Từ cuộc trò chuyện với Chatbot đến vụ việc gây tranh luận tại Nhật Bản

 Theo thông tin từ cơ quan điều tra, vụ việc xảy ra tại nhà riêng của ông Shinnosuke Abe ở quận Shibuya, Tokyo. Trong lúc hai người con gái xảy ra tranh cãi, vị cựu ngôi sao bóng chày được cho là đã can thiệp để ngăn các con tiếp tục xung đột.

Tuy nhiên, tình hình nhanh chóng trở nên căng thẳng khi người con gái cả phản ứng lại. Trong lúc mất bình tĩnh, Abe bị cáo buộc đã nắm cổ áo và hất con gái ngã xuống đất. Dù cô gái không bị thương, hành động này sau đó vẫn dẫn tới việc cảnh sát vào cuộc và bắt giữ ông ngay tại nhà.

Điều khiến dư luận đặc biệt chú ý không nằm ở bản thân vụ xô xát, mà ở cách sự việc được phát hiện.

 Con gái 18 tuổi của HLV trưởng Yomiuri Giants Shinnosuke Abe cho biết, cô đã tìm đến Chatbot AI ChatGPT để xin lời khuyên trước khi trình báo vụ việc tới cơ quan tư vấn trẻ em.

Theo lá thư được công bố sau đó, cô con gái 18 tuổi của Abe đã không tìm đến người thân, bạn bè hay cơ quan chức năng ngay từ đầu. Thay vào đó, cô lựa chọn trò chuyện với ChatGPT để hỏi về tình huống mà mình gặp phải.

Theo lời kể của cô gái, chatbot AI đã gợi ý rằng có thể tìm kiếm sự hỗ trợ từ các trung tâm tư vấn trẻ em một cách ẩn danh. Sau đó, cô đã gọi điện tới một trung tâm tư vấn trẻ em để xin ý kiến.

Sau khi tiếp nhận thông tin, các chuyên gia tại trung tâm đánh giá đây là trường hợp cần được xử lý khẩn cấp và lập tức liên hệ với cảnh sát. Lực lượng chức năng nhanh chóng có mặt tại hiện trường, dẫn đến việc bắt giữ vị HLV nổi tiếng.

Dù quyết định cuối cùng thuộc về người sử dụng và các cơ quan chức năng, vụ việc cho thấy AI ngày nay không còn đơn thuần là công cụ tra cứu thông tin hay hỗ trợ công việc. Với khả năng đối thoại tự nhiên, phản hồi gần như tức thời và hoạt động liên tục 24 giờ mỗi ngày, Chatbot đang dần trở thành nơi nhiều người tìm đến khi cần chia sẻ hoặc tìm kiếm lời khuyên cho các vấn đề cá nhân, thay vì những người thân bạn bè hay các cơ quan chức năng.

Khi AI trở thành “người tư vấn” của giới trẻ

Theo khảo sát của Ủy ban Người tiêu dùng thuộc Văn phòng Nội các Nhật Bản, ngày càng nhiều thanh thiếu niên sử dụng AI tạo sinh để tìm kiếm lời khuyên cho các vấn đề trong cuộc sống.

Ông Isao Echizen, chuyên gia an ninh thông tin thuộc Viện Tin học Quốc gia Nhật Bản, cho rằng phản hồi của các mô hình AI hội thoại như ChatGPT có thể thay đổi đáng kể tùy thuộc vào cách người dùng đặt câu hỏi cũng như lượng thông tin được cung cấp.

Theo ông, trong trường hợp của con gái Shinnosuke Abe, hệ thống AI đã đưa ra một gợi ý khá trực tiếp là liên hệ với trung tâm tư vấn trẻ em. Tuy nhiên, AI chỉ có thể xử lý những thông tin mà người dùng cung cấp và không có khả năng hiểu đầy đủ bối cảnh như những người thân hay những người trực tiếp chứng kiến sự việc.

Ông Echizen cho rằng việc trao đổi với gia đình hoặc những người hiểu rõ hoàn cảnh cụ thể của vụ việc lẽ ra vẫn là lựa chọn tự nhiên và phù hợp hơn.

Chuyên gia này cũng thừa nhận AI tạo sinh là công cụ tiện lợi và việc giới trẻ tìm đến nó là xu hướng dễ hiểu. Tuy nhiên, ông không khuyến khích học sinh tiểu học và trung học cơ sở chủ động sử dụng công nghệ này do nguy cơ phụ thuộc quá mức vào các phản hồi do máy tạo ra.

Một trong những rủi ro lớn nhất, theo ông, là người dùng có xu hướng tin tưởng tuyệt đối vào những gì AI trả lời. Trong bối cảnh AI tạo sinh ngày càng được sử dụng rộng rãi, từ hỗ trợ học tập, viết bài luận cho tới tư vấn các vấn đề cá nhân, việc xây dựng khả năng tư duy độc lập và đánh giá thông tin trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Kết quả khảo sát của Văn phòng Nội các Nhật Bản cho thấy hơn một nửa số nữ thanh thiếu niên từ 10 đến 19 tuổi được hỏi cho biết từng sử dụng AI tạo sinh để tìm kiếm lời khuyên cho những vấn đề mình gặp phải.

Theo ông Echizen, nhiều em tìm đến AI vì cảm thấy khó chia sẻ với cha mẹ hoặc người thân. Trong khi đó, các hệ thống AI được thiết kế để tạo cảm giác đồng cảm và thấu hiểu, khiến người dùng dễ hình thành sự tin tưởng.

Ông nhấn mạnh rằng việc bảo vệ trẻ em khỏi nguy cơ phụ thuộc vào AI không chỉ nằm ở việc kiểm soát công nghệ mà còn cần bắt đầu từ việc rèn luyện khả năng phân biệt đúng sai, tư duy phản biện và khuyến khích giao tiếp trực tiếp với con người ngay từ sớm. “Những người xung quanh cần giúp trẻ hiểu rõ rằng AI không phải lúc nào cũng đúng”, ông nói.

Vụ việc của Shinnosuke Abe vì thế không chỉ là câu chuyện về một xung đột gia đình dẫn tới hậu quả pháp lý ngoài mong muốn. Xa hơn, nó phản ánh một thực tế đang hình thành trong xã hội hiện đại rằng trí tuệ nhân tạo đang hiện diện ngày càng sâu rộng trong đời sống thường nhật, trở thành một phần trong quá trình con người tìm kiếm thông tin, lời khuyên và đưa ra các quyết định quan trọng của cuộc sống.

Các trung tâm tư vấn và hướng dẫn trẻ em tại Nhật Bản được thành lập theo Luật Phúc lợi Trẻ em, có nhiệm vụ tiếp nhận các báo cáo liên quan đến trẻ em dưới 18 tuổi, bao gồm cả những trường hợp nghi ngờ bị bạo hành.

Tính đến tháng 4 năm nay, Nhật Bản có 243 trung tâm như vậy trên toàn quốc với đội ngũ chuyên gia gồm nhân viên phúc lợi xã hội, nhà tâm lý học, bác sĩ và nhân viên y tế cộng đồng.

Một trong những công cụ quan trọng nhất của hệ thống là đường dây nóng 189, được đưa vào sử dụng từ năm 2015. Tên gọi "Ichi-Haya-Ku" mang ý nghĩa "nhanh chóng" hoặc "ngay lập tức", nhằm khuyến khích người dân báo cáo sớm các trường hợp trẻ em có nguy cơ gặp nguy hiểm. Khi tiếp nhận cuộc gọi, tổng đài sẽ xác định vị trí của người gọi và kết nối với trung tâm tư vấn trẻ em gần nhất để đánh giá mức độ nghiêm trọng của vụ việc và quyết định biện pháp can thiệp phù hợp.

Nguồn: https://www.qdnd.vn/giao-duc-khoa-hoc/cac-van-de/khi-chatbot-buoc-vao-doi-thuc-1042130