Mengenang pelabuhan perdagangan Hoi An

Jenama utama yang menawarkan "syurga" untuk usahawan.

Menurut Profesor Madya Do Bang dari Persatuan Sejarah Thua Thien Hue , apabila Lord Nguyen Hoang dan gabenor Quang Nam, Nguyen Phuc Nguyen, menulis banyak surat yang menyeru pedagang asing untuk datang dan berdagang, Barat mengalihkan perhatiannya ke Timur. Pedagang Jepun dan Cina datang ke Hoi An dan tinggal di sana, membina jalan-jalan dan mewujudkan kawasan bandar yang sangat tersendiri, gabungan pelbagai budaya.

Lord Nguyen membenarkan pedagang Jepun dan Cina memilih lokasi berhampiran pelabuhan perdagangan Hoi An untuk menubuhkan sebuah bandar perdagangan dan kediaman tetap. Sejak itu, dua daerah autonomi dibentuk di Hoi An: satu untuk Jepun dan satu lagi untuk Cina. Mereka tinggal berasingan, melantik pegawai mereka sendiri, dan mengikuti adat dan tradisi setiap negara.

Pada masa itu di wilayah Quang Nam, Lord Nguyen juga menerima banyak kapal dagang Portugis dan Belanda untuk perdagangan dan merancang untuk memberikan tanah sejauh 3-4 batu kepada Portugis berhampiran pelabuhan Da Nang untuk menubuhkan sebuah bandar dengan kemudahan dan keistimewaan yang serupa dengan yang telah diberikan oleh Lord Nguyen kepada Jepun dan China.

Maklumat daripada persidangan antarabangsa mengenai Hoi An pada tahun 1990 mendedahkan bahawa, pada abad ke-17, landskap bandar Hoi An ditakrifkan seperti berikut: Di sebelah timur ialah Suku Jepun, yang terletak di hilir sungai; di sebelah barat ialah Suku Cina, yang terletak di hulu sungai; di selatan ialah sungai besar (Sungai Thu Bon pada masa itu); dan di utara ialah Suku Vietnam (Suku An Nam).

Kawasan Jepun terletak di tapak kampung Hoai Pho, sebuah kampung purba, jadi bahagian Sungai Thu Bon yang mengalir melalui Hoi An juga dipanggil Sungai Hoai. Nama tempat Faifo (nama yang diberikan kepada Hoi An oleh orang Perancis) juga berasal daripada nama kampung dan sungai tersebut. Kampung Hoai Pho direkodkan dalam buku O Chau Can Luc (1555). Pada abad ke-18, kampung itu menukar namanya kepada Hoa Pho; kemudian ia ditukar kepada kampung Son Pho. Son Pho kini merupakan sebahagian daripada komune Cam Chau, bandar Hoi An.

Menurut Dr. Do Bang, pihak Jepun membeli 20 ekar tanah di kampung Hoai Pho dan An My untuk membina jalan-jalan dan menetap di sana; mereka juga menubuhkan sebuah kuil bernama Tung Bon. “Dalam stele Pho Da Son Linh Trung Phat di Ngu Hanh Son (Da Nang), yang terukir pada tahun 1640 dan yang kami kaji dan terbitkan pada tahun 1985, terdapat sembilan sebutan tentang kediaman Jepun dan satu sebutan tentang kediaman Tung Bon, tempat orang Jepun tinggal di Hoi An dan mendermakan banyak wang kepada kuil ini. Ini adalah tempoh kemuncak kawasan Jepun di Hoi An, jadi orang Barat memanggil Hoi An sebagai bandar Jepun. Datuk Bandar pertama yang diiktiraf pada tahun 1618 ialah Furamoto Yashiro; terdapat ramai datuk bandar yang mempunyai kuasa besar di Dang Trong, seperti Simonosera. Seorang datuk bandar juga campur tangan dengan Lord Nguyen untuk memberikan pertolongan istimewa kepada Alexandre de Rhodes semasa tempoh Katolik diharamkan,” Profesor Madya Dr. Do Bang berkongsi.

Banyak peninggalan mendedahkan kehidupan dan gaya hidup orang Jepun yang makmur di Hoi An, daripada pasar dan pelabuhan hinggalah kapal dan bot, malah amalan pengebumian orang Jepun di sini: "Pada tahun 1981, kami juga menemui empat makam purba Jepun di Hoi An, yang turut merekodkan tahun kematian pada dekad terakhir abad ke-17." (Menurut "Bandar-bandar Dang Trong di bawah Tuan-tuan Nguyen," Dr. Do Bang)

Kawasan Jepun di Hoi An muncul dan berkembang maju pada separuh pertama abad ke-17 dan bertahan sehingga akhir abad tersebut. Disebabkan oleh pelbagai dasar embargo, orang Jepun terpaksa pulang ke rumah, manakala selebihnya berkahwin dengan orang Cina dan Vietnam, dan kawasan itu secara beransur-ansur pudar.

Pada tahun 1618, para pedagang Cina mula berkumpul di Hoi An. Selain itu terdapat plak mendatar yang mengandungi tulisan "Thien Khai - tahun Tan Dau" (1621) milik sebuah keluarga Cina di Jalan Tran Phu, yang dianggap sebagai artifak tertua di kawasan Cina.

Dokumen juga menunjukkan bahawa semasa zaman kegemilangan kawasan Cina, orang Cina membina sebuah kuil nenek moyang yang dipanggil Istana Cam Ha pada tahun 1626, di sempadan kampung Cam Pho dan Thanh Ha, yang terletak di sebelah barat bandar Hoi An pada masa kini. Banyak dokumen memberikan bukti pendatang Cina membeli tanah di Hoi An untuk menubuhkan kawasan tersebut, seperti yang dibuktikan oleh surat ikatan pembelian tanah dan rumah di tempat yang kini dikenali sebagai Jalan Tran Phu.

Jalan Tran Phu pada masa itu telah menjadi kawasan kejiranan Cina yang sibuk dengan dua baris rumah seperti yang digambarkan oleh Bowyear (1695): "Pelabuhan ini hanya mempunyai satu jalan utama di tebing sungai, dengan dua baris 100 buah rumah di kedua-dua belah pihak, semuanya didiami oleh orang Cina."

Juga pada tahun 1695, Thich Dai San, sebaik tiba di Hoi An, mencatatkan dalam "Overseas Chronicle" (diterjemahkan oleh Universiti Hue, 1963): "Di sepanjang tebing sungai, terdapat sebuah jalan sepanjang 3-4 batu, yang dipanggil Dai Duong Nhai. Rumah-rumah di kedua-dua belah pihak bersesak-sesak. Pemilik kedai semuanya berasal dari Fujian dan masih berpakaian mengikut gaya dinasti sebelumnya."

Dalam artikelnya "Hoi An: 400 Tahun Lagenda," penyelidik Chau Phi Co menyatakan: "Orang Jepun mendirikan penempatan mereka di hujung matahari terbit di bandar itu, manakala orang Cina membina jalan-jalan mereka di hujung matahari terbenam." Hubungan antara orang Jepun dan orang Cina menyemarakkan lagi warisan Hoi An. Orang Jepun membina sebuah jambatan yang dipanggil Jambatan Jepun (Jambatan Lai Vien), dan orang Cina membina sebuah kuil di atasnya untuk menyembah Maharaja Utara, oleh itu dinamakan Kuil Cau (Kuil Anjing). Ini adalah mercu tanda yang harus dilihat oleh setiap orang yang melawat Hoi An.

Peta "Thien Nam Tu Chi Lo Do Thu" yang dilukis oleh Do Ba (1630 - 1655) menunjukkan nama-nama seperti Jalan Hoi An, Gaya Hoi An, dan sebagainya, yang membantu kita mengesahkan bahawa Jalan Hoi An dan Jambatan Hoi An (Jambatan Jepun) dibina pada separuh pertama abad ke-17.

Tapak warisan seperti rumah komunal Hoi An dan kuil Ong Voi di Jalan Le Loi dipercayai oleh ahli sejarah sebagai sebahagian daripada kawasan bandar Vietnam yang muncul pada separuh pertama abad ke-17, di samping kawasan Cina dan Jepun. Oleh itu, di dalam Hoi An, orang Jepun, Cina, dan Vietnam hidup bersama, mewujudkan persekitaran bandar yang pelbagai dan saling berkaitan, walaupun adat resam setiap komuniti kekal berbeza.

Menolak disebabkan oleh keadaan dan geografi.

Selepas tempoh kemakmuran, Hoi An kehilangan kedudukannya sebagai pelabuhan perdagangan terkemuka di Vietnam. Ini sebahagiannya disebabkan oleh perubahan geografi dan sebahagiannya disebabkan oleh dasar dinasti Nguyen yang mengutamakan pelabuhan Da Nang.

Pada abad ke-19, banyak lagun dan kolam telah berubah. Penambakan di muara Cua Dai merupakan salah satu faktor yang membawa kepada kemerosotan pelabuhan perdagangan Hoi An. Sungai Thu Bon dan Cho Cui telah mengubah haluan mereka; bahagian-bahagian yang dahulunya merupakan saluran yang dalam telah ditimbus dan dicetek, membentuk kawasan daratan baharu. Apabila Hoi An tidak lagi mempunyai lagun yang cukup dalam dan luas untuk kapal berlabuh, kepentingan ekonomi kawasan ini secara beransur-ansur berkurangan.

Ini juga merupakan tempoh apabila dinasti Nguyen melaksanakan dasar "dasar pintu tertutup." "Semakin penting Da Nang, semakin kurang pentingnya Hoi An. Da Nang menjadi pelabuhan perdagangan yang ideal di Vietnam Tengah – sasaran kuasa imperialis Barat, pintu masuk strategik untuk menembusi dan menakluki Vietnam," Dr. Ta Hoang Van menyatakan dalam artikelnya "Perancangan Bandar dan Seni Bina Hoi An di bawah Tuan-tuan Nguyen."

Seorang saudagar Inggeris bernama Chapman, sebaik sahaja tiba di Hoi An dan menyaksikan ketandusan bandar itu selepas dinasti Tay Son, menulis: “Setibanya di Hoi An, bandar besar ini hanya tinggal jalan-jalan rumah bata dan jalan batu buntar yang dirancang dengan baik; sebaliknya, saya hanya melihat pemandangan yang sunyi yang memenuhi saya dengan kesedihan. Ya Tuhan, struktur-struktur itu kini hanya tinggal dalam ingatan.” (Daripada “Senibina Bandar Purba Hoi An” - Vietnam, The World Publishing House 2003).

Menurut Dr. Ta Hoang Van, banyak faktor menyumbang kepada kemerosotan Hoi An: “Selepas zaman Tay Son, Hoi An tidak dapat pulih. Menjelang akhir abad ke-18, Dang Trong mahupun Dang Ngoai tidak mempunyai sebarang pusat perdagangan Eropah yang tinggal, dan perdagangan mereka di Hoi An secara beransur-ansur merosot. Pada tahun 1792-1793, Hoi An hanyalah tempat persinggahan untuk barangan yang tidak terjual. Setelah kehilangan peranannya sebagai hab komersial, Hoi An menjadi ‘pelabuhan pintu masuk untuk Da Nang’.”

Menjelang abad ke-20, dengan kemunculan landasan kereta api Utara-Selatan dari Quy Nhon ke Da Nang dan penurapan lebuh raya kebangsaan, "Hoi An seperti beg barang yang dilupakan; rumah agam, jalan, dan pelabuhan juga dibina di sepanjang jalan itu di Da Nang." (menurut "Ekonomi Komersial Vietnam di bawah Dinasti Nguyen" - Do Bang, Thuan Hoa Publishing House 1977).

Dr. Ta Hoang Van berhujah bahawa, selain perubahan dasar politik mengenai pedagang asing, fenomena transformasi sungai juga dilihat di bandar-bandar lain. Oleh itu, semua barangan mengalir ke Da Nang sebagai hab. “Sehingga tahun 1847, hanya pelabuhan Da Nang yang mempunyai jumlah trafik kapal yang besar. Apabila Da Nang semakin kukuh, Hoi An menjadi semakin lengang dan sunyi di tepi sungai cetek,” kata Dr. Van.

Pada 9 Oktober 1888, Raja Thành Thái mengeluarkan titah yang menetapkan Faifo (Hội An) sebagai ibu kota wilayah Quảng Nam. Pada 9 Oktober 1905, landasan kereta api dibuka. Da Nang menjadi bandar pelabuhan terbesar dan paling dominan di Vietnam Tengah pada masa itu.

Pada akhir abad ke-19, Da Nang dianggap sebagai kawasan yang penting secara strategik oleh dinasti Nguyen. Untuk mengukuhkan pasukan pertahanan negara, dinasti Nguyen menubuhkan sebuah pos kawalan gunung di Quang Nam. Pusat politik, ekonomi dan sosial Quang Nam kekal sebagai ibu kota wilayah La Qua (Dien Ban) dan Hoi An, di mana Perancis menempatkan pejabat Residen mereka. Dalam catatan perjalanannya "Perjalanan ke Cochinchina," Kapten John White menggambarkan "Hoi An berada dalam keadaan kemiskinan dan kemerosotan, tanpa pelawat kecuali armada tempatan dan sebuah kapal kecil dari Tonkin..." ( Majalah Xua va Nay , 1998).

Tuan Ngoc

Sumber: https://baophapluat.vn/nho-ve-thuong-cang-hoi-an-post551040.html