ເລື່ອງລາວຂອງຜູ້ຮັກສາແປວໄຟ Soọng Cô.

ເມື່ອຕອນແລງມາຮອດບ້ານຊານດີວໃນເມືອງນາມຮວາ, ທຳນອງເພງຂອງຊຸງໂກຍັງຄົງດັງກ້ອງໄປທົ່ວພູຜາປ່າດົງ ແລະ ເນີນພູ, ຄືກັບການສົນທະນາກັບບັນພະບຸລຸດ ແລະ ຕົ້ນກຳເນີດ. ເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ເພງເຫຼົ່ານີ້ຈາງຫາຍໄປ, ບາງຄົນໄດ້ໃຊ້ເວລາຫຼາຍທົດສະວັດໃນການຄົ້ນຫາ, ອະນຸລັກ ແລະ ຖ່າຍທອດແຕ່ລະທຳນອງໃຫ້ກັບຄົນລຸ້ນໜຸ່ມ...

ນັກສິລະປິນຜູ້ມີຊື່ສຽງ ດຽບມິງຕ໋າຍ ໄດ້ໃຊ້ເວລາ 30 ປີໃນການເກັບກຳ, ແປ ແລະ ອະນຸລັກຮັກສາບົດເພງ Soong Co.

ຄົ້ນຫາສຽງຂອງຄວາມຊົງຈຳ

ບໍ່ແມ່ນ ດົນຕີ ທີ່ເກີດມາເພື່ອການສະແດງເທິງເວທີ, ດົນຕີຊໍ້ງໂກ ເປັນສ່ວນໜຶ່ງທີ່ສຳຄັນຂອງຊີວິດຊາວຊານຢວ. ເຂົາເຈົ້າຮ້ອງເພງໃນຂະນະທີ່ເຮັດວຽກ, ໃນລະຫວ່າງງານບຸນຕ່າງໆຂອງບ້ານ, ໃນງານຊຸມນຸມ, ໃນຄວາມຮັກ, ຫຼື ໃນງານອຳລາ. ແຕ່ລະບົດກະວີແມ່ນເລື່ອງລາວ, ແຕ່ລະທຳນອງແມ່ນຊີວິດຊີວາ.

ນາງ ຫງວຽນທິທູ, ຜູ້ທີ່ເຄີຍເຂົ້າຮ່ວມສະໂມສອນ Soong Co ໃນນາມຮວ່າມາຫຼາຍປີ, ໄດ້ເລົ່າຄືນວ່າ: "ໃນອະດີດ, ຄືນຮ້ອງເພງຮັກສາມາດແກ່ຍາວໄດ້ຕັ້ງແຕ່ຕອນແລງຈົນຮອດຮຸ່ງເຊົ້າ. ສາມາດຮ້ອງໄດ້ຫຼາຍຮ້ອຍເພງໃນຄືນດຽວ, ແຕ່ລະເພງມີທຳນອງທີ່ເປັນເອກະລັກສະເພາະ. ມີເພງເພື່ອທັກທາຍໝູ່ບ້ານ ແລະ ປະຊາຊົນເມື່ອນັກທ່ອງທ່ຽວມາຢ້ຽມຢາມ; ເພງສຳລັບຄືນທີ່ມີແສງເດືອນ; ແລະ ເພງທີ່ສະແດງຄວາມຮັກລະຫວ່າງຄູ່ຮັກ. ບົດເພງນີ້ຍັງຄົງຮັກສາຮີດຄອງປະເພນີ, ວິທີຄິດ, ແລະ ຈິດວິນຍານຂອງຊຸມຊົນຊານຢວ ຜ່ານຫຼາຍລຸ້ນຄົນ."

ຊ່າງຝີວທິຫງວຽດ ໄດ້ຖ່າຍທອດທຳນອງເພງ Soong Co ໃຫ້ລູກຫຼານຂອງຕົນ.

ເຖິງຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ, ເຊັ່ນດຽວກັບວັດທະນະທຳພື້ນເມືອງຫຼາຍຮູບແບບອື່ນໆ, ຊົນເຜົ່າ Soọng Cô ກຳລັງປະເຊີນກັບຄວາມສ່ຽງທີ່ຈະສູນຫາຍໄປ. ຜູ້ທີ່ຮູ້ເພງຫຼາຍທີ່ສຸດກຳລັງເຖົ້າແກ່ລົງ, ແລະຜູ້ທີ່ເຂົ້າໃຈພາສາ Sán Dìu ຢ່າງແທ້ຈິງກໍ່ມີໜ້ອຍລົງເລື້ອຍໆ. ຊາວໜຸ່ມທີ່ເຕີບໃຫຍ່ຂຶ້ນມາໃນຊີວິດສະໄໝໃໝ່ບໍ່ມີໂອກາດຫຼາຍທີ່ຈະນັ່ງຢູ່ຂ້າງເຕົາໄຟ ແລະ ຟັງພໍ່ເຖົ້າແມ່ເຖົ້າຮ້ອງເພງຄືກັບຄົນລຸ້ນກ່ອນ. ທ່າມກາງຄວາມກັງວົນນີ້, ຍັງມີຜູ້ທີ່ຮັກສາໄຟຂອງວັດທະນະທຳຊົນເຜົ່າຂອງເຂົາເຈົ້າໃຫ້ມີຊີວິດຢູ່ຢ່າງງຽບໆ.

ໃນອາຍຸ 80 ປີ, ຊ່າງຝີມືດີເດັ່ນ ດຽບມິງໄຕ ຍັງຄົງເດີນທາງໄປຕາມສະຖານທີ່ຕ່າງໆທີ່ຊາວຊານຢ້ຽວອາໄສຢູ່. ບາງຄັ້ງລາວຂີ່ລົດຖີບ, ບາງຄັ້ງຂີ່ລົດເມ, ຫຼື ລາວຂັບລົດໄປກັບລູກຫຼານ. ການເດີນທາງຫຼາຍໆຄັ້ງແມ່ນພຽງແຕ່ເພື່ອພົບກັບຜູ້ສູງອາຍຸທີ່ຮູ້ເພງພື້ນເມືອງສອງສາມເພງ.

ຄວາມເຂັ້ມແຂງເພື່ອເອົາຊະນະຄວາມຍາກລຳບາກ"ຫຼັງຈາກຄວາມຫຍຸ້ງຍາກລຳບາກຈະມາສູ່ຄວາມສຸກ" - ຊາວບ້ານຫຼາຍຄົນມັກເວົ້າແບບນີ້ເມື່ອກ່າວເຖິງນາງ ຟ້າມທິວິງ, ຈາກບ້ານ ກາເຟ, ຕາແສງ ດົງຫີ. ເກືອບເຄິ່ງໜຶ່ງຂອງຊີວິດຂອງນາງເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມຫຍຸ້ງຍາກຍ້ອນການຕິດຢາເສບຕິດຂອງຜົວ, ບາງຄັ້ງເບິ່ງຄືວ່າບໍ່ສາມາດເອົາຊະນະໄດ້. ແຕ່ດ້ວຍຄວາມຢືດຢຸ່ນ ແລະ ການເສຍສະຫຼະຕົນເອງຂອງແມ່ຍິງຊົນນະບົດ, ນາງໄດ້ຢືນຢູ່ຢ່າງໝັ້ນຄົງໃນເວລາທີ່ປະເຊີນກັບຄວາມຫຍຸ້ງຍາກ ແລະ ສ້າງຊີວິດທີ່ໝັ້ນຄົງໃຫ້ແກ່ຄອບຄົວຂອງນາງ.

ທ່າອ່ຽງຂອງການດຳລົງຊີວິດແບບສີຂຽວໃນໃຈກາງເມືອງ.ໃນຊີວິດຕົວເມືອງທີ່ຄຶກຄື້ນຂຶ້ນເລື້ອຍໆ, ຄວາມຕ້ອງການທີ່ຈະເຊື່ອມຕໍ່ກັບທຳມະຊາດຄືນໃໝ່ ກຳລັງກາຍເປັນທ່າອ່ຽງສຳລັບຫຼາຍຄອບຄົວໃນແຂວງທາຍງວຽນ.

ນັກຮ້ອງຍິງໜຸ່ມຮັກສາຈິດວິນຍານຂອງຊົນເຜົ່າກາຈູ.ທ່າມກາງຄວາມວຸ້ນວາຍຂອງຊີວິດທີ່ທັນສະໄໝ, ການຮ້ອງເພງພື້ນເມືອງຂອງຫວຽດນາມ (ca trù) ຍັງຄົງໄດ້ຮັບການອະນຸລັກຮັກສາໄວ້ຜ່ານຄວາມຮັກອັນຍືນຍົງຂອງຊ່າງຝີມື ແລະ ແມ່ນແຕ່ເດັກນ້ອຍ.

ການເດີນທາງນັ້ນໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນໃນປີ 1996. ໃນຂະນະທີ່ຄົ້ນຄວ້າເພື່ອການຮັບຮູ້ວັດ Hang Pagoda ເປັນສະຖານທີ່ປະຫວັດສາດແຫ່ງຊາດ, ລາວໄດ້ພົບກັບເພງບູຮານ ແລະ ພິທີກຳຫຼາຍຢ່າງຂອງຊາວ San Diu ທີ່ຍັງຄົງຖືກອະນຸລັກໄວ້ໃນນິທານພື້ນເມືອງ. ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ, ລາວໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນການເດີນທາງເກືອບສາມທົດສະວັດເພື່ອເກັບກຳ, ແປ ແລະ ຮັກສາຄຸນຄ່າເຫຼົ່ານີ້ທີ່ມີຄວາມສ່ຽງທີ່ຈະຖືກລືມ.

ວຽກນີ້ບໍ່ເຄີຍງ່າຍເລີຍ. ບາງຄອບຄົວປະຕິເສດທີ່ຈະໃຫ້ລາວເອົາເອກະສານອອກຈາກເຮືອນຢ່າງເດັດຂາດ. ຄົນອື່ນໆພຽງແຕ່ຕົກລົງທີ່ຈະໃຫ້ລາວຖ່າຍເອກສານເຫຼົ່ານັ້ນ, ແລະລາວຕ້ອງສົ່ງຄືນທັນທີ. ລາວມັກຖືກສົງໄສວ່າເປັນຜູ້ຄ້າຂາຍເຄື່ອງບູຮານ. ແຕ່ດ້ວຍຄວາມຈິງໃຈ ແລະ ຄວາມອົດທົນ, ລາວຈຶ່ງຄ່ອຍໆໄດ້ຮັບຄວາມໄວ້ວາງໃຈຈາກປະຊາຊົນ. “ຂ້ອຍພຽງແຕ່ຄິດວ່າຖ້າພວກເຮົາບໍ່ອະນຸລັກພວກມັນ, ກຸ່ມຊົນເຜົ່ານີ້ຈະບໍ່ມີຫຍັງເຫຼືອ. ເອກະສານຂອງ 54 ກຸ່ມຊົນເຜົ່າຈະຫາຍໄປຈາກຊາວຊານດີວໄດ້ແນວໃດ?” ລາວເວົ້າ.

ເປັນເວລາສາມສິບປີ, ລາວໄດ້ເກັບກຳ, ແປ, ແລະ ຮັກສາເພງ Soọng Cô ບູຮານຫຼາຍກວ່າໜຶ່ງພັນເພງຢ່າງພາກພຽນ. ເຫຼົ່ານີ້ບໍ່ພຽງແຕ່ເປັນເພງຮັກເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງເປັນຄວາມຊົງຈຳຂອງຊຸມຊົນ, ຊັ້ນຂອງຕະກອນວັດທະນະທຳທີ່ຜຸດຜ່ອງໄປຕາມການເວລາ. ສິ່ງທີ່ລາວກັງວົນທີ່ສຸດບໍ່ແມ່ນອາຍຸຂອງຕົນເອງ, ແຕ່ແມ່ນອາຍຸຂອງຜູ້ທີ່ຖືຊັບສົມບັດນີ້. ສະໂມສອນ Soọng Cô ແຫ່ງທຳອິດທີ່ລາວສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນເຄີຍມີສະມາຊິກຫຼາຍກວ່າສາມສິບຄົນ. ປະຈຸບັນ, ສ່ວນຫຼາຍແມ່ນມີອາຍຸຫຼາຍກວ່າເຈັດສິບປີ, ຫຼາຍຄົນມີສຸຂະພາບຊຸດໂຊມລົງ, ແລະ ບາງຄົນໄດ້ເສຍຊີວິດໄປແລ້ວ.

ເມື່ອແປວໄຟຖືກຖ່າຍທອດໄປ

ໃນຂະນະທີ່ທ່ານ ໄຕ ເປັນຜູ້ເກັບສະສົມຄວາມຊົງຈຳອັນລ້ຳຄ່າ, ຊ່າງຝີມື ມຽວ ທິ ຫງວຽນ ໃນຕາແສງ ນາມຫວ່າ ໄດ້ເລືອກເສັ້ນທາງທີ່ແຕກຕ່າງ: ການຖ່າຍທອດຄບໄຟ. ນາງໄດ້ເລີ່ມຝຶກຊ້ອມເພງ Soọng Cô ຕອນນາງມີອາຍຸພຽງສິບສາມ ຫຼື ສິບສີ່ປີ. ບົດເພງເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ຕິດຕາມນາງຕະຫຼອດໄວເດັກ, ເຊິ່ງຊຶມເຂົ້າໄປໃນຈິດວິນຍານຂອງນາງຕາມທຳມະຊາດຄືກັບສຽງຂອງພໍ່ແມ່ຂອງນາງ, ຄືກັບລົມຫາຍໃຈຂອງໝູ່ບ້ານຂອງນາງ. ເມື່ອອອກກິນເບ້ຍບຳນານ, ມີເວລາຫຼາຍຂຶ້ນໃນການຄິດໄຕ່ຕອງເຖິງຄຸນຄ່າທາງວັດທະນະທຳຂອງປະຊາຊົນຂອງນາງ, ນາງໄດ້ເລີ່ມບັນທຶກສຽງເພງ ແລະ ບົດສົນທະນາແຕ່ລະເພງເປັນພາສາຊານຢືດຢ່າງພາກພຽນ, ສືບຕໍ່ການເກັບກຳຂອງນາງ. ນາງໄດ້ຮັກສາເພງໄວ້ຫຼາຍກວ່າໜຶ່ງພັນເພງ. ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ສຳລັບນາງ, ເຖິງແມ່ນວ່າປຶ້ມທີ່ມີຄ່າທີ່ສຸດກໍ່ບໍ່ສາມາດທົດແທນຄົນທີ່ຮູ້ວິທີຮ້ອງເພງ, ເຂົ້າໃຈ, ແລະ ຮັກມໍລະດົກຂອງບັນພະບຸລຸດຂອງເຂົາເຈົ້າໄດ້. ດັ່ງນັ້ນ, ແທນທີ່ຈະເກັບມັນໄວ້ໃນເອກະສານ, ນາງໄດ້ຕັດສິນໃຈເປີດຫ້ອງຮຽນຟຣີເພື່ອສອນມັນຢູ່ໃນພື້ນທີ່ຂອງນາງ.

ທຳນອງເພງຂອງ Soọng cô ຍັງຄົງດັງກ້ອງຢູ່ຍ້ອນຄວາມອຸທິດຕົນຂອງຜູ້ທີ່ໄດ້ອຸທິດຊີວິດຂອງເຂົາເຈົ້າເພື່ອອະນຸລັກມໍລະດົກນີ້.

ຈາກນັ້ນຫ້ອງຮຽນພິເສດກໍ່ເກີດຂຶ້ນ. ບໍ່ມີກະດານດຳ, ບໍ່ມີໂຕະ ແລະ ຕັ່ງທີ່ຈັດລຽງຢ່າງເປັນລະບຽບ, ມີພຽງເດັກນ້ອຍຈຳນວນໜຶ່ງມາເຕົ້າໂຮມກັນຢູ່ອ້ອມຮອບຊ່າງຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່. ຢູ່ທີ່ນັ້ນ, ພວກເຂົາຮຽນຮ້ອງເພງ, ເວົ້າພາສາຊານດີວ, ອອກສຽງຄຳສັບ, ແລະ ຮູ້ສຶກພູມໃຈໃນຊົນເຜົ່າຂອງເຂົາເຈົ້າ. ໄດ້ມີການຈັດຫຼັກສູດສາມຫຼັກສູດ, ເຖິງແມ່ນວ່າຈຳນວນນັກຮຽນຈະໜ້ອຍ. ບາງຄົນອອກຈາກໂຮງຮຽນກາງທາງເພາະວ່າພວກເຂົາຕ້ອງເດີນທາງໄປໂຮງຮຽນໄກ. ບາງຄົນຕ້ອງການກຳລັງໃຈເປັນເວລາດົນນານຈາກຄອບຄົວຂອງພວກເຂົາກ່ອນທີ່ຈະເຂົ້າຮ່ວມ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ, ນາງຫງວຽນບໍ່ເຄີຍທໍ້ຖອຍໃຈ. "ຕາບໃດທີ່ເດັກນ້ອຍຍັງມາຮຽນ, ຂ້ອຍຈະສືບຕໍ່ສອນ," ນາງເວົ້າ.

ໃນຫ້ອງຮຽນນ້ອຍໆນັ້ນມີ ຮວ່າງ ແອງ ທູ. ຈາກການຟັງພໍ່ເຖົ້າແມ່ເຖົ້າສົນທະນາພາສາຊານຢວ, ເດັກຍິງນ້ອຍຄົນນີ້ຄ່ອຍໆຕົກຫລຸມຮັກພາສາ ແລະ ທຳນອງພື້ນເມືອງຂອງຊົນເຜົ່າຕົນ. ຍ້ອນການຊີ້ນຳຢ່າງອຸທິດຕົນຂອງ ນາງ ຫງວຽດ, ປະຈຸບັນນາງສາມາດຮ້ອງເພງຊອງໂກ ບົດທຳອິດຂອງນາງ, ຮູ້ວິທີເຕັ້ນ, ເວົ້າພາສາຊົນເຜົ່າຂອງຕົນເອງ, ແລະ ເຂົ້າໃຈຮາກເຫງົ້າຂອງຕົນເອງຫຼາຍຂຶ້ນ.

ລາງວັນເຂົ້າຄຳ 2025 – ການເດີນທາງຂອງການຫວ່ານແກ່ນ, ຮັກສາແປວໄຟໃຫ້ມີຊີວິດຢູ່, ແລະ ຟື້ນຟູລະຄອນໂອເປຣາພື້ນເມືອງ (cải lương) ຂອງພາກໃຕ້ຫວຽດນາມ.(VOVWORLD) - ລາງວັນເຂົ້າສານທອງຄຳ 2025 ໄດ້ສິ້ນສຸດລົງແລ້ວ, ໂດຍຜູ້ເຂົ້າແຂ່ງຂັນ ຫງວຽນທິຮົ່ງຕວານ ໄດ້ຮັບລາງວັນອັນດັບໜຶ່ງ ດ້ວຍຄະແນນ 19.97 ສຳລັບການສະແດງເປັນ ລີຈ້ຽວຮວ່າງ ໃນຮູບເງົາເລື່ອງ "ສຽງດຽວໃນຕອນກາງຄືນ".

ນ້າຍ ເຕີ໋ຍ ຢຽດ ຕສູ໊ງ ກ໊ອງ(GLO) - ຊ່າງຝີມືຜູ້ມີກຽດ ນາຍຟາຍ (ເກີດໃນປີ 1954, ອາໄສຢູ່ເຂດທີ່ຢູ່ອາໄສເລກທີ 3, ຕາແສງຝູຕຸກ, ແຂວງຢາລາຍ) ໄດ້ໃຊ້ເວລາສ່ວນໃຫຍ່ຂອງຊີວິດຂອງລາວເດີນທາງໄປພ້ອມກັບສຽງກອງຕະຫຼອດພື້ນທີ່ລຸ່ມແມ່ນ້ຳບາ ແລະ ຫຼາຍທ້ອງຖິ່ນໃນເຂດພູສູງພາກກາງ.

ເມືອງວິງທອງປົກປ້ອງປະຊາຊົນຢ່າງຫ້າວຫັນກ່ອນລະດູຝົນແລະພະຍຸ.ໃນຊ່ວງຕົ້ນໆຂອງລະດູຝົນ, ບ້ານລຸງເຊີນ, ຕາແສງວິ້ງທອງ, ສະຫງົບສຸກທ່າມກາງສີຂຽວຂອງພູຜາປ່າດົງ ແລະ ປ່າໄມ້. ເຖິງຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ, ສຳລັບປະຊາຊົນຢູ່ທີ່ນີ້, ຄວາມຊົງຈຳກ່ຽວກັບໄພນ້ຳຖ້ວມຄັ້ງປະຫວັດສາດທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນທ້າຍເດືອນກັນຍາ ແລະ ຕົ້ນເດືອນຕຸລາ 2025 ຍັງຄົງຫຼອກຫຼອນພວກເຂົາ. ໂດຍອີງໃສ່ບົດຮຽນຕົວຈິງເຫຼົ່ານັ້ນ, ອຳນາດການປົກຄອງທ້ອງຖິ່ນກຳລັງຈັດຕັ້ງປະຕິບັດຫຼາຍວິທີແກ້ໄຂຢ່າງຕັ້ງໜ້າເພື່ອຮັບປະກັນຄວາມປອດໄພໃນຊີວິດ ແລະ ຊັບສິນຂອງປະຊາຊົນກ່ອນລະດູຝົນປີນີ້.

ພອນສະຫວັນໜຸ່ມນ້ອຍຄື Anh Thu ແມ່ນຄວາມຫວັງອັນຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ສຸດຂອງຜູ້ທີ່ອະນຸລັກຮັກສາມໍລະດົກນີ້ໄວ້ໃນແຕ່ລະມື້. ທັງທ່ານ Tai ແລະ ນາງ Nguyet ເຂົ້າໃຈວ່າການຮັກສາແປວໄຟໃຫ້ມີຊີວິດຢູ່ນັ້ນບໍ່ພຽງພໍ; ພວກເຂົາຍັງຕ້ອງການໃຫ້ຄົນສືບຕໍ່ມັນ. ຄວາມກັງວົນທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດຂອງພວກເຂົາບໍ່ແມ່ນວ່າຄົນລຸ້ນໜຸ່ມຈະບໍ່ຮູ້ເນື້ອເພງ, ແຕ່ພວກເຂົາຈະຮູ້ເນື້ອເພງແຕ່ບໍ່ເຂົ້າໃຈຄວາມໝາຍ, ວ່າພວກເຂົາຈະຮູ້ວິທີຮ້ອງເພງແຕ່ຈະບໍ່ຮູ້ສຶກເຖິງຈິດວິນຍານຂອງມໍລະດົກ.

ຕອນແລງໄດ້ຕົກລົງມາສູ່ໝູ່ບ້ານຊານດີວອີກຄັ້ງ. ບົດເພງພື້ນເມືອງຊອງໂກຍັງຄົງດັງກ້ອງໄປທົ່ວພູຜາ ແລະ ເນີນພູ, ປະສົມກັບລົມ ແລະ ຈັງຫວະຂອງຊີວິດປະຈຳວັນ. ພາຍໃນທຳນອງເຫຼົ່ານັ້ນແມ່ນຄວາມອຸທິດຕົນຂອງຜູ້ທີ່ໄດ້ອຸທິດຊີວິດຂອງເຂົາເຈົ້າເພື່ອອະນຸລັກມໍລະດົກນີ້, ແລະ ຄວາມຫວັງທີ່ວ່າແປວໄຟວັດທະນະທຳນີ້ຈະສືບຕໍ່ຖືກຖ່າຍທອດໄປສູ່ຄົນລຸ້ນຫຼັງ.

ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ: https://baothainguyen.vn/van-hoa/202606/chuyen-nhung-nguoi-giu-lua-soong-co-b7971a7/