حفظ فرهنگ با دستانی ماهر.

در میان شلوغی و هیاهوی زندگی مدرن، جایی که صدای ماشین‌ها جایگزین دستگاه بافندگی شده است، و جایی که رنگ‌های صنعتی در هر آشپزخانه‌ای نفوذ کرده‌اند، هنوز هم زنان ستینگ در دونگ نای هستند که آرام کنار دستگاه‌های بافندگی خود نشسته‌اند، هر رشته نخ را نخ می‌کنند و هر نخ رنگی را طوری می‌ریسند که انگار نخ‌های خاطره را می‌ریسند.

نایب رئیس کمیته مردمی کمون تان هونگ، لو ویت ترویِن، از خانواده صنعتگر تی موئونگ (ساکن روستای بو دین) بازدید و آنها را به حفظ و ترویج هنر سنتی بافت زربفت تشویق می‌کند. عکس: کوی سون

امروز، این شادی چند برابر شده است زیرا محصولات زربافت گروه بافندگی روستای بو دین، در کمون تان هونگ، استان دونگ نای ، برای اولین بار گواهینامه سه ستاره OCOP (یک کمون، یک محصول) را دریافت کرده‌اند، که دستاوردی بی‌سابقه برای هنر و صنعت سنتی زربافت این منطقه است.

حفظ «روح ملی» در هر تار و پود پارچه.

در روستای فو توآن، بخش فو رینگ، استان دونگ نای، منظره زنی که با دستگاه بافندگی روی ایوان خانه‌اش نشسته، دیگر برای مردم محلی ناآشنا نیست.

خانم دیو تی هونگ معتقد است که اگرچه بافتن پارچه‌های زربافت از نظر فیزیکی طاقت‌فرسا نیست، اما به زمان، پشتکار، دقت و به ویژه مهارت و خلاقیت زیادی نیاز دارد. با گذشت زمان، بافت پارچه‌های زربافت به تدریج رو به زوال گذاشته است و تعداد زنانی که بافتن پارچه‌های زربافت را بلدند، رو به کاهش است. اکنون زنان فقط در اوقات فراغت خود یا زمانی که سفارش‌هایی برای تکمیل درآمد خود دریافت می‌کنند، پارچه‌های زربافت می‌بافند. بیشتر پارچه‌های زربافت در درجه اول برای استفاده خانوادگی در تعطیلات، تت (سال نو قمری) یا رویدادهای مهم خانوادگی مانند عروسی‌ها است.

هنر بافت پارچه‌های زربفت نیازمند مهارت و خلاقیت بالایی است. مهارت از طریق چیدمان طرح‌ها نشان داده می‌شود: طرح‌های ساده (لوزی، مربع) با رنگ‌های روشن نشانه‌ی مبتدیان است؛ طرح‌های پیچیده و روان با رنگ‌های هماهنگ، نشانه‌ی یک بافنده‌ی با استعداد است.

خانم تی فوئونگ، زنی از قوم ستینگ (ساکن دهکده تران ۳، بخش تان کوان، استان دونگ نای) که از کودکی به بافت پارچه مشغول بوده است، می‌گوید: «نزدیک به ۳۰ سال است که بافت پارچه زربافت فقط به معنای بافتن یک تکه پارچه نیست. این راهی است که من می‌توانم داستان کوه‌ها، مزارع و دانه‌های برنجی را که اجدادمان به جا گذاشته‌اند، روایت کنم. طرح‌ها کلماتی هستند که می‌خواهم بیان کنم. حتی اگر رنگ‌ها و تصاویر جدیدی برای زیبا کردن آن اضافه کنم، روح، یعنی دانه‌های برنج اجدادمان، باید باقی بماند. من باید با تمام وجود و عشقم ببافم تا محصول روح داشته باشد. بافتن همچنین راهی است برای اینکه هرگز فراموش نکنم چه کسی هستم.»

دونگ نای سرزمینی است که در آن بسیاری از گروه‌های قومی گرد هم می‌آیند، جایی که فرهنگ‌ها در عین حفظ ویژگی‌های منحصر به فرد خود، در هم تنیده‌اند. مردم ستینگ و منونگ با هم زندگی می‌کنند، مزارع و حتی رنگ لباس‌های سنتی خود را به اشتراک می‌گذارند. لباس سنتی مردان ستینگ اساساً شبیه به مردان منونگ است. لباس زنان ستینگ و منونگ نیز شباهت‌های زیادی دارد که مهم‌ترین آنها دامن است. حتی با چشم غیرمسلح نیز می‌توان دامن‌های رنگارنگ و طرح‌دار زنان ستینگ را به راحتی تشخیص داد. با گذشت زمان، صنعتگران پارچه‌های زربفت، الگوهای سنتی خود را با اقتباس‌های ظریف، مانند الگوی دانه‌های برنج طلایی درخشان که با برگ‌های سبز برنج پر جنب و جوش آمیخته شده است، به طرز ماهرانه‌ای "بومی‌سازی" و غنی کرده‌اند. این الگو به یکی از ویژگی‌های متمایز ستینگ مدرن تبدیل شده است.

زنان استینگ معتقدند که هر تکه پارچه زربافت، داستانی است که با دستان پینه بسته و قلبی که خستگی‌ناپذیر میراث خود را گرامی می‌دارد، روایت می‌شود. نه تنها طرح‌ها، بلکه تکنیک بافت آن نیز ارزشمند است و از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شود. زنان نخ‌ها را مستقیماً روی دستگاه بافندگی می‌بافند و می‌دوزند و طرح‌های لوزی، مثلثی و زیگزاگ ظریف خلق می‌کنند. این مهارت‌ها در کتاب‌ها آموزش داده نمی‌شوند؛ فقط مادران دختران خود را راهنمایی می‌کنند و مادربزرگ‌ها با صبر و عشق به نوه‌های خود آموزش می‌دهند.

سفری برای بیداری هویت

پیش از این، هنر بافت پارچه زری بافی مردم ستینگ و منونگ به عنوان میراث فرهنگی ناملموس ملی مورد تقدیر قرار گرفته بود که ارزش تاریخی و فرهنگی این هنر سنتی را تأیید می‌کند. اخیراً، محصولات زری بافی گروه بافندگی روستای بو دین در کمون تان هونگ، گواهینامه سه ستاره OCOP را دریافت کردند که نقطه عطفی مهم و پاداشی شیرین پس از تلاش‌های مداوم فراوان است. دستیابی به گواهینامه سه ستاره OCOP، دریچه جدیدی را گشوده است که به زری بافی سنتی اجازه می‌دهد از مرزهای روستا فراتر رود و در آینده به یک محصول اقتصادی برند تبدیل شود.

دستیابی به استاندارد سه ستاره OCOP برای محصولات زربافت در روستای بو دین، شهرستان تان هونگ، گواهی بر این است که حفاظت از میراث به معنای حفظ وضع موجود نیست، بلکه به معنای زنده و شکوفا کردن آن است، به گونه‌ای که بتواند معیشت کسانی را که آن را خلق می‌کنند، تأمین کند. این تقدیر، نسل جوان مردم استینگ و منونگ را تشویق می‌کند تا به دستگاه‌های بافندگی اجداد خود افتخار کنند و به آنها بازگردند، و همچنین به محصولات زربافت کمک می‌کند تا در زنجیره‌های تأمین آینده برای گردشگری، مد و صنایع دستی حضور داشته باشند و در نتیجه ارزش آنها افزایش یافته و بازار آنها گسترش یابد.

برای ادغام بافت زربافت در زندگی مدرن، رهبران کمون تان هونگ اخیراً از خانه‌های صنعتگران بازدید کردند تا خانواده‌های آنها را به همکاری با جامعه محلی برای حفظ و ارتقای ارزش بافت زربافت تشویق کنند، ضمن اینکه از کسانی که از جوهره فرهنگی این محصول محافظت می‌کنند نیز تجلیل به عمل آورند. تضمین توسعه پایدار بافت زربافت مسئولیت هیچ فرد خاصی نیست، بلکه مستلزم همکاری همه برای ارتقای ارزش‌های فرهنگی ملت است.

در میان سر و صدای ماشین‌آلات در عصر ۴.۰، صدای ریتمیک تق‌تق دستگاه‌های بافندگی ادامه دارد. آن صدای تق‌تق نه تنها پارچه را می‌بافد، بلکه ایمان، غرور و آینده‌ای را برای میراثی که نسل‌هاست با کوه‌ها و جنگل‌های دونگ نای در هم تنیده شده است، می‌بافد. و فردا رویای پارچه‌های زربفت از بو دین (تان هونگ)، تران ۳ (تان کوان)، فو توآن (فو رینگ) را شعله‌ور خواهد کرد... که همچنان به جهان می‌رسد و رنگ کوه‌ها و جنگل‌ها و قلب مقاوم، ساده و مغرور مردم ستینگ را با خود به همراه دارد.

فوئونگ دانگ

منبع: https://baodongnai.com.vn/dong-nai-cuoi-tuan/202511/giu-van-hoa-tu-doi-tay-kheo-leo-2e02cb6/