Israel và nghịch lý cô đơn giữa vòng vây đồng minh

Israel đang phải đối mặt với tình trạng bị cô lập ngày càng gia tăng trên phương diện chính trị và dư luận quốc tế. Cuộc chiến kéo dài tại Gaza, căng thẳng với Iran cùng những tranh cãi về tương lai của vấn đề Palestine ngày càng đặt ra nhiều thách thức với quốc gia này.

Những quyết định của Thủ tướng Benjamin Netanyahu là một yếu tố quan trọng trong cách thế giới nhìn nhận Israel hiện nay. Ảnh: EPA

Giữa tháng 5, cuộc thi âm nhạc Eurovision năm 2026 - sự kiện vốn nổi tiếng với tính giải trí hơn là chính trị - bất ngờ trở thành nơi phản ánh những tranh cãi xoay quanh Israel. Sau khi Israel lọt vào vòng chung kết, một số quốc gia châu Âu tuyên bố tẩy chay cuộc thi để phản đối chiến dịch quân sự của nước này tại Gaza. Khi đại diện Israel giành vị trí thứ hai, khán phòng xuất hiện đồng thời những tiếng cổ vũ và la ó.

Đó chỉ là một trong nhiều dấu hiệu cho thấy hình ảnh quốc tế của Israel đang chịu áp lực ngày càng lớn.

Từ chiến trường Gaza đến làn sóng chỉ trích toàn cầu

Kể từ khi xung đột bùng phát sau cuộc tấn công của phong trào Hamas ngày 7/10/2023 khiến khoảng 1.200 người Israel thiệt mạng, Israel đã tiến hành chiến dịch quân sự quy mô lớn tại Gaza. Theo các số liệu được nhiều tổ chức quốc tế và phía Palestine công bố, số người thiệt mạng tại Gaza đã vượt 70.000 người, phần lớn là dân thường.

Diễn biến này khiến Israel đối mặt với làn sóng chỉ trích rộng khắp từ cộng đồng quốc tế. Nhiều chính phủ, tổ chức nhân quyền và cơ quan của Liên Hợp Quốc cáo buộc Tel Aviv sử dụng vũ lực quá mức tại Gaza, đồng thời bày tỏ quan ngại về tình hình nhân đạo tại vùng lãnh thổ này.

Tại Israel, nhiều người cho rằng các chỉ trích quốc tế chưa đánh giá đầy đủ quyền tự vệ của nước này sau cuộc tấn công của Hamas. Một bộ phận dư luận và giới chính trị Israel cũng nhận định rằng một số chỉ trích đã vượt ra ngoài phạm vi tranh luận chính sách và mang màu sắc bài Do Thái.

Tác động của cuộc khủng hoảng không chỉ thể hiện trên mặt trận ngoại giao. Một số nhà khoa học Israel cho biết họ gặp khó khăn hơn trong việc tiếp cận các chương trình hợp tác quốc tế hoặc gia hạn các khoản tài trợ nghiên cứu. Nhiều gia đình cũng lo ngại con em theo học tại các trường đại học nước ngoài có thể đối mặt với sự kỳ thị do xuất thân hoặc quá trình phục vụ quân sự bắt buộc.

Những đối tác vẫn đứng cạnh Israel

Tuy nhiên, bức tranh đối ngoại của Israel không hoàn toàn u ám như nhận định của những người chỉ trích. Quan hệ giữa Israel và Mỹ tiếp tục được xem là trụ cột chiến lược quan trọng nhất. Dưới thời Tổng thống Donald Trump trong nhiệm kỳ thứ hai, hợp tác quân sự giữa hai nước được đánh giá đang ở mức rất cao. Các nguồn tin an ninh Israel cho biết sự phối hợp giữa quân đội hai nước đã được tăng cường đáng kể trong bối cảnh khu vực Trung Đông tiếp tục bất ổn. Nhiều quan chức Israel tin rằng vai trò của nước này trong chiến lược an ninh khu vực của Mỹ sẽ tiếp tục được củng cố sau các cuộc đối đầu với Iran.

Bên cạnh Mỹ, Israel vẫn duy trì quan hệ hợp tác chặt chẽ với nhiều quốc gia khác. Các Tiểu vương quốc Ảrập Thống nhất (UAE) tiếp tục được xem là đối tác Ảrập quan trọng nhất của Israel kể từ khi hai nước bình thường hóa quan hệ theo Thỏa thuận Abraham năm 2020. Jordan vẫn giữ vai trò đối tác an ninh và chính trị quan trọng, trong khi quan hệ với Ấn Độ không ngừng phát triển trong những năm gần đây.

Tại châu Âu, bất chấp những bất đồng về chính sách đối với Gaza, Liên minh châu Âu vẫn là đối tác thương mại lớn nhất của Israel. Đức tiếp tục đóng vai trò đặc biệt trong quan hệ song phương, với nhiều chương trình hợp tác về quốc phòng, công nghệ và kinh tế.

Nhiều chuyên gia Israel cũng cho rằng, một số quốc gia công khai chỉ trích Tel Aviv nhưng trên thực tế vẫn duy trì hợp tác an ninh, chia sẻ thông tin tình báo và mua sắm thiết bị quốc phòng của nước này.

Lo ngại về sự thay đổi trong chính trường Mỹ

Dù vậy, một trong những mối quan tâm lớn nhất của giới hoạch định chính sách Israel hiện nay không nằm ở Trung Đông mà ở Washington.

Trong nhiều thập niên, Israel được hưởng sự ủng hộ tương đối ổn định từ cả hai đảng Dân chủ và Cộng hòa. Tuy nhiên, bối cảnh chính trị Mỹ đang có dấu hiệu thay đổi.

Trong đảng Dân chủ, ngày càng nhiều nghị sĩ và cử tri trẻ tuổi chỉ trích mạnh mẽ các chính sách của Israel tại Gaza. Đồng thời, một bộ phận cử tri Cộng hòa theo xu hướng biệt lập cũng bày tỏ sự hoài nghi đối với các cam kết quân sự kéo dài của Mỹ ở Trung Đông.

Một số quan chức và chuyên gia an ninh Israel lo ngại rằng nếu xung đột với Iran tiếp tục kéo dài hoặc gây ra những hệ lụy lớn đối với lợi ích của Mỹ, Israel có thể bị quy trách nhiệm vì đã thúc đẩy Washington can dự sâu hơn vào khu vực.

Bên cạnh đó, nhiều nhà hoạch định chính sách Israel cũng lo ngại nguy cơ Mỹ và Iran đạt được một thỏa thuận không đáp ứng được yêu cầu của Tel Aviv về việc chấm dứt hoàn toàn chương trình hạt nhân của Tehran.

Bài toán Palestine vẫn là nút thắt then chốt

Theo nhiều nhà quan sát, thách thức lớn nhất đối với vị thế quốc tế của Israel không chỉ nằm ở các cuộc xung đột hiện nay mà còn ở việc thiếu triển vọng cho một giải pháp chính trị lâu dài với người Palestine.

Ông Ami Ayalon, cựu Giám đốc cơ quan an ninh Shin Bet và là một trong những nhân vật có tiếng nói trong giới an ninh Israel cho rằng, việc duy trì quan hệ hòa bình với các nước Ảrập láng giềng sẽ ngày càng khó khăn nếu vấn đề Palestine không được giải quyết.

Theo ông, phần lớn cộng đồng quốc tế vẫn ủng hộ giải pháp hai nhà nước - một Israel và một Palestine cùng tồn tại hòa bình. Nếu không có tiến triển theo hướng đó, khoảng cách giữa Israel với nhiều đối tác quốc tế có thể tiếp tục gia tăng.

Tuy nhiên, triển vọng đàm phán hiện vẫn rất mờ nhạt. Chính trường Israel đang chia rẽ sâu sắc về vấn đề thành lập Nhà nước Palestine, trong khi phía Palestine cũng chưa xuất hiện một lực lượng lãnh đạo đủ uy tín và khả năng để thúc đẩy tiến trình hòa bình.

Di sản Netanyahu và nghịch lý cô đơn của Israel

Dấu ấn của Thủ tướng Benjamin Netanyahu là một yếu tố quan trọng trong cách thế giới nhìn nhận Israel hiện nay. Là nhà lãnh đạo tại vị lâu nhất trong lịch sử Israel, ông Netanyahu được những người ủng hộ ca ngợi vì đã tăng cường năng lực quân sự, mở rộng quan hệ với các nước Ảrập và đưa Israel trở thành một cường quốc công nghệ, quốc phòng trong khu vực.

Tuy nhiên, ông cũng là nhân vật gây nhiều tranh cãi, với những quyết sách về Gaza, Iran và Palestine. Đối với nhiều nhà quan sát, hình ảnh Israel trên trường quốc tế ngày càng gắn chặt với các quyết sách của ông Netanyahu, khiến những tranh luận về tương lai của đất nước này cũng đồng thời trở thành cuộc tranh luận về di sản chính trị của vị Thủ tướng kỳ cựu.

Trong bối cảnh Israel tiếp tục duy trì được các liên minh chiến lược quan trọng và sức mạnh quân sự đáng kể, nhiều chuyên gia cảnh báo rằng, các mối quan hệ dựa trên lợi ích an ninh và địa chính trị không hoàn toàn đồng nghĩa với sự đồng thuận về chính trị hay thiện cảm trong dư luận quốc tế.

Đó có thể là nghịch lý lớn nhất mà Israel đang phải đối mặt: một quốc gia vẫn sở hữu nhiều đối tác chiến lược, nhưng đồng thời ngày càng cảm nhận rõ hơn sự cô đơn trên trường quốc tế.

Nguồn: https://daibieunhandan.vn/israel-va-nghich-ly-co-don-giua-vong-vay-dong-minh-10418988.html