Podtrzymywanie arcydzieła Wieży Cham oczekującej na renowację.

PĘKNIĘCIE, KTÓRE PRZENIKA I STAJE SIĘ CORAZ BARDZIEJ POCHYLONE

Wieża B3, część kompleksu sanktuarium My Son w gminie Thu Bon (miasto Da Nang ), wznosi się na szczycie niskiego wzgórza otoczonego strumieniem Khe The. Jest to jedna z nielicznych budowli architektonicznych, które zachowały typowe cechy stylu My Son A1, wzniesionego pod koniec X wieku ku czci boga Ganeszy (syna Śiwy). Wieża ma 9,45 metra wysokości i jest uważana za miniaturę arcydzieła, Wieży A1.

Na początku XX wieku francuscy eksperci z Francuskiej Szkoły Studiów Dalekowschodnich (EFEO) oczyścili, zbadali, opisali i zbadali wieżę B3, która wówczas była stosunkowo nienaruszona. Jednak w wyniku działań wojennych konstrukcja została poważnie uszkodzona, a południowo-zachodnia ściana i dach zostały uszkodzone przez bomby. Około lat 80. XX wieku konstrukcja została odrestaurowana i wzmocniona, w tym zachodnia ściana, dach i niektóre części korpusu wieży, przez polskich i wietnamskich ekspertów.

Jednak po latach ciągłego narażenia na działanie czynników naturalnych, a zwłaszcza niestabilnych warstw geologicznych, degradacja Wieży B3 osiągnęła alarmujący poziom. Od momentu początkowego odkrycia przez architekta Kazika (Polska) w latach 80. XX wieku lekkiego przechyłu i licznych pęknięć w ścianach, szczegółowe badania przeprowadzone w 2000 roku ujawniły alarmujące dane: cała bryła wieży przechyliła się i osiadła o ponad 3 stopnie na południowy zachód (w kierunku rzeki).

Chống đỡ kiệt tác tháp Chăm chờ trùng tu- Ảnh 1. — Wieża B3 ulega pogorszeniu i wymaga natychmiastowego wzmocnienia.

Wraz z przechyleniem, na wschodniej i zachodniej ścianie wieży pojawiły się pęknięcia rozciągające się od szczytu do podstawy. Najszersze pęknięcie sięga 13,5 cm, miejscami nawet dzieląc konstrukcję na dwie części, umożliwiając przedostawanie się światła. Ponadto, wieża B3 boryka się z kilkoma innymi problemami, takimi jak dach pochylający się przeciwnie do ruchu wskazówek zegara, odpadające cegły tworzące dziury powodujące podmoknięcie wewnątrz wieży oraz rozwój pleśni z powodu wysokiej wilgotności powietrza. Hol wejściowy został wzmocniony i odrestaurowany, ale cegły w przejściach są zniszczone i łuszczą się, co stwarza ryzyko zawalenia się dwóch ozdobnych filarów, ościeżnica jest pochylona w kierunku południowo-zachodnim, a belka jest złamana na pół.

W 2006 r. japońscy eksperci stwierdzili, że główną przyczyną przesiąkania wody są wody gruntowe z potoku Khe Thẻ (zachodnia odnoga), które osłabiają fundamenty i wpływają na podstawę wieży B3, zwłaszcza w porze deszczowej.

W 2019 roku Ministerstwo Kultury, Sportu i Turystyki zatwierdziło plan pilnego wsparcia i konserwacji Wieży B3, z budżetem wynoszącym około 1,5 miliarda VND. Zgodnie z projektem, wieża miała być utrzymywana na miejscu przez stalową ramę od góry do gruntu, aby zapobiec zawaleniu się ścian w oczekiwaniu na zakończenie całego projektu. Jednak to rozwiązanie zapewniło jedynie tymczasowy „spokój ducha”, ponieważ stalowa rama była zbyt krucha, by udźwignąć ogromny ciężar konstrukcji i nie rozwiązała sedna problemu.

Chống đỡ kiệt tác tháp Chăm chờ trùng tu- Ảnh 2. — Pęknięcie rozciąga się od góry do podstawy.

Co więcej, wieża B3 pochyla się jeszcze bardziej. Mech i pleśń szybko korodują powierzchnię wieży z powodu wysokiej wilgotności, zwiększając ryzyko zawalenia. Co więcej, obecność stalowej konstrukcji konstrukcyjnej negatywnie wpływa na walory estetyczne wieży B3 oraz kompleksu wież B, C i D.

" KOMPLETNY REMONT JEST WYMAGANIEM PRZETRWANIA"

Zarząd Światowego Dziedzictwa Kulturowego My Son (zwany dalej Zarządem) stwierdził, że głównymi przyczynami poważnego pogorszenia stanu wież są niestabilne warstwy geologiczne, nierównomierne osiadanie spowodowane położeniem konstrukcji obok strumienia oraz skutki klęsk żywiołowych i wojen.

Chống đỡ kiệt tác tháp Chăm chờ trùng tu- Ảnh 3. — Stan obecny północnej elewacji wieży B3

W rozmowie z reporterem gazety Thanh Nien , pan Nguyen Cong Khiet, zastępca dyrektora zarządzającego, potwierdził, że Wieża B3 jest jednym z nielicznych arcydzieł architektury zachowanych w kompleksie świątynnym My Son, wpisanym na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Pan Khiet stwierdził, że chociaż obecne nachylenie nie jest zbyt niebezpieczne, Zarząd nie może sobie pozwolić na samozadowolenie. W przypadku zabytku zagrożonego zniszczeniem, pierwszą zasadą jest wzmocnienie go, aby zapobiec zawaleniu, w oczekiwaniu na wystarczające środki na kompleksowy projekt renowacji. Jeśli chodzi o Wieżę B3, Zarząd dysponuje wystarczającą liczbą pracowników i personelu, aby przeprowadzić renowację. „Szacujemy, że renowacja Wieży B3 będzie kosztować około dziesięciu miliardów dongów. Pieniądze te zostaną pozyskane z bieżących wydatków, nakładów inwestycyjnych i działań związanych z eksploatacją dziedzictwa” – powiedział pan Khiet.

Według pana Khieta, proces renowacji wymaga wyjątkowej ostrożności. Szczególną uwagę należy zwrócić na gruntowne rozwiązanie problemu przechyłów i osiadania fundamentów oraz zapobieganie odkształcaniu się korpusu wieży, ochronę powierzchni i zachowanie typowego kształtu starożytnej architektury czamskiej. „Wdrożenie kompleksowego i zintegrowanego rozwiązania renowacyjnego jest kluczowe zarówno dla zachowania tej starożytnej budowli czamskiej, jak i przywrócenia estetycznego piękna miejsca wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, Mîn Sơn” – zapewnił pan Khiet.

Utworzenie kompleksowego projektu inwestycyjnego w zakresie konserwacji Wieży B3 zostało uznane za priorytet w planie działań konserwatorskich kompleksu świątynnego My Son. Oczekuje się, że na początku 2026 roku Rada ds. Zarządzania Światowym Dziedzictwem My Son skonsultuje się z firmą konsultingową w celu przeprowadzenia badań, sporządzenia kosztorysu inwestycyjnego oraz uzyskania zgody odpowiednich władz na rozpoczęcie renowacji i stabilizacji Wieży B3. Ponieważ jednak Wieża B3 jest zabytkiem narodowym, wszelkie działania renowacyjne i stabilizacyjne muszą zostać zatwierdzone przez Ministerstwo Kultury, Sportu i Turystyki.