Khơi nguồn sinh kế từ "nóc săn mây Tắk Pổ"

Nằm giữa những dãy núi trùng điệp của xã Trà Tập (TP Đà Nẵng), đường lên nóc Tắk Pổ quanh năm chìm trong biển mây. Khi bình minh dần ló dạng, xua tan màn sương trắng phủ kín các sườn núi, khung cảnh hùng vĩ của đại ngàn hiện ra trước mắt. Cũng từ những mùa săn mây thu hút du khách ấy, cuộc sống của nhiều phụ nữ Xơ Đăng nơi đây đã bắt đầu đổi thay.

Từ e ngại du khách đến chủ thể làm du lịch

Từ khi hoạt động cắm trại, săn mây nơi đây được bình chọn vào Top 7 trải nghiệm du lịch ấn tượng nhất Việt Nam năm 2024, ngày càng nhiều du khách trong và ngoài nước tìm đến vùng cao này. Theo dòng khách ấy, con đường đá vào làng cũng khoác lên diện mạo mới với những ngôi nhà được chỉnh trang, những khoảng sân sạch sẽ và các sạp nghỉ chân vừa được dựng lên để đón chào du khách.

Từ độ cao hơn 1.000m, nóc Tắk Pổ (xã Trà Tập) mở ra khung cảnh săn mây kỳ ảo, thu hút ngày càng nhiều du khách tìm đến trải nghiệm.

Đằng sau những đổi thay là sự đồng hành bền bỉ của cô giáo Trà Thị Thu, giáo viên Trường Tiểu học Chu Văn An. Hơn một thập kỷ gắn bó với vùng cao, cô không chỉ dạy chữ mà còn góp phần mở ra hướng sinh kế mới cho bà con thông qua mô hình du lịch cộng đồng.

“Tôi công tác ở đây hơn 10 năm rồi nên rất mong bà con có thêm cơ hội cải thiện cuộc sống ngay trên quê hương mình. Chúng tôi đang hỗ trợ các hộ dân làm sạp nghỉ bằng gỗ, lồ ô, tổ chức dịch vụ cho thuê lều để đón khách. Khi du khách đến trải nghiệm cuộc sống cùng dân bản, người dân cũng có thêm nguồn thu nhập, không phải rời quê đi làm ăn xa”, cô Thu chia sẻ.

Theo cô, trở ngại lớn nhất những ngày đầu không nằm ở cơ sở vật chất mà chính là tâm lý e dè của người dân. “Bà con rất ngại. Thấy khách lên là không dám chào, không biết bắt đầu từ đâu. Vì vậy mình ở lại cùng họ, làm mẫu từ cách đón khách, nấu ăn đến sắp xếp không gian để họ nhìn rồi làm theo”, cô Thu kể.

Sạp nghỉ chân bằng gỗ, lồ ô của nhà chị Hồ Thị Tếu được dựng lên nhằm phục vụ du khách đến săn mây.

Để bà con mạnh dạn hơn, nhóm tình nguyện lựa chọn cách làm “cầm tay chỉ việc”. Họ trực tiếp đưa khách lên làng, ở lại cùng người dân, hướng dẫn từng kỹ năng nhỏ nhất. Song song đó, phụ nữ và thanh niên địa phương duy trì việc dọn vệ sinh định kỳ, phối hợp trồng 300 cây đào và hoa mua Thái nhằm tạo cảnh quan xanh, sạch, đẹp.

Hộ anh Hồ Văn Mun và chị Hồ Thị Tếu là gia đình đầu tiên trong tổng số 37 hộ dân nơi đây được chọn thí điểm mô hình homestay. Không chờ đợi sự hỗ trợ hoàn toàn từ bên ngoài, bà con trong làng đã cùng nhau góp công, góp sức cải tạo không gian sống.

“Không riêng gia đình tôi đâu, người dân quanh đây ai cũng góp sức. Người thì đi xin đá làm đường, người chặt lồ ô dựng sạp, người dọn dẹp quanh làng, trồng thêm cây xanh cho đẹp hơn… Thấy khách đến ngày một đông, ai cũng vui vì công sức của mình bỏ ra đã giúp bản làng khang trang hơn và có thêm cơ hội làm ăn”, chị Tếu kể.

Những căn nhà được chỉnh trang khang trang hơn để sẵn sàng đón khách du lịch cộng đồng tại làng Tắk Pổ.

Từ căn homestay nhỏ giữa lưng chừng núi, gia đình chị Tếu dần mở rộng thêm các dịch vụ như cho thuê lều, bán nông sản sạch và tổ chức trải nghiệm bản địa cho du khách.

Mỗi chiếc lều được cho thuê với giá khoảng 300.000 đồng một đêm. Nếu khách có nhu cầu ăn uống, gia đình sẽ chuẩn bị các món đặc sản như gà thả vườn, cơm lam, gạo đỏ, cá niên hay rau lủi... Những sản vật này chủ yếu được cung cấp bởi chính các hộ dân trong làng.

Các lều lưu trú do người dân địa phương đầu tư phục vụ du khách, mở ra nguồn thu nhập mới từ mô hình du lịch cộng đồng vùng cao. Ảnh: PHAN AN

Nhờ đó, lợi ích từ du lịch không chỉ dừng lại ở những gia đình làm homestay mà lan tỏa đến nhiều hộ dân xung quanh. Người bán rau, người nuôi gà, người cung cấp mật ong rừng hay tham gia phục vụ du khách đều có thêm nguồn thu nhập.

Cách nhà chị Hồ Thị Tếu không xa, quán cà phê nhỏ của vợ chồng trẻ Hồ Thị Thành Hóa, Trần Văn Phải cũng đang đón những vị khách ghé chân sau hành trình săn mây. Ngoài quán cà phê phục vụ khách săn mây, chị Hóa còn làm buồng phòng tại một homestay trong làng với mức thu nhập khoảng 3,5 triệu đồng mỗi tháng.

“Tiền làm buồng phòng tuy không nhiều nhưng đều đặn hằng tháng. Nhờ du lịch mà mình có thêm việc làm ngay tại địa phương, vừa chăm sóc gia đình vừa có thu nhập. Sau này có điều kiện thì cũng muốn phát triển mô hình riêng của gia đình”, chị Hóa chia sẻ.

Du khách đến săn mây trên nóc Tắk Pổ, trải nghiệm điểm du lịch từng được bình chọn vào Top 7 trải nghiệm du lịch ấn tượng nhất Việt Nam năm 2024. Ảnh: PHAN AN

Bên cạnh đó, vợ chồng chị còn thu mua rau lủi, gà săn mây, mật ong rừng… của bà con để bán cho các mối quen dưới phố. Những đặc sản này được nuôi trồng hoàn toàn tự nhiên, không thuốc bảo vệ thực vật nên rất được du khách ưa chuộng.

Giữ bản sắc để du lịch đi đường dài

Cùng với cơ hội phát triển kinh tế, du lịch cũng đặt ra yêu cầu phải bảo tồn những giá trị văn hóa vốn có của cộng đồng Xơ Đăng. Tại homestay của chị Hồ Thị Tếu, những món ăn truyền thống như cơm lam, gạo đỏ, rau lủi, cá niên hay gà nướng luôn được ưu tiên giới thiệu đến du khách. Nguyên liệu đều do chính bà con nơi đây nuôi trồng hoặc khai thác tự nhiên, mang theo hương vị đặc trưng của núi rừng.

“Khách thích nhất là được ngồi bên bếp lửa, tự tay nướng cơm lam hay nướng “gà săn mây” cùng bà con. Những thứ mình làm hằng ngày lại trở thành trải nghiệm đặc biệt đối với họ. Mình cũng muốn giữ cách làm truyền thống để khách hiểu hơn về cuộc sống của người Xơ Đăng”, chị Tếu kể.

Những món đặc sản của đồng bào Xơ Đăng như cơm gạo đỏ, gà nướng, rau lủi... góp phần tạo nên sức hấp dẫn riêng cho du lịch Tắk Pổ.

Với chị Hồ Thị Thành Hóa, gìn giữ văn hóa cũng là cách tạo nên sức hút riêng cho du lịch địa phương. Những video do vợ chồng chị thực hiện không chỉ giới thiệu cảnh đẹp săn mây mà còn kể câu chuyện về nương rẫy, món ăn và sinh hoạt thường ngày của người dân vùng cao.

“Khách bây giờ không chỉ muốn ngắm cảnh mà còn muốn hiểu người dân sống thế nào. Mình muốn đưa những hình ảnh thật nhất về cuộc sống ở đây để mọi người biết và yêu vùng đất này hơn”, chị Hóa chia sẻ.

Một trong những điểm nhấn của du lịch cộng đồng Tắk Pổ là các tiết mục múa hát, cồng chiêng do chính bà con Xơ Đăng biểu diễn. Hiện địa phương duy trì đội múa cồng chiêng gồm 15 thành viên, trong đó phụ nữ chiếm phần lớn. Những hoạt động này không chỉ tạo thêm thu nhập mà còn góp phần bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống đang đứng trước nguy cơ mai một.

Theo bà Hồ Thị Hới, Chủ tịch Hội LHPN xã Trà Tập, phát triển du lịch bền vững đồng nghĩa với việc giữ được bản sắc văn hóa và môi trường sống của cộng đồng.

Phụ nữ là những người giữ bếp lửa gia đình, lưu giữ món ăn truyền thống, trang phục, tiếng nói và các phong tục tập quán của dân tộc mình. Khi tham gia làm du lịch, chị em vừa có thêm thu nhập vừa có động lực gìn giữ những giá trị ấy”.

Bà Hồ Thị Hới - Chủ tịch Hội LHPN xã Trà Tập

Những vườn hoa và cảnh quan xanh sạch đẹp được phụ nữ địa phương chung tay chăm sóc, góp phần tạo diện mạo mới cho làng du lịch cộng đồng Tắk Pổ. Ảnh: PHAN AN

Bà Hới cũng cho biết Hội LHPN xã thường xuyên vận động hội viên tham gia các hoạt động vệ sinh môi trường, trồng cây xanh, bảo vệ rừng và giữ gìn cảnh quan làng bản. Bởi nơi nóc Tắk Pổ, những tầng mây bồng bềnh trên đỉnh núi chỉ thực sự có ý nghĩa khi vẫn còn nguyên những cánh rừng xanh, giữ được vẻ đẹp hoang sơ và những nét văn hóa đặc sắc được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Nguồn: https://phunuvietnam.vn/khoi-nguon-sinh-ke-tu-noc-san-may-tak-po-238260601113816476.htm