Oude bamboeboot

VHXQ - Naast het boerenwerk was mijn vader een bekwame wever. Avond na avond galmde het kleine huis van klikkende geluiden, soms het knisperende geluid van bamboestengels die werden doorgesneden, soms het ritmische getik van hamers, het gekraak van bamboestrips…

Overstromingsgevoelig gebied. Foto: Cong Tu

Op maanverlichte nachten spreidde mijn vader bamboestrips uit en zat hij te weven op de binnenplaats. Op regenachtige dagen brandde er een klein lampje. Het vertrouwde gekletter, de muffe geur van doorweekte bamboe... vermengd met het slaperige gemompel van mijn zussen en mij.

Smaak van thuis

Mijn geboorteplaats ligt in het overstromingsgevoelige gebied van het stroomgebied van de benedenloop van de Thu Bon-rivier. Bijna elk jaar zijn er meerdere overstromingen. Tijdens het moessonseizoen zetten zware regenbuien de velden onder water en worden bamboeboten onmisbaar.

Vlechtbootbezitters zoals mijn vader hebben vaak twee boten thuis: een kleine, compacte boot, groot genoeg voor een paar mensen, die gebruikt wordt om te roeien op het land, netten uit te werpen, gras te maaien, eenden te drijven, enzovoort, wanneer het waterpeil stijgt; en een andere, grotere boot, met plaats voor ongeveer tien mensen. Dit zijn bijzondere boten, zorgvuldig geweven en onderhouden.

Tijdens het droge seizoen worden ze ondersteboven op een droge plek opgeslagen. Bij een grote overstroming moet mijn vader de buren vragen om te helpen ze te water te laten. Hij zei dat een mooie, goed zeilende boot niet om zijn grootte draait, maar om balans, een stabiele besturing en het vermogen om snel vooruit te komen en golven te trotseren.

Van de eerste selectie van het bamboetype, tot het weken en drogen, en vervolgens de belangrijkste stappen zoals het splijten van de bamboe in stroken, het weven van het frame, het bevestigen van de randen en ten slotte het aanbrengen van harsolie... dit alles vereist vakkundige ambachtslieden die nauwgezet en zorgvuldig te werk gaan in elk detail.

Destijds was er in mijn dorp veel bamboe. Zelfs in onze tuin stonden verschillende pollen weelderige groene bamboe. De bamboe die we gebruikten om te weven, was afkomstig van grote, sterke, stevige, rechte mannelijke bamboestengels, vrij van insectenplagen bij de knopen. De meeste waren zorgvuldig door mijn vader uitgekozen toen ze nog jong waren, en de datum stond op de basis vermeld.

Nadat de bamboe was gekapt, werd deze in grote bundels gebonden en in modderig water in de vijver achter het huis geweekt. Na een voldoende lange tijd haalde mijn vader de bundels eruit en droogde ze om het water te verwijderen.

Geweekt bamboe heeft een zeer sterke geur; vreemden zouden die onaangenaam vinden, maar voor de mensen uit mijn geboortestad is het ook een rijke, nostalgische geur van thuis, een gekoesterd onderdeel van het leven van degenen die hun familie hebben verlaten. Mijn vader splijt die sterke, flexibele bamboestengels zorgvuldig in gelijkmatige stroken, droogt ze in de zon en schroeit ze lichtjes boven een strovuur. Wanneer hij schat dat hij genoeg stroken heeft voor één boot, begint hij met het weven van de romp, ook wel het bootframe genoemd.

In dit land worden veel dingen van bamboe gemaakt, van oude rijstmolens tot voorwerpen die elk jaar vervangen en vernieuwd worden, zoals wateremmers, wanbakken, manden, zeven en draagstokken...

Oudere mensen zitten bamboe te vlechten voor hun huizen. Foto: Nguyen Dien Ngoc

Volg de vloed.

De technieken voor het weven van bamboe tot een bamboeboot zijn in principe hetzelfde, maar afhankelijk van het getij en het beoogde gebruik, worden de zijkanten van de boot op verschillende manieren gevormd. Grote boten in de laaglanden worden voornamelijk gebruikt voor het vervoer van mensen en goederen tijdens het hoogwaterseizoen. Daarom hebben ze een brede romp, een grote capaciteit en een stabiele vaart, in tegenstelling tot gespecialiseerde boten die gebruikt worden voor het vervoer van passagiers over rivieren of voor langeafstandstransport. En ze verschillen nog meer van boten in andere gebieden met snelstromend water.

De laatste stap is het aanbrengen van hars. Ook in het droge seizoen zie ik nog steeds mensen vaten met harsolie dragen of vervoeren om ze langs de dorpswegen te verkopen.

Maar wanneer mijn vader zich voorbereidde om de boot te bepleisteren, fietste hij vaak helemaal naar de markt van Ben Dau aan de rivier de Vu Gia in de oude regio Dai Loc. Hij vertrok vroeg in de ochtend en kwam pas bij zonsondergang weer thuis. Aan weerszijden van het achterzadel van zijn gammele fiets stonden twee enorme vaten harsolie, en daarop lag een stapel rotanvezels.

Mijn vader zei dat de hars en rotanvezels uit Ben Dau in dit gebied de beste zijn. Hij zei dat hij er zelf heen moest gaan om ze persoonlijk uit te zoeken voordat hij er vertrouwen in had om de boot met hars te bekleden, omdat het een cruciale factor is die het leven en de bezittingen van mensen in overstromingsgevoelige gebieden bepaalt.

Oh, mijn vader en die bamboeboten! Zijn gebogen houding, zijn handen die behendig en ijverig de bamboestrips weefden. Elk jaar, tijdens de overstromingen, keek hij angstig naar het stijgende water, met een sigaret in zijn mond, het zilverachtige water voor zijn deur dat diepe rimpels op zijn voorhoofd achterliet…

Terwijl ik deze regels schrijf, is mijn geboortestad net getroffen door verwoestende overstromingen. In mijn huis, en eigenlijk in het hele landschap, is geen spoor meer te bekennen van de traditionele bamboeboten; af en toe hebben enkele families kleine aluminium bootjes aangeschaft. De overstromingen worden steeds heviger, maar die bamboeboten zijn met mijn vader en zijn vrienden meegevoerd naar een vervlogen tijdperk!

Bron: https://baodanang.vn/ghe-nan-mua-cu-3313838.html