Mengekalkan nama-nama kampung purba

VHO - Susulan pengeluaran Resolusi No. 105/NQ-CP bertarikh 8 April 2026 oleh Kerajaan, yang mengisytiharkan Program Tindakan untuk melaksanakan Kesimpulan 210-KL/TW Jawatankuasa Pusat Parti mengenai isu penyusunan semula kampung, dusun, dan kawasan perumahan, Profesor Madya Dr. Bui Hoai Son telah menerbitkan sebuah artikel bertajuk "Memelihara Jiwa Kampung dalam Rentak Pembaharuan" dalam sebuah akhbar. Secara peribadi, saya mendapati artikel itu sangat tepat pada masanya dan relevan. Walau bagaimanapun, saya juga ingin menambah beberapa pendapat lain tentang memelihara nama-nama kampung purba.

Pertama sekali, mari kita bincangkan tentang gelaran "kampung." Sebenarnya, dari segi sejarah, negara kita tidak pernah mempunyai unit pentadbiran yang dipanggil kampung. Unit pentadbiran asas semasa era feudal termasuk komune, dusun, wad, dan pekan, manakala unit pentadbiran dari Revolusi Ogos dan seterusnya adalah dusun dan kampung.

Jadi di manakah lokasi kampung itu? Ia terletak pada rakyat biasa. Apakah yang dimaksudkan dengan "memelihara jiwa kampung," seperti yang disebut oleh penulis Bui Hoai Son? Bukan "jiwa dusun," tetapi sebaliknya, jika dilihat dari segi jawatan pentadbiran negara feudal, kampung itu pada asasnya merupakan sebuah komune, dusun, kampung, kem, wad, atau pejabat—ini adalah unit kediaman asas.

Contohnya, di kampung halaman saya semasa era feudal, gelaran rasmi ialah komune An Ba, tetapi penduduknya selalu memanggilnya kampung An Ba, dan rumah komunal itu dipanggil rumah komunal kampung An Ba (bukan rumah komunal komune An Ba). Di sebelah kampung halaman saya ialah kampung Chu Tuong Ty, yang merupakan sebuah kampung penduduk yang bekerja dalam perdagangan penuangan. Orang ramai juga memanggilnya kampung Chu Tuong, dan penduduk kampung dipanggil penduduk kampung Chu Tuong. Iaitu, "kampung" bukanlah gelaran rasmi, tetapi nama rakyat yang menggantikan gelaran rasmi: komune, kampung, perkhemahan, dusun kecil, dan pejabat. Kadangkala orang juga menggabungkan nama-nama tersebut untuk memanggilnya kampung atau komune kampung.

Profesor Phan Dai Doan, dalam bukunya "Vietnamese Villages and Communes - Some Economic, Cultural, and Social Issues" (National Political Publishing House, 2000), menulis: "Sebuah kampung ialah unit penempatan awam, sebuah komune ialah unit pentadbiran asas." Dapat difahami bahawa gelaran rasmi (kampung, komune, dusun, dll.) sangat bersifat pentadbiran, manakala gelaran rakyat (kampung) lebih tertumpu pada kedalaman budaya dan kehidupan. Sejak Revolusi Ogos, gelaran pentadbiran asas juga telah dipanggil komune dan dusun, tanpa gelaran rasmi kampung. Namun, kampung masih wujud secara tersirat. Ini merujuk kepada konsep sebuah kampung.

Nama-nama khusus kampung-kampung sangat mendalam dan kaya. Profesor Phan Dai Doan, dalam buku yang dinyatakan sebelum ini, menyenaraikan nama-nama kampung kuno dan sangat kuno di wilayah Delta Utara, yang ditulis dalam bahasa Nôm dan Vietnam. Banyak nama kampung lain tergolong dalam kelas perkataan Sino-Vietnam. Dalam beberapa kes, sesebuah kampung atau komune mempunyai nama Sino-Vietnam (rasmi) dan nama Nôm (rakyat) yang wujud bersama, seperti di kampung halaman saya, kampung Quat Lam (Sino-Vietnam), yang biasanya dikenali sebagai kampung Cay Sung.

Dalam sesetengah kes, sesebuah kampung atau komune mungkin hanya mempunyai satu nama. Tetapi walau apa pun namanya, secara amnya, nama kampung telah wujud sejak zaman purba. Setelah mengkaji toponimi, saya mendapati bahawa nama komune yang ditubuhkan selepas Revolusi Ogos selalunya baru diwujudkan, manakala nama kampung dan komune dari era feudal diwarisi dari dusun, yang telah wujud selama ratusan, malah ribuan tahun.

Oleh itu, memandangkan kedalaman masa, nama kampung itu benar-benar tradisional. Memandangkan emosi manusia, keterikatan terhadap kampung mestilah lebih kuat daripada daerah (dahulunya) atau wilayah. Ini kerana ruang yang lebih kecil memerlukan hubungan yang lebih intim daripada ruang yang lebih besar. Dan ini juga kerana ciri "budaya kampung", satu ciri penting budaya Vietnam yang sering dibincangkan oleh sesetengah penyelidik.

Oleh itu, saya faham bahawa niat penulis Bui Hoai Son dalam memelihara "jiwa kampung" adalah untuk mencari jalan bagi memelihara nama-nama kampung yang telah wujud sejak zaman dahulu, terutamanya yang mempunyai tradisi budaya yang luar biasa (seperti Kampung Ho dengan lukisan rakyatnya atau Kampung Bat Trang dengan tembikarnya), sementara kita menyusun semula kampung dan kawasan perumahan mengikut dasar umum.

Jika seseorang tidak faham bahawa "kampung" adalah jiwa dan budaya suci bagi unit-unit yang dahulunya secara rasmi dipanggil komune, dusun, kem, atau apa yang kini dipanggil kampung dan kawasan perumahan, maka mudah untuk tertanya-tanya atau mengkritik: Jika tiada unit dalam sistem pentadbiran yang dipanggil "kampung," maka apakah yang dipanggil "jiwa kampung" yang perlu dipelihara? Nama itu hanyalah nama, tetapi ia pasti akan menyampaikan semangat tradisional yang berharga dari masa lalu, dan tiada apa yang dapat menggantikannya.

Sumber: https://baovanhoa.vn/van-hoa/bao-ton-ten-lang-co-229722.html