ຕາມຕຳນານເລົ່າວ່າຕົ້ນກຳເນີດຂອງການຮ້ອງເພງພື້ນເມືອງຂອງຊາວຫວຽດນາມມີມາຕັ້ງແຕ່ລາຊະວົງຫຼີ, ແລະບ້ານລໍ່ເຄ ( ຮ່າໂນ້ຍ ) ຖືກຖືວ່າເປັນບ່ອນກຳເນີດຂອງດົນຕີກາຈູຂອງຊາວຫວຽດນາມ. ໃນເບື້ອງຕົ້ນ, ດົນຕີກາຈູມີແບບການຮ້ອງເພງຄ້າຍຄືກັບດົນຕີເຊວ (ລະຄອນໂອເປຣາພື້ນເມືອງຂອງຫວຽດນາມ) ແລະມັກຖືກສະແດງໃນງານບຸນ ແລະ ພິທີຕ່າງໆໃນຫໍປະຊຸມຊຸມຊົນ. ຕໍ່ມາ, ເມື່ອການປະຕິບັດພິທີຂອງໝູ່ບ້ານຫຼຸດລົງ, ດົນຕີກາຈູໄດ້ຖືກນຳເຂົ້າມາໃນເຮືອນ, ແລະແບບການຮ້ອງເພງນີ້ໄດ້ກາຍເປັນປະເພດດົນຕີຫ້ອງ. ການຮ້ອງເພງກາຈູໄດ້ກາຍເປັນກິດຈະກຳທີ່ຫຼູຫຼາຂອງບັນພະບຸລຸດຂອງພວກເຮົາ.
ໃນອະດີດ, ມີຫຼາຍຮູບແບບການຮ້ອງເພງ ແລະ ການສະແດງໃນສະຖານທີ່ທີ່ແຕກຕ່າງກັນ, ເຊັ່ນ: ການຮ້ອງເພງຢູ່ໃນເຮືອນຂອງຊຸມຊົນ (ເພງນະມັດສະການ), ການຮ້ອງເພງຢູ່ໃນສານຂອງລາດຊະວົງ (ເພງໃນສານ), ການຮ້ອງເພງຢູ່ເຮືອນ (ການຮ້ອງເພງໃນເຮືອນ), ການຮ້ອງເພງໃນການແຂ່ງຂັນ, ແລະ ການຮ້ອງເພງໃນຮ້ານກາເຟ (ການຮ້ອງເພງທຳມະດາ). ໃນເມືອງ ຫາຍຟອງ, ຍັງມີສະມາຄົມຮ້ອງເພງກາຈູແບບດັ້ງເດີມ. ສະມາຄົມເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ຖືກຈັດຕັ້ງຢ່າງແໜ້ນແຟ້ນ, ຕັ້ງແຕ່ການພົວພັນກັບຜູ້ຟັງ ແລະ ສະມາຄົມອື່ນໆ. ບ້ານດົງມອນ (ຕາແສງຮວ່າບິ່ງ, ເມືອງທຸຍງວຽນ) ແມ່ນໜຶ່ງໃນບັນດາສະຖານທີ່ເກົ່າແກ່ທີ່ສຸດຂອງກາຈູ. ມັນມີວັດທີ່ອຸທິດໃຫ້ແກ່ນັກສິລະປິນຜູ້ອຸປະຖຳຂອງສິລະປະ. ຜູ້ທີ່ຢູ່ນອກສະມາຄົມທີ່ຮຽນຮ້ອງເພງໂດຍການດັກຟັງຈະຖືກຖືວ່າເປັນ "ນັກຮ້ອງສະໝັກຫຼິ້ນ" ເທົ່ານັ້ນ. ມີແຕ່ຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບການຝຶກອົບຮົມຢ່າງເປັນທາງການເທົ່ານັ້ນທີ່ຖືກເອີ້ນວ່າ "ນັກຮ້ອງຍິງ". ທຸກໆສະມາຄົມນະມັດສະການນັກສິລະປິນຜູ້ອຸປະຖຳຄົນດຽວກັນ, ຕາມປະເພນີແລ້ວເຊື່ອກັນວ່າແມ່ນເຈົ້າຍິງມາງເຢືອງຮວ່າຈາກແທງຮວາ, ຜູ້ທີ່ສ້າງ ແລະ ເຮັດໃຫ້ກາຈູເປັນທີ່ຮູ້ຈັກ. ຕໍ່ມາ, ກາຈູໄດ້ຖືກປັບປຸງ ແລະ ສົມບູນແບບໃຫ້ເປັນຮູບແບບສິລະປະທີ່ເປັນເອກະລັກບໍ່ຄືກັບສະມາຄົມອື່ນໆ.
ເນື້ອເພງຂອງ ca trù ແມ່ນບົດກະວີທີ່ອຸດົມສົມບູນດ້ວຍທຳນອງ ແລະ ເຕັມໄປດ້ວຍອາລົມຂອງຜູ້ທີ່ຮັກຊີວິດ ແລະ ມີພອນສະຫວັນ. ຜູ້ປະພັນເພງ ca trù ໃນອະດີດມັກຈະເປັນນັກວັນນະຄະດີ, ນັກກະວີ, ຫຼື ເຈົ້າໜ້າທີ່ທີ່ມີບຸກຄະລິກກະພາບທີ່ມີອິດສະຫຼະ: ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ Tản Đà, ທ່ານໝໍ Chu Mạnh Trinh, Nguyễn Công Trứ, Cao Bá Quát, Nguyễn Hàm Ninh... ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນຊື່ທີ່ມີຊື່ສຽງທັງໝົດທີ່ມີເລື່ອງເລົ່າຫຼາຍຢ່າງ. ເນື້ອໃນຂອງ ca trù ມີຄວາມຫຼາກຫຼາຍ, ຍ້ອງຍໍຄວາມຮັກ, ລັກສະນະທີ່ເລິກເຊິ່ງ ແລະ ພອນສະຫວັນຂອງຜູ້ຍິງ. ບາງຄັ້ງມັນຍັງອະທິບາຍເຖິງເລື່ອງລາວທາງໂລກ, ຄວາມງາມຂອງນ້ຳສີຟ້າ ແລະ ພູຜາສີຂຽວ...
ການສະແດງກາຈູ່ໂດຍທົ່ວໄປມັກຈະມີສາມຄົນຄື: ນັກຮ້ອງ, ຜູ້ຫຼິ້ນດົນຕີປະກອບ (ຫຼິ້ນພິນຈระเข້), ແລະ ນັກຕີກອງ. ນັກຮ້ອງ, ເຊິ່ງເອີ້ນກັນວ່າ "ໝວກດາວ" ຫຼື "ດາວເນືອງ," ບໍ່ພຽງແຕ່ມີຄວາມງາມຕາມທຳມະຊາດເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງໄດ້ຮັບການຝຶກຝົນໃນຄະນະສິລະປະການສະແດງ, ດັ່ງທີ່ໄດ້ກ່າວມາຂ້າງເທິງ. ເມື່ອຮ້ອງເພງ, "ດາວເນືອງ" ຕ້ອງແຕ່ງຕົວຢ່າງສະຫງ່າງາມ ແລະ ຖ່ອມຕົວ. ນຸ່ງກາງເກງຜ້າໄໝ, ເສື້ອຜ້າບ່ຽງ, ຜ້າພັນຫົວກຳມະຢີ, ແລະ ມັດຫາງມ້າ, "ດາວເນືອງ" ພຽງແຕ່ເບິ່ງໄປທາງໜ້າ, ຫຼີກລ່ຽງການສວມຕາ ຫຼື ພຶດຕິກຳຈີບກັບຜູ້ຊົມ. ພວກເຂົາຍັງບໍ່ໄດ້ຮັບອະນຸຍາດໃຫ້ຮັບເອົາຄຳແນະນຳຈາກແຂກໂດຍບໍ່ໄດ້ຮັບອະນຸຍາດ. ພວກເຂົາດຶງດູດຜູ້ຊົມດ້ວຍສຽງ, ການອອກສຽງທີ່ຊັດເຈນ, ແລະ ສິລະປະສຽງຮ້ອງທີ່ມີສະເໜ່ຂອງພວກເຂົາ.
ເອກະສານສະບັບໜຶ່ງເຄີຍອະທິບາຍຮູບຄົນຂອງໂສເພນີດັ່ງນີ້:
ໃບໜ້າຂອງນາງກົມຄືດວງຈັນ, ຕາຂອງນາງຄົມຄືມີດໂກນ.
ເຂົ້າໄປດ້ວຍຄວາມສະຫງ່າງາມທີ່ປານີດ. ອອກໄປດ້ວຍຄວາມມີສະເໜ່ຂອງໂຮງໂສເພນີ.
ຖ້ອຍຄຳເຫຼົ່ານັ້ນຄືກັບຜ້າແພ, ຖ້ອຍຄຳເຫຼົ່ານັ້ນຄືກັບຜ້າປັກແສ່ວ, ອ່ອນໂຍນຄືກັບດອກກຸຫຼາບ, ບໍລິສຸດຄືກັບຫິມະ.
ສະເໜ່ຂອງນາງບໍ່ໜ້ອຍໄປກວ່າ Van Kieu…
ນັກສະແດງຍິງຕ້ອງມີທັກສະ ແລະ ຄວາມສະຫງົບຫຼາຍໃນຂະນະທີ່ສະແດງ, ຍ້ອນວ່າຜູ້ຊົມຂອງເຂົາເຈົ້າສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນແຂກຊັ້ນສູງ, ເຈົ້າໜ້າທີ່ທ້ອງຖິ່ນທີ່ມາຢ້ຽມຢາມແຂວງຕ່າງໆ ຫຼື ຮ່າໂນ້ຍເພື່ອເຮັດທຸລະກິດທາງການ, ແລະ ຄົນທຳມະດາໜ້ອຍຫຼາຍ. ດ້ວຍເຫດນີ້, ຜູ້ຊົມທີ່ມີຄວາມລະອຽດອ່ອນບາງຄົນກໍ່ຈະຫຼິ້ນກອງ ແລະ ເຂົ້າຮ່ວມຈັງຫວະກັບນັກສະແດງຍິງ ແລະ ນັກດົນຕີຊາຍ.
ເພື່ອສະແດງການສະແດງທີ່ສວຍງາມ, ນັກຮ້ອງຍິງໄດ້ຝຶກຝົນສຽງຂອງນາງຢ່າງພາກພຽນ, ຮັບປະກັນການອອກສຽງທີ່ຊັດເຈນ ແລະ ຊັດເຈນ , ແລະ ມີສຽງທີ່ດັງກ້ອງ ແລະ ມີຊີວິດຊີວາ. ນັກດົນຕີຊາຍກໍ່ໄດ້ອົດທົນກັບການຝຶກຝົນທີ່ຫຍຸ້ງຍາກເທົ່າທຽມກັນ. ເຄື່ອງດົນຕີຂອງລາວຕ້ອງຫວານຊື່ນ, ກົມກຽວ, ແລະ ສະແດງອອກ. ວົງດົນຕີປະກອບປະກອບມີ ເຄື່ອງຕົບມື ແລະ ກອງ . ຜູ້ທີ່ນຳພາການສະແດງບໍ່ໄດ້ຈຳແນກໂດຍອີງໃສ່ຊັ້ນທາງສັງຄົມ; ທັກສະພື້ນຖານຂອງພວກເຂົາແມ່ນຢູ່ໃນຄວາມຊ່ຽວຊານຂອງພວກເຂົາ. ພວກເຂົາຕ້ອງສາມາດຈຳແນກລະຫວ່າງຈັງຫວະກອງ ແລະ ທຳນອງທີ່ແຕກຕ່າງກັນ, ໂດຍຈຳແນກລະຫວ່າງ " ຫງส์ตก," "ຫງส์บิน," "ໄຂ່ມຸກນ້ຳ ," "ເຈິ່ນຈຽນ," ແລະ "ຮາມາ. " ຜູ້ທີ່ນຳພາການສະແດງບໍ່ສາມາດກືນກິນການຮ້ອງເພງໄດ້; ໃນອາຊີບນີ້, ນີ້ຖືວ່າເປັນ "ການຕີປາກນັກຮ້ອງ." ນັ່ງຢູ່ເທິງຜ້າປູທີ່ນຳພາການສະແດງ, ເຈົ້າໜ້າທີ່ຕ້ອງຕີເຄື່ອງຕົບມື ແລະ ກອງໃນຈັງຫວະທີ່ສົມບູນແບບ. ບາງຄັ້ງເປັນຈັງຫວະດຽວ, ຊ້າໆ, ບາງຄັ້ງເປັນສາມຫຼືຫ້າຈັງຫວະໄວ, ບາງຄັ້ງເປັນເກົ້າຈັງຫວະທີ່ມີຊີວິດຊີວາ. ເມື່ອການສະແດງຮອດຈຸດສຸດຍອດ, ສຽງຕົບມື ແລະ ເຄື່ອງດົນຕີໄດ້ປະສານສຽງກັນຢ່າງກົມກຽວ, ເຈົ້າໜ້າທີ່ມີຄວາມເບີກບານມ່ວນຊື່ນ, ແລະ ນັກຮ້ອງຍິງໄດ້ສະແດງຄວາມສາມາດຂອງນາງ - ເປັນການພົບປະທີ່ແທ້ຈິງຂອງວິນຍານພີ່ນ້ອງ. ບັນຍາກາດຂອງການຮ້ອງເພງ Ca Tru ເຂົ້າສູ່ ໂລກ ທີ່ລຶກລັບ, ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມງາມອັນສັກສິດ ແລະ ສາລະທີ່ບໍລິສຸດ ແລະ ມີມະນຸດສະທຳ.
ເພງກາຈູ່ທົ່ວໄປມັກຈະມີສາມພາກ, ເອີ້ນວ່າ ບົດກະວີ. ສອງບົດທຳອິດແຕ່ລະບົດມີສີ່ບັນທັດ, ແລະ ບົດທີສາມມີສາມບັນທັດ. ຖ້າເພງມີພຽງແຕ່ບົດທຳອິດ ແລະ ບົດສຸດທ້າຍ, ຂາດບົດກາງ, ມັນຈະຖືກເອີ້ນວ່າ ບົດທີ່ບໍ່ຄົບຖ້ວນ. ໃນທາງກັບກັນ, ເພງທີ່ມີຫຼາຍກວ່າສາມບັນທັດຈະເອີ້ນວ່າ ບົດພິເສດ. ຈຳນວນຄຳໃນແຕ່ລະບັນທັດຂອງກາຈູ່ບໍ່ໄດ້ຈຳກັດ, ແຕ່ໂດຍປົກກະຕິແລ້ວແຕ່ລະບັນທັດຈະມີເຈັດຫຼືແປດຄຳ; ໃນບາງກໍລະນີ, ບັນທັດໜຶ່ງມີພຽງສາມຫຼືສີ່ຄຳ, ແລະບາງຄັ້ງບັນທັດໜຶ່ງສາມາດຂະຫຍາຍໄປເຖິງສິບສາມຫຼືສິບສີ່ຄຳ. ສິ່ງທີ່ໜ້າສັງເກດແມ່ນບັນທັດສຸດທ້າຍມີພຽງແຕ່ຫົກຄຳເທົ່ານັ້ນທີ່ກົງກັບຈັງຫວະ.
ບົດກອນໃນເພງ ca trù ຍັງອຸດົມສົມບູນຫຼາຍ, ລວມທັງບົດກອນພາຍໃນ ແລະ ບົດກອນທ້າຍ, ທັງສຽງຂຶ້ນ ແລະ ສຽງລົງ, ແຕ່ສ່ວນຫຼາຍແມ່ນບົດກອນທ້າຍທີ່ຕາມກັນເປັນຄູ່. ສຽງຂອງ ca trù ຍັງໄດ້ຮັບອິດທິພົນຈາກການລວມກັນຂອງຄຳສັບທີ່ມີສຽງຂຶ້ນ ແລະ ສຽງລົງສະຫຼັບກັນ, ສ້າງຈັງຫວະທີ່ອ່ອນໂຍນ, ມີທຳນອງ ແລະ ສະຫງ່າງາມ. ນອກຈາກນັ້ນ, ບາງເພງເລີ່ມຕົ້ນດ້ວຍບົດກອນ lục bát (ຫົກແປດ) ສອງສາມແຖວທີ່ເອີ້ນວ່າ "mưỡu đầu" (ບົດກອນເລີ່ມຕົ້ນ) ແລະ ສິ້ນສຸດດ້ວຍບົດກອນ lục bát ສອງແຖວທີ່ເອີ້ນວ່າ "mưỡu hậu" (ບົດກອນສິ້ນສຸດ).
ເຖິງວ່າມີການປ່ຽນແປງຫຼາຍຢ່າງ ແລະ ມີຂຶ້ນໆລົງໆ, ແຕ່ເມືອງຫາຍຟອງຍັງຄົງຮັກສາສະໂມສອນຮ້ອງເພງກາຈູທີ່ດຳເນີນງານເປັນປະຈຳ. ເມືອງໄດ້ຈັດງານບຸນຮ້ອງເພງກາຈູຫຼາຍຄັ້ງ, ໂດຍມີການເຂົ້າຮ່ວມຈາກຫຼາຍທ້ອງຖິ່ນເຊັ່ນ: ຮ່າໂນ້ຍ, ບັກນິງ, ຮືງອຽນ, ນິງບິ່ງ, ແລະອື່ນໆ. ໃນປີ 2025, ເມືອງໄດ້ເປີດການແຂ່ງຂັນແຕ່ງເນື້ອເພງໃໝ່ສຳລັບປະເພດຮ້ອງເພງກາຈູ ແລະ ຮ່າວວັນ, ໂດຍມີລາງວັນໃຫ້. ຜູ້ຂຽນບົດຄວາມນີ້ເຄີຍໄດ້ຮັບລາງວັນໃນງານບຸນດ້ວຍຜົນງານ "ຕອນບ່າຍລະດູໃບໄມ້ປົ່ງທີ່ໂສກເສົ້າຂອງກອນເຊີນ," ເຊິ່ງລວມມີບົດປະພັນດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້: "ລົມຮ້ອງຢ່າງບໍ່ມີວັນສິ້ນສຸດຜ່ານຕົ້ນສົນທີ່ດັງກ້ອງ / ລະຄັງຢູ່ຂ້າງປ່າໄຜ່, ແສງສະຫວ່າງຕອນແລງຂອງກອນເຊີນ / ແທກບານ, ຊຸ່ມຊື່ນດ້ວຍໝອກ / ດອກໄມ້ສີມ່ວງເບີກບານ, ກະຈາຍກິ່ນຫອມຂອງມັນໄປທົ່ວພູຜາ..."
ການຮ້ອງເພງກາຈູໄດ້ຮັບການຮັບຮອງຈາກອົງການ UNESCO ວ່າເປັນມໍລະດົກວັດທະນະທຳທີ່ບໍ່ມີຕົວຕົນຂອງມວນມະນຸດ ເຊິ່ງຕ້ອງໄດ້ຮັບການອະນຸລັກຮັກສາ ແລະ ປົກປ້ອງຢ່າງຮີບດ່ວນ. ມັນເປັນອັນຍະມະນີອັນລ້ຳຄ່າໃນຂຸມຝັງສົບວັດທະນະທຳພື້ນເມືອງຂອງປະເທດຊາດພວກເຮົາ.
ຄຸກຮາລິນແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ: https://baohaiphong.vn/lang-dang-giai-dieu-ca-tru-538392.html
(0)