Giữ hồn lễ Tịch Điền nơi Đất Tổ

Giữa tiết Xuân trong trẻo của vùng Đất Tổ, khi những cánh đào phai còn vương sắc thắm, Nhân dân phường Việt Trì lại nô nức chuẩn bị cho Lễ hội “Vua Hùng dạy dân cấy lúa” - một nghi lễ truyền thống mang đậm dấu ấn thời đại Hùng Vương. Năm 2026, lễ hội được tổ chức quy mô, bài bản, thể hiện quyết tâm của chính quyền và Nhân dân địa phương trong việc bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể đặc sắc trên quê hương các Vua Hùng.

Lễ hội diễn ra tại di tích lịch sử Đàn Tịch Điền (nay thuộc phường Việt Trì) - nơi gắn với truyền thuyết các Vua Hùng khuyến nông, dạy dân cấy lúa, mở đầu cho nền văn minh lúa nước của dân tộc Việt Nam. Không chỉ là một nghi lễ xuống đồng đầu xuân, lễ hội còn là biểu tượng cho tinh thần lao động cần cù, ý chí dựng nước và giữ nước của cha ông.

Lễ hội “Vua Hùng dạy dân cấy lúa” là một trong những lễ hội tiêu biểu của phường Việt Trì.

Lễ hội “Vua Hùng dạy dân cấy lúa” Xuân Bính Ngọ 2026 được tổ chức nhằm tôn vinh công lao to lớn của các Vua Hùng trong buổi đầu dựng nước, đặc biệt là việc khai sáng nghề nông - nền tảng phát triển bền vững của dân tộc Việt Nam. Thông qua việc duy trì và chuẩn hóa các nghi thức truyền thống, chính quyền địa phương mong muốn bảo tồn trọn vẹn giá trị lịch sử - văn hóa của lễ hội; đồng thời từng bước xây dựng lễ hội trở thành sản phẩm văn hóa - du lịch đặc trưng của địa phương, gắn bảo tồn với phát triển kinh tế nông nghiệp và dịch vụ.

Công tác tổ chức Lễ hội năm nay được triển khai nghiêm túc, bài bản, đảm bảo trang trọng, tiết kiệm, đúng nghi thức truyền thống. Phần Lễ được thực hiện tôn nghiêm; phần Hội vui tươi, lành mạnh, tạo không khí phấn khởi đầu Xuân cho Nhân dân. Lễ hội năm nay dự kiến huy động khoảng 160 người tham gia thực hành nghi lễ, được tuyển chọn từ 7 khu dân cư và các trường học khu vực Minh Nông cũ.

Đội hình bao gồm: 18 nam thanh niên rước cờ hội tượng trưng 18 đời Vua Hùng. Đội tế nam trung cao tuổi, đội phường bát âm. Các đội chấp kích, khiêng kiệu Nghinh văn và kiệu Long ngai. 14 nữ dâng lễ trong trang phục áo dài truyền thống. 18 nữ tham gia trình diễn cấy lúa. Nhân vật đóng Vua Hùng và hầu nữ. Các nghi lễ được tổ chức theo trình tự truyền thống gồm: Lễ Cáo yết (chiều 14 tháng Giêng) và nghi lễ chính vào sáng 15 tháng Giêng năm Bính Ngọ.

Đoàn rước xuất phát từ chùa Khánh Nguyên, diễu hành về Đàn Tịch Điền trong không khí linh thiêng, trang trọng. Điểm nhấn của lễ hội là nghi thức xuống đồng, tái hiện hình ảnh Vua Hùng khuyến nông, cùng các thiếu nữ cấy những nhánh mạ đầu Xuân - biểu tượng của sự sinh sôi, no ấm, thịnh vượng. Không chỉ dừng lại ở giá trị văn hóa, lễ hội còn mở ra hướng phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững.

Hợp tác xã nông nghiệp Minh Nông và Tân Đức được giao nhiệm vụ duy trì diện tích canh tác phục vụ lễ hội; đồng thời theo dõi, chăm bón, phát triển một số giống lúa truyền thống thành sản phẩm thương mại đặc trưng của địa phương.

Đây là bước đi cụ thể trong việc gắn di sản văn hóa với phát triển kinh tế - du lịch, góp phần nâng cao đời sống nhân dân. Song song với phần lễ là phần hội giao lưu gói, nấu bánh chưng, giã bánh giầy - những món ăn truyền thống gắn liền với truyền thuyết Lang Liêu thời Hùng Vương. Hoạt động thu hút 11 đội đại diện các khu dân cư tham gia, tạo không khí đoàn kết, gắn bó cộng đồng.

Các đội thi đại diện cho các khu dân cư tham gia lễ hội lan tỏa tinh thần đoàn kết, gắn bó cộng đồng.

Đồng chí Trần Thị Thu Huyền - Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội phường Việt Trì cho biết: Để lễ hội diễn ra an toàn, trang trọng, UBND phường đã thành lập Ban Tổ chức, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng bộ phận như: Đảm bảo an ninh trật tự, vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm, tuyên truyền quảng bá và xã hội hóa nguồn lực. Đặc biệt, công tác tuyên truyền trong trường học được chú trọng, giúp thế hệ trẻ hiểu rõ hơn về giá trị di tích Đàn Tịch Điền và ý nghĩa lễ hội truyền thống. Qua đó, hun đúc lòng tự hào dân tộc, bồi dưỡng ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa quê hương.

Màn rước các lễ vật của Nhân dân địa phương.

Giữa nhịp sống hiện đại nhiều biến đổi, việc duy trì một lễ hội nông nghiệp cổ truyền không chỉ là hoạt động văn hóa thường niên mà còn là hành động thiết thực gìn giữ ký ức cộng đồng. Lễ hội “Vua Hùng dạy dân cấy lúa” không chỉ nhắc nhớ về cội nguồn mà còn gửi gắm khát vọng mùa màng bội thu, quốc thái dân an, quê hương phát triển.

Xuân Bính Ngọ 2026, trên cánh đồng Đàn Tịch Điền, những nhánh mạ xanh được cấy xuống không chỉ mở đầu một vụ mùa mới mà còn gieo vào lòng người niềm tin về sự tiếp nối truyền thống, về sức sống bền bỉ của văn hóa Đất Tổ ngàn đời.

Hương Giang

Nguồn: https://baophutho.vn/giu-hon-le-tich-dien-noi-dat-to-248451.htm