Kỳ vọng lớn từ chuỗi sự kiện hành động vì môi trường

HÀ NỘI Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp kỳ vọng những thông điệp, sáng kiến từ chuỗi sự kiện sẽ lan tỏa tới người dân, tạo chuyển biến trong nhận thức và hành động bảo vệ môi trường.

Chuỗi sự kiện quy mô quốc gia hưởng ứng Ngày Môi trường thế giới, Ngày Đại dương thế giới, Tháng hành động vì môi trường và Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt Nam năm 2026 được tổ chức tại phường Cửa Lò, tỉnh Nghệ An từ ngày 4-6/6.

Chương trình do Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và tỉnh Nghệ An tổ chức, được thiết kế nhằm biến môi trường thành một chương trình hành động gắn với đời sống hằng ngày của người dân. Đồng thời, gợi mở cho quá trình điều chỉnh chính sách về kinh tế biển, tài nguyên và khí hậu trong giai đoạn mới.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp phát biểu tại buổi họp báo sáng 1/6 tại Hà Nội. Ảnh: Tùng Đinh.

Từ phong trào môi trường đến thay đổi hành vi xã hội

Điểm đáng chú ý nhất của chuỗi hoạt động năm nay là cách tiếp cận không còn dừng ở các khẩu hiệu tuyên truyền hay những hoạt động mang tính biểu tượng. Thay vào đó, các cơ quan tổ chức đang thiết kế một chuỗi liên kết từ nhận thức, chính sách đến hành động cụ thể trong cộng đồng.

Tại buổi họp báo sáng 1/6, Tổng Biên tập Báo Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Ngọc Thạch cho biết các hoạt động được xây dựng như một chuỗi kết nối liên hoàn. Diễn đàn chính sách được tổ chức trước để tiếp nhận ý kiến từ thực tiễn quản lý và doanh nghiệp. Sau đó mới đến các hoạt động cộng đồng, chương trình nghệ thuật và lễ phát động nhằm mở rộng sức lan tỏa xã hội. Theo ông Thạch, mục tiêu lớn nhất là tạo chuyển biến từ nhận thức sang hành động, từ cam kết sang thực thi.

Trong cấu trúc đó, phong trào “Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường, vì một Việt Nam xanh - sạch - đẹp” được như cam kết hành động. Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Cao Xuân Thạo cho biết, phong trào sẽ được triển khai đồng bộ từ cấp xã, khu dân cư, trường học đến doanh nghiệp và cơ quan hành chính, với các tiêu chí cụ thể thay vì phát động hình thức.

Khác với nhiều chương trình môi trường trước đây vốn tập trung vào các chiến dịch ngắn hạn, lần này Ban tổ chức hướng tới việc hình thành thói quen lâu dài trong cộng đồng. Những hành động được nhắc tới đều là các việc rất nhỏ nhưng gắn trực tiếp với đời sống hàng ngày như phân loại rác tại nguồn, giảm rác thải sinh hoạt, giữ gìn ngõ xóm sạch sẽ hay hạn chế sử dụng nhựa dùng một lần.

Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp, các vấn đề môi trường hiện nay không còn là câu chuyện xa vời mà đã tác động trực tiếp đến chất lượng sống của người dân. Ông lấy ví dụ về tình trạng bụi mịn và ô nhiễm không khí tại Hà Nội, cho rằng việc xử lý không thể chỉ giới hạn trong phạm vi một địa phương mà cần sự phối hợp liên vùng bởi nguồn phát thải có tính lan tỏa.

Cách tiếp cận này cũng cho thấy một thay đổi trong tư duy quản lý môi trường. Thay vì chỉ tập trung vào khâu xử lý cuối cùng, các cơ quan quản lý đang cố gắng kéo người dân tham gia từ đầu, biến bảo vệ môi trường thành một phần trong sinh hoạt thường nhật.

Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Cao Xuân Thạo phát biểu tại buổi họp báo. Ảnh: Tùng Đinh.

Để làm được điều đó, Bộ dự kiến phối hợp Hội Người cao tuổi, Đoàn Thanh niên, trường học và các tổ chức xã hội nhằm đưa các hoạt động môi trường đi sâu vào đời sống cộng đồng. Người cao tuổi được kỳ vọng trở thành lực lượng nhắc nhở, lan tỏa ý thức giữ gìn môi trường trong gia đình, trong khi thanh niên và học sinh đóng vai trò thực hiện các sáng kiến cộng đồng.

Là địa phương tổ chức, Nghệ An cũng gấp rút chuẩn bị cho chuỗi hoạt động theo hướng huy động rộng rãi người dân tham gia. Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường thông tin, công tác truyền thông đang được triển khai đồng bộ tại khu vực Cửa Lò để người dân nắm thông tin và cùng hưởng ứng các hoạt động bảo vệ môi trường, làm sạch biển và giảm rác thải nhựa.

Bên cạnh các hoạt động cộng đồng, chương trình nghệ thuật “Biển Việt Nam - Hành trình không gian xanh” cũng được kỳ vọng tạo hiệu ứng truyền thông mạnh. Thay vì chỉ mang tính giải trí, chương trình được thiết kế để kể câu chuyện về mối quan hệ giữa con người với biển, giữa phát triển kinh tế với bảo tồn tài nguyên và môi trường.

Mở đường cho điều chỉnh chính sách môi trường và kinh tế biển

Trong khuôn khổ chương trình, Diễn đàn Quốc gia về Môi trường và Khí hậu với chủ đề “Từ chính sách đến hành động” sẽ tập trung thảo luận các định hướng lớn đang được nghiên cứu trong quá trình sửa đổi Luật Bảo vệ môi trường và các chính sách liên quan tới giảm phát thải, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và phát thải ròng bằng “0”.

Phó Cục trưởng Cục Môi trường Nguyễn Thị Thiên Phương chia sẻ, diễn đàn sẽ tổ chức tọa đàm giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và địa phương để trao đổi về những khó khăn khi triển khai các mô hình giảm phát thải trong thực tế. Điều này phản ánh xu hướng xây dựng chính sách dựa nhiều hơn vào phản hồi từ cơ sở thay vì chỉ tiếp cận theo hướng quản lý hành chính truyền thống.

Cùng với đó là Hội thảo Quốc gia về hoàn thiện thể chế, chính sách thúc đẩy phát triển kinh tế biển bền vững. Đây được xem là một trong những nội dung trọng tâm bởi Việt Nam hiện có 21 trong số 34 địa phương có biển, trong khi dư địa phát triển kinh tế biển vẫn còn rất lớn.

Tổng Biên tập Báo Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Ngọc Thạch chia sẻ thông tin tại họp báo. Ảnh: Tùng Đinh.

Theo Cục trưởng Cục Biển và Hải đảo Việt Nam Nguyễn Quốc Toản, quá trình sửa đổi Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo đang đối mặt với ba nhóm vướng mắc lớn. Đầu tiên là tình trạng chồng chéo pháp luật khi nhiều luật cùng điều chỉnh không gian biển như Luật Dầu khí, Luật Hàng hải hay các quy định liên quan tới tài nguyên môi trường. Điều này khiến việc quản lý bị phân tán và thiếu thống nhất.

Nhóm vấn đề thứ hai là các cơ chế giao, cho thuê và khai thác tài nguyên biển chưa tạo đủ động lực cho phát triển kinh tế biển. Sau hơn 10 năm thực hiện, nhiều quy định hiện hành đã bộc lộ hạn chế, đặc biệt trong phân bổ nguồn lực và thu hút đầu tư.

Nhóm thứ ba liên quan tới kiểm soát ô nhiễm môi trường biển. Theo ông Toản, áp lực phát triển ngày càng lớn nhưng các thiết chế kiểm soát môi trường hiện nay chưa đủ mạnh để bảo đảm nguyên tắc không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế.

Từ những điểm nghẽn này, dự thảo luật sửa đổi đang được xây dựng theo hướng quản lý tổng hợp và thống nhất hơn đối với không gian biển. Các cơ chế giao, cho thuê và đấu giá tài nguyên biển cũng sẽ được điều chỉnh theo hướng công khai, minh bạch nhằm tạo hành lang pháp lý rõ ràng hơn cho doanh nghiệp.

Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp nhấn mạnh, rằng điều quan trọng hơn là phải tổ chức lại bộ máy quản lý, nhằm giúp người dân và doanh nghiệp không phải đi qua quá nhiều đầu mối khi thực hiện thủ tục liên quan tới kinh tế biển. 

Định hướng này tái khẳng định, chuỗi sự kiện đầu tháng 6/2026 không chỉ là hoạt động truyền thông thường niên mà đang được sử dụng như một kênh tham vấn chính sách quy mô lớn. Những nội dung từ kiểm soát ô nhiễm, giảm phát thải, kinh tế tuần hoàn đến quản lý tài nguyên biển đều được đặt trong yêu cầu vừa phát triển kinh tế, vừa bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sống.

Nguồn: https://nongnghiepmoitruong.vn/ky-vong-lon-tu-chuoi-su-kien-hanh-dong-vi-moi-truong-d814260.html