác tại nguồn hay sử dụng sản phẩm tái chế. Theo WWF Việt Nam, hiện đã có 145 cơ sở kinh doanh du lịch tại Côn Đảo cam kết không sử dụng nhựa dùng một lần.

Trong giai đoạn 2022 - 2025, chương trình giảm nhựa tại Côn Đảo cũng ghi nhận hơn 176 tấn rác nhựa được thu gom và xử lý, hơn 50 tấn rác được tái chế theo mô hình kinh tế tuần hoàn. Đặc biệt, lượng rác nhựa thất thoát ra môi trường đã giảm tới 96,7% so với năm 2020.

Trong buổi làm việc với Đảng ủy, UBND Côn Đảo mới đây, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được nhấn mạnh, yêu cầu phát triển đặc khu theo hướng “đảo xanh, thông minh, bền vững”, tuyệt đối không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế trước mắt.

Theo lãnh đạo TP.HCM, lợi thế lớn nhất của Côn Đảo không nằm ở quy mô đô thị hay công nghiệp mà chính là hệ sinh thái tự nhiên hiếm có, giá trị lịch sử - văn hóa và sự nguyên sơ mà rất ít điểm đến còn giữ được. Vì vậy, mọi quy hoạch phát triển phải đặt yếu tố môi trường và bảo tồn lên hàng đầu.

Định hướng này cũng được thể hiện rõ trong quy hoạch mới của đặc khu. Theo đó, Côn Đảo sẽ phát triển theo mô hình đô thị biển đảo sinh thái, ưu tiên du lịch chất lượng cao, năng lượng sạch, kinh tế tuần hoàn và hạ tầng thân thiện môi trường thay vì phát triển đại trà.

Giới chuyên môn đánh giá đây là hướng đi phù hợp với sức chịu tải tự nhiên của đảo. Bởi khác với các đô thị đất liền, hệ sinh thái ở Côn Đảo rất nhạy cảm. Chỉ cần áp lực dân số, xây dựng hay rác thải tăng quá nhanh cũng có thể tạo ra những tác động kéo dài nhiều năm.

Hiện, Côn Đảo nằm giữa vùng biển có hệ sinh thái đa dạng bậc nhất Việt Nam, hiện sở hữu khoảng 1.400ha rạn san hô, 2.400ha thảm cỏ biển và là nơi sinh sản quan trọng của rùa biển. Nhiều chuyên gia cho rằng, chính hệ sinh thái nguyên sơ ấy mới là “tài sản” lớn nhất của đảo.

“Một khi môi trường rừng, biển bị tổn thương, du lịch cũng sẽ mất lợi thế cạnh tranh”, ông Nguyễn Khắc Pho, Giám đốc Ban Quản lý Vườn Quốc gia Côn Đảo nhận định. Có lẽ vì vậy, cụm từ “du lịch xanh” xuất hiện ngày càng nhiều trong định hướng phát triển của địa phương.

Nhiều cơ sở lưu trú tại Côn Đảo bắt đầu chuyển đổi sang mô hình du lịch xanh như hạn chế nhựa dùng một lần, sử dụng bình refill và phân loại rác tại nguồn nhằm giảm áp lực môi trường biển đảo. Ảnh: Cường Trần.

Tuy nhiên, cùng với sự phát triển du lịch, áp lực môi trường cũng ngày càng hiện hữu rõ hơn. Nhiều năm gần đây, lượng khách đến Côn Đảo liên tục tăng mạnh, kéo theo nhu cầu lưu trú, giao thông, tiêu dùng và phát sinh rác thải ngày càng lớn. Không ít thời điểm cao điểm du lịch, các tuyến tàu và cơ sở lưu trú gần như kín chỗ.

Trong chiến lược phát triển mới, Côn Đảo đang được định hướng trở thành hình mẫu “đảo xanh” thay vì một đô thị du lịch đại trà.

Nhiều mô hình giảm nhựa, phân loại rác tại nguồn, tái chế chất thải và du lịch xanh cũng đang được địa phương nhân rộng. Không ít cơ sở lưu trú bắt đầu thay chai nước nhựa bằng bình refill, hạn chế sản phẩm dùng một lần và tham gia các chương trình giảm rác thải nhựa.

Theo các chuyên gia, với Côn Đảo điều quan trọng không nằm ở việc xây thêm bao nhiêu công trình, mà là giữ được môi trường biển, rừng và hệ sinh thái đã tạo nên thương hiệu của hòn đảo.

Bởi nếu biển không còn xanh, rạn san hô bị tổn thương hay rác thải xuất hiện ngày càng nhiều trên các bãi biển, Côn Đảo cũng sẽ dần đánh mất điều khiến du khách tìm đến suốt nhiều năm qua.

Từ ngày 4-6/6/2026 tại phường Cửa Lò (Nghệ An), Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với UBND tỉnh Nghệ An tổ chức Chuỗi sự kiện truyền thông hưởng ứng Ngày Môi trường thế giới (05/6), Ngày Đại dương thế giới (08/6), Tháng hành động vì môi trường và Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt Nam năm 2026.

1. Diễn đàn Quốc gia về Môi trường và Khí hậu - Từ chính sách đến hành động

- Thời gian: 8h00 ngày 5/6/2026

- Địa điểm: Vinpearl Cửa Hội, phường Cửa Lò, tỉnh Nghệ An.

- Tham dự trực tuyến: ID: 942 6837 3034. Mật mã: KH0605.

2. Hội thảo Quốc gia “Hoàn thiện thể chế, chính sách thúc đẩy phát triển kinh tế biển bền vững”

- Thời gian: 14h00 ngày 5/6/2026

- Địa điểm: Vinpearl Cửa Hội, phường Cửa Lò, tỉnh Nghệ An.

- Tham dự trực tuyến: ID: 934 2999 5099. Mật mã: HT0506.

3. Chương trình nghệ thuật “Biển Việt Nam - Hành trình không gian xanh”

- Thời gian: 20h00 ngày 5/6/2026

- Địa điểm: Quảng trường Bình Minh, phường Cửa Lò, tỉnh Nghệ An.

4. Lễ Phát động Quốc gia hưởng ứng Ngày Môi trường thế giới, Ngày Đại dương thế giới, Tháng hành động vì môi trường và Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt Nam năm 2026; Phát động phong trào “Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường, vì một Việt Nam xanh - sạch - đẹp”

- Thời gian: 6h00 ngày 6/6/2026 

- Địa điểm: Quảng trường Bình Minh, phường Cửa Lò, tỉnh Nghệ An.

5. Triển lãm Kinh tế Biển xanh - Nông nghiệp và Môi trường bền vững

- Thời gian: Từ ngày 4-6/6/2026

- Địa điểm: Quảng trường Bình Minh, phường Cửa Lò, tỉnh Nghệ An.

Nguồn: https://nongnghiepmoitruong.vn/dao-xanh-bai-3-giu-thuong-hieu-cho-dao-ngoc-d813503.html