Điểm tựa pháp lý để startup công nghệ bứt phá

Từ nền móng Nghị quyết 57-NQ/TW, sự bứt phá của kinh tế số đang đòi hỏi một khung pháp lý thực chất hơn. Để "sandbox" thực sự là bệ phóng, cần một hành lang thông thoáng ươm mầm công nghệ, gắn liền với ranh giới rủi ro rõ ràng để bảo vệ thị trường.

Không gian kết nối các startup công nghệ và các đơn vị trao đổi, tìm kiếm cơ hội hợp tác

Mở hành lang, định hình vùng thử nghiệm

Sự bùng nổ của các mô hình kinh doanh dựa trên công nghệ mới như tài sản số, blockchain, fintech hay trí tuệ nhân tạo... đang đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với công tác quản lý. Đây đều là những lĩnh vực có tốc độ phát triển nhanh, dễ phát sinh rủi ro nằm ngoài dự liệu của khung pháp lý truyền thống. Do đó, sandbox là môi trường tất yếu để các mô hình mới được “thử lửa” trước khi áp dụng thực tế, nhân rộng.

Trên nền tảng định hướng từ Nghị quyết 57-NQ/TW, Việt Nam đang bước vào giai đoạn hoàn thiện mạnh mẽ về thể chế. Luật Khoa học và Công nghệ cùng các nghị định hướng dẫn Luật Công nghiệp công nghệ số đang dần cụ thể hóa quy trình, thủ tục, mở ra cơ sở pháp lý để doanh nghiệp mạnh dạn thử sức.

Tuy nhiên, từ chính sách đến vận hành thực tế là một khoảng cách cần được thu hẹp. Tiến sĩ Tony Trần, Giám đốc Chính sách và Đổi mới của GOE Alliance nhấn mạnh, điều cần thiết nhất cho các Trung tâm tài chính quốc tế (IFC) và sandbox thời gian tới là sự hướng dẫn rõ ràng.

Đưa sản phẩm công nghệ tiếp cận người dùng và đối tác

Có thể bạn sẽ thích

Tăng tốc phát triển công nghệ chiến lược: Không thể chậm hơnKết luận phiên họp đầu tiên của Tổ công tác Chính phủ về phát triển công nghệ chiến lược sáng 4/6, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu các bộ, ngành khẩn trương chuyển từ giai đoạn chuẩn bị sang triển khai thực tế, tập trung tạo ra sản phẩm, công nghệ và doanh nghiệp cụ thể, phấn đấu có những sản phẩm công nghệ chiến lược đầu tiên ngay trong năm 2026.

“Có thể chưa hoàn hảo ngay từ đầu nhưng phải có lộ trình rành mạch để doanh nghiệp biết họ đang đi đến đâu, cần điều kiện gì và được đánh giá ra sao”, ông Tony Trần nói.

Bên cạnh đó, sức mạnh của sandbox còn nằm ở sự cộng hưởng của hệ sinh thái. Bà Tiffany Hoàng, Quản lý Quỹ Stellar Việt Nam đánh giá cao việc Chính phủ có tinh thần hành động rõ ràng và chủ động kiến tạo môi trường để thử nghiệm các mô hình kinh doanh đổi mới sáng tạo.

“Khi hệ sinh thái chấp nhận khả năng thất bại của startup, đó là lúc công nghệ mới có đường lùi để tiếp tục điều chỉnh. Đặc biệt, sự kết nối chặt chẽ giữa các bên liên quan trong môi trường này sẽ giúp các dự án khởi nghiệp không bị “chết yểu”, bà Tiffany Hoàng nói.

Quản trị rủi ro trong đổi mới sáng tạo

Mở đường cho cái mới không đồng nghĩa với việc buông lỏng, sandbox cần đi kèm cơ chế kiểm soát rủi ro nghiêm ngặt ngay từ đầu để bảo vệ người dùng và nhà đầu tư.

Chia sẻ về quá trình xây dựng cơ chế thử nghiệm, ông Oscar Njuguna, Trưởng ban Thành viên, Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại Đà Nẵng cho rằng, khung sandbox bước đầu đã có nền tảng. Dù vậy, vẫn cần tiếp tục tinh chỉnh để khuôn khổ này bao quát đúng các chủ thể liên quan và xác định thật rõ các giới hạn rủi ro.

Có thể bạn sẽ thích

Vụ Xiaomi Việt Nam bị phạt 290 triệu đồng: Câu hỏi về quyền người dùng smartphone vẫn bỏ ngỏTrong thông báo sau xử phạt, Xiaomi Việt Nam chỉ khẳng định sẽ tuân thủ quy định mà không giải thích cụ thể các hành vi vi phạm, khiến nhiều câu hỏi về trách nhiệm với người tiêu dùng vẫn chưa có lời đáp.

Để cụ thể hóa các giới hạn này, cơ chế giám sát trong quá trình thử nghiệm là bắt buộc. Theo ông Trần Mạnh Trúc, Giám đốc đầu tư Quỹ Do Ventures, mỗi dự án tham gia sandbox cần giới hạn thời gian thí điểm và có bộ tiêu chí rà soát định kỳ. Quá trình này giúp xác định dự án nào đủ điều kiện đi tiếp, dự án nào cần điều chỉnh hay bắt buộc phải dừng lại.

Các dự án khởi nghiệp sáng tạo tham gia pitching gọi vốn

Đặc biệt, tính minh bạch rủi ro là yếu tố sống còn. Doanh nghiệp phải công khai các nguy cơ tiềm ẩn với nhà đầu tư và người dùng ngay từ đầu, thay vì đợi sự cố xảy ra mới xử lý. Trong đổi mới sáng tạo, thất bại do công nghệ chưa hoàn thiện hay thị trường chưa sẵn sàng là điều được phép xảy ra. Tuy nhiên, mọi hành vi lợi dụng không gian thử nghiệm để gian lận, lừa đảo phải được tách bạch và xử lý nghiêm. Đây là lằn ranh quyết định để sandbox giữ đúng bản chất là "vùng thử nghiệm an toàn", không biến thành lỗ hổng thị trường.

Từ một cơ chế mang tính thí điểm, sandbox tại Việt Nam đang bước sang yêu cầu vận hành thực chất. Bệ phóng này sẽ chỉ tạo ra sức bật thực sự khi doanh nghiệp được tự do sáng tạo trong một khuôn khổ minh bạch, đi cùng một thị trường có đủ năng lực nhận diện, kiểm soát và loại trừ rủi ro.

XUÂN QUỲNH – DIỆU HUYỀN

Nguồn: https://www.sggp.org.vn/diem-tua-phap-ly-de-startup-cong-nghe-but-pha-post855540.html