Lan tỏa nhận thức phòng, chống tác hại thuốc lá

Tại cuộc thi thiết kế bài giảng về “Phòng, chống tác hại của thuốc lá, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng” năm 2025 do Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế), Báo Giáo dục và Thời đại phối hợp tổ chức vừa qua, nhiều bài giảng của giáo viên Đà Nẵng đã giành giải, được đánh giá cao về tính khoa học hiệu quả giáo dục và khả năng truyền cảm hứng.

Học sinh Trường THPT Phan Châu Trinh trong một giờ học về thuốc lá điện tử. Ảnh: THU HÀ

Đổi mới bài giảng từ mong muốn bảo vệ học sinh

Vượt qua hàng ngàn bài giảng, nhóm tác giả Phạm Kim Phúc, Đinh Hà Thương, Võ Nguyễn Quỳnh Trang, Tổ chuyên môn Sinh học, Trường THPT Phan Châu Trinh (phường Hải Châu) xuất sắc giành giải Nhất khối THPT. Thầy Phạm Kim Phúc, đại diện nhóm tác giả chia sẻ, các thầy cô tham gia cuộc thi với mong muốn giúp học sinh nhận diện rõ các vấn đề liên quan đến thuốc lá, đặc biệt là các dạng thuốc lá mới đang len lỏi vào môi trường học đường.

Vì vậy, khi thiết kế bài giảng, nhóm đặt mục tiêu giúp học sinh hiểu đúng, đủ về thuốc lá điện tử để các em tự nói “không”. Giáo viên sử dụng từng tình huống để dẫn dắt, giúp học sinh tự phân tích điều gì khiến mình dễ bị tác động, từ đó hình thành kỹ năng tự phòng tránh. Nhờ cách truyền đạt sinh động, bài giảng được học sinh đón nhận tích cực.

Nhóm tác giả đoạt giải Nhất của Trường THPT Phan Châu Trinh (phường Hải Châu). Ảnh: NVCC

Đoạt giải Ba chung cuộc, thầy Ngô Lữ Thanh, giáo viên môn Hóa học, Trường THPT Sơn Trà (phường An Hải) lựa chọn lồng ghép chủ đề bài giảng trong giờ học Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh lớp thầy chủ nhiệm. Thầy nhận thấy học sinh hiện nay tiếp cận thuốc lá điện tử rất dễ dàng và ngày càng trẻ hóa, nhưng lại thiếu hiểu biết đầy đủ về mức độ nguy hiểm. Không ít học sinh dùng chỉ vì tò mò hoặc chạy theo xu hướng.

Từ trăn trở đó, thầy Thanh xây dựng bài giảng dựa trên ý tưởng “phòng khám ảo”, nơi học sinh hóa thân thành “bác sĩ trẻ” phân tích các hóa chất trong khói thuốc và tác động lên cơ thể. Mở đầu bài học là tiểu phẩm “Một hơi thôi…” - câu chuyện một học sinh nhập viện vì sử dụng thuốc lá điện tử, giúp khơi gợi cảm xúc và thu hút sự chú ý. Sau đó, thông qua các tình huống, trò chơi, thảo luận nhóm và hoạt động đóng vai, học sinh được rèn luyện cả trí óc, cảm xúc lẫn hành động. Theo thầy Thanh, những giờ học như vậy đã giúp học sinh có sự chuyển biến rõ rệt trong nhận thức và cách xử lý tình huống.

Ở cấp THCS, với bài thiết kế đoạt giải Ba, cô Lương Đoan Phương, giáo viên tiếng Anh, Trường THCS Huỳnh Thúc Kháng (phường Thanh Khê) nhận thấy rằng học sinh THCS có nhiều tò mò, thích thể hiện bản thân nên dễ bị thu hút bởi các trào lưu mới, trong đó có thuốc lá điện tử. Mục tiêu của cô Phương khi xây dựng bài giảng là tạo được nội dung gần gũi, trực quan, phù hợp tâm lý lứa tuổi để giúp các em hiểu đúng tác hại thuốc lá. Bài giảng của cô Phương sử dụng nhiều phương pháp dạy học hiện đại, kết hợp video thực tế, hình ảnh minh họa, tình huống và các bài tập ứng dụng đa dạng như trắc nghiệm, nghe nhạc, điền từ, câu hỏi tình huống… Sự kết hợp giữa nội dung chuẩn xác và hình thức sinh động giúp học sinh tiếp nhận chủ động, dễ nhớ và hiểu sâu vấn đề.

Xây dựng bộ tài liệu chuẩn, cập nhật hằng năm

Theo thầy Ngô Lữ Thanh, để giúp học sinh “miễn nhiễm” với thuốc lá, yếu tố then chốt là giáo dục nhận thức và kỹ năng phản xạ xã hội từ sớm. Khi hiểu được cơ chế gây nghiện, tác hại và biết cách từ chối, học sinh sẽ có “sức đề kháng” tự nhiên. Bên cạnh việc học trên lớp, nhà trường cần tổ chức các hoạt động tuyên truyền chuyên đề thường xuyên, dài hạn; phối hợp cùng gia đình và áp dụng công nghệ để giám sát, hỗ trợ học sinh vi phạm theo hướng nhân văn, giúp các em sửa sai thay vì chỉ xử phạt.

Cô Lương Đoan Phương (thứ 2, trái qua) và thầy Ngô Lữ Thanh (thứ 6, trái sang) nhận giải Ba tại lễ trao giải. Ảnh: NVCC.

Nhấn mạnh tầm quan trọng của nhận thức đúng và kỹ năng sống, cô Phương cho hay, việc giáo dục phòng, chống thuốc lá điện tử cần được thực hiện đồng bộ như tăng cường dạy học lồng ghép, sử dụng phương tiện trực quan, kể chuyện thực tế, kết hợp cùng các đoàn thể và phụ huynh để tạo mạng lưới bảo vệ nhiều tầng. “Chúng tôi mong ngành giáo dục và các cơ quan chức năng hỗ trợ thêm tài liệu chính thống, cập nhật thường xuyên để giáo viên có nguồn tham khảo chuẩn xác,” cô Phương nói.

Cùng quan điểm, thầy Phạm Kim Phúc cho rằng nhà trường cần xem xét giáo dục về tác hại thuốc lá điện tử là nhiệm vụ thường xuyên, không phải phong trào. Qua đó tăng cường phối hợp với phụ huynh, cơ sở y tế, đoàn thể để phát hiện sớm, tư vấn sớm và xây dựng quy trình xử lý rõ ràng nhưng nhân văn. Quan trọng nhất là giúp học sinh tự nhận thức, phát triển tư duy phản biện để tỉnh táo trước sự cám dỗ của thuốc lá mới. Nhóm tác giả kỳ vọng ngành giáo dục xây dựng một bộ tài liệu chuẩn, thống nhất và được cập nhật hằng năm dành riêng cho trường học, kèm hướng dẫn triển khai trong dạy học và hoạt động trải nghiệm. Đồng thời, cần có các lớp tập huấn để giáo viên, nhất là giáo viên chủ nhiệm để thầy cô tự tin triển khai nội dung phòng, chống thuốc lá trong môi trường học đường.

Cuộc thi thiết kế bài giảng về “Phòng, chống tác hại của thuốc lá, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng” năm 2025 thu hút hơn 6.800 bài dự thi từ các giáo viên phổ thông trên cả nước. Ban tổ chức đã trao 38 giải cá nhân và 10 giải tập thể (ở 2 cấp học THCS và THPT). Tại cuộc thi năm nay, Đà Nẵng có 2 giải tập thể gồm Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố đoạt giải Nhì, Trường THCS Huỳnh Thúc Kháng đoạt giải Ba; 4 giải cá nhân gồm: Khối THPT có 1 giải Nhất, 1 giải Ba; khối THCS gồm 1 giải Ba và 1 giải Khuyến khích.

Nguồn: https://baodanang.vn/lan-toa-nhan-thuc-phong-chong-tac-hai-thuoc-la-3311278.html