Khi người dân được hưởng lợi từ rừng

Lâm Đồng Chi trả dịch vụ môi trường rừng (DVMTR) không chỉ tạo thêm sinh kế mà còn khơi dậy trách nhiệm của cộng đồng trong bảo vệ những cánh rừng đầu nguồn.

Sinh kế dưới tán rừng

Tại Lâm Đồng, diện tích rừng được chi trả DVMTR chiếm khoảng 75% diện tích có rừng toàn tỉnh. Nguồn thu DVMTR năm 2025 đạt hơn 477 tỷ đồng, Quỹ đã thực hiện chi trả tạm ứng 4 đợt với gần 400 tỷ đồng cho các chủ rừng và các hộ nhận khoán bảo vệ rừng để thực hiện nhiệm vụ quản lý, bảo vệ rừng.

Chính sách DVMTR đã khẳng định là một giải pháp hiệu quả, hài hòa giữa mục tiêu phát triển kinh tế, cải thiện sinh kế cho người dân và bảo vệ tài nguyên rừng theo hướng bền vững. Ảnh: Phạm Hoài.

Nguồn thu này đã góp phần giảm áp lực khai thác tài nguyên rừng trái phép, hạn chế tình trạng phá rừng, lấn chiếm đất lâm nghiệp, đồng thời tạo điều kiện để người dân đầu tư sản xuất, chăm lo đời sống gia đình và con em học tập. Bên cạnh việc nâng cao thu nhập cho người dân, chính sách DVMTR còn góp phần đảm bảo an sinh xã hội, giữ vững an ninh trật tự tại địa phương, bảo vệ nguồn nước, duy trì chức năng phòng hộ và bảo tồn đa dạng sinh học.

Qua 17 năm triển khai thực hiện, chính sách DVMTR đã khẳng định là một giải pháp hiệu quả, hài hòa giữa mục tiêu phát triển kinh tế, cải thiện sinh kế cho người dân và bảo vệ tài nguyên rừng theo hướng bền vững.

Những ngày đầu mùa khô, khi nguy cơ cháy rừng bắt đầu gia tăng, anh Cil Yă Ha Ni Kốp, thôn Đưng K' Ksi, xã Lạc Dương lại cùng tổ nhận khoán bảo vệ rừng lên đường tuần tra. Con đường xuyên qua những cánh rừng già của Vườn Quốc gia Bidoup – Núi Bà đã trở nên quen thuộc với anh suốt nhiều năm qua. Mỗi chuyến đi kéo dài nhiều giờ đồng hồ, băng qua những triền dốc, khe suối và những khu vực xa khu dân cư. Anh chia sẻ điều khiến bà con gắn bó với công việc này không chỉ bởi trách nhiệm với rừng mà còn bởi những lợi ích thiết thực mà chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng mang lại.

“Trước đây bà con chủ yếu làm nương rẫy, thu nhập phụ thuộc vào mùa vụ nên cuộc sống còn nhiều khó khăn. Từ khi tham gia nhận khoán bảo vệ rừng, có thêm nguồn tiền dịch vụ môi trường rừng nên đời sống ổn định hơn. Bà con cũng ý thức hơn trong việc giữ rừng”, anh Cil Yă Ha Ni Kốp, thôn Đưng K' Ksi, xã Lạc Dương chia sẻ.

Theo Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Lâm Đồng, đến nay đơn vị đã thực hiện chi trả tiền DVMTR năm 2024 cho 1.097/1.654 hộ gia đình trên địa bàn tỉnh với tổng số tiền hơn 3,5 tỷ đồng, đạt 72,7% kế hoạch. Nguồn kinh phí này được chuyển trực tiếp đến các hộ nhận khoán bảo vệ rừng, góp phần tạo thêm thu nhập, hỗ trợ sản xuất và ổn định đời sống cho người dân vùng đệm.

Dù không phải nguồn thu nhập chính, nhưng đối với nhiều hộ dân sống gần rừng, khoản tiền DVMTR là nguồn động viên thiết thực giúp họ yên tâm tham gia bảo vệ rừng lâu dài. Thay vì chỉ trông chờ vào sản xuất nông nghiệp, người dân có thêm một phần sinh kế từ chính những cánh rừng mình đang bảo vệ.

Theo Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Lâm Đồng, đến nay đơn vị đã thực hiện chi trả tiền DVMTR năm 2024 cho 1.097/1.654 hộ gia đình trên địa bàn tỉnh với tổng số tiền hơn 3,5 tỷ đồng, đạt 72,7% kế hoạch. Ảnh: Phạm Hoài.

Từ người nhận khoán thành “tai mắt” của rừng

Tại Vườn Quốc gia Bidoup - Núi Bà đơn vị hiện quản lý 70.038 ha rừng và đất lâm nghiệp. Đơn vị đang thực hiện hiệu quả chính sách chi trả DVMTR trên hơn 66.987 ha, trong đó hơn 45.896 ha rừng được giao khoán cho 1.537 hộ gia đình và cộng đồng dân cư địa phương. Đây là lực lượng thường xuyên bám rừng, phối hợp cùng kiểm lâm và chủ rừng tuần tra, kiểm tra hiện trường.

Ông Tôn Thiện An, Giám đốc Vườn quốc gia Bidoup - Núi Bà cho biết, chính sách DVMTR đã giúp tăng cường sự tham gia của cộng đồng trong bảo vệ rừng. “Người dân sống gần rừng là những người hiểu địa bàn nhất. Khi được hưởng lợi từ rừng, họ chủ động hơn trong việc phát hiện, thông tin các dấu hiệu xâm hại rừng. Nhiều vụ việc được phát hiện từ rất sớm nhờ sự tham gia của các tổ nhận khoán”, ông An cho biết.

Sau sáp nhập, Lâm đồng là địa phương có diện tích rừng lớn của cả nước hơn 1,1 triệu ha rừng, với điều kiện diện tích rừng rộng, địa hình phức tạp và lực lượng chuyên trách còn hạn chế, có thể thấy vai trò của cộng đồng địa phương có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Chính những người dân sống gần rừng đang trở thành những “tai mắt” hỗ trợ lực lượng chức năng phát hiện sớm các hành vi xâm hại tài nguyên rừng ngay từ cơ sở.

Không chỉ tham gia các đợt tuần tra định kỳ, nhiều hộ dân còn chủ động theo dõi diễn biến rừng trong quá trình lao động sản xuất hằng ngày. Bất cứ dấu hiệu bất thường nào cũng được thông tin kịp thời cho chủ rừng và lực lượng kiểm lâm. Nhờ đó, công tác quản lý, bảo vệ rừng có thêm một lớp giám sát hiệu quả từ cộng đồng.

Tại Vườn Quốc gia Bidoup - Núi Bà đơn vị hiện quản lý 70.038 ha rừng và đất lâm nghiệp. Đơn vị đang thực hiện hiệu quả chính sách chi trả DVMTR trên hơn 66.987 ha, trong đó hơn 45.896 ha rừng được giao khoán cho 1.537 hộ gia đình và cộng đồng dân cư địa phương. Ảnh: Vườn Quốc gia Bidoup - Núi Bà cùng cấp.

Tạo động lực để rừng được bảo vệ tốt hơn

Nguồn thu từ chính sách chi trả DVMTR tại tỉnh Lâm Đồng đã và đang trở thành nguồn lực quan trọng góp phần hỗ trợ người dân sống gần rừng ổn định đời sống, nâng cao thu nhập và phát triển sinh kế bền vững. Toàn tỉnh có gần 1.700 chủ rừng là hộ gia đình, cá nhân, nhóm hộ được nhà nước giao đất, giao rừng.

Theo các đơn vị chủ rừng, thực tế nhiều năm qua cho thấy những nơi người dân được hưởng lợi từ rừng thường có sự đồng thuận cao hơn trong công tác bảo vệ rừng. Nguồn tiền DVMTR đã góp phần tạo ra mối liên kết chặt chẽ giữa lợi ích kinh tế với trách nhiệm bảo vệ tài nguyên rừng. Người dân có thêm thu nhập. Chủ rừng có thêm lực lượng hỗ trợ bảo vệ rừng. Tài nguyên rừng được giám sát thường xuyên hơn. Đó là hiệu quả kép mà chính sách DVMTR đang mang lại.

Theo các đơn vị chủ rừng, thực tế nhiều năm qua cho thấy những nơi người dân được hưởng lợi từ rừng thường có sự đồng thuận cao hơn trong công tác bảo vệ rừng. Ảnh: Phạm Hoài.

Bà Nguyễn Thị Hải, Giám đốc Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Lâm Đồng cho biết, thời gian tới Quỹ sẽ tiếp tục rà soát diện tích đủ điều kiện chi trả, cập nhật thông tin đối tượng thụ hưởng và tăng cường kiểm tra việc quản lý, sử dụng nguồn tiền nhằm bảo đảm công khai, minh bạch và đúng quy định. Đồng thời, đơn vị tiếp tục phối hợp với các chủ rừng, chính quyền địa phương và lực lượng kiểm lâm đẩy mạnh tuyên truyền chính sách DVMTR, nâng cao trách nhiệm của các bên tham gia bảo vệ rừng, đặc biệt tại những khu vực còn tiềm ẩn nguy cơ vi phạm lâm luật.

Từ những cánh rừng già ở Bidoup – Núi Bà đến các vùng rừng phòng hộ, rừng đặc dụng trên địa bàn tỉnh, chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng đang từng bước khẳng định hiệu quả. Không chỉ góp phần cải thiện sinh kế cho người dân vùng đệm, nguồn chi trả này còn tạo động lực để cộng đồng cùng chung tay gìn giữ màu xanh đại ngàn. Bởi khi người dân thực sự được hưởng lợi từ rừng, họ cũng sẽ trở thành những người bảo vệ rừng tích cực và bền bỉ nhất.

Nguồn: https://nongnghiepmoitruong.vn/khi-nguoi-dan-duoc-huong-loi-tu-rung-d814431.html