Sức bật từ OCOP - Kỳ 2: Nâng cao giá trị

Các đại biểu tham quan gian hàng trưng bày sản phẩm nông sản đặc trưng, sản phẩm OCOP tại huyện Chi Lăng (cũ)

Cùng với xây dựng các sản phẩm OCOP thuộc nhóm thực phẩm, các cơ quan, đơn vị, chủ thể còn tìm hiểu, xây dựng và phát triển các sản phẩm OCOP ở nhiều lĩnh vực khác nhau.

Đa dạng sản phẩm

Nếu như thời điểm đầu triển khai chương trình OCOP, các sản phẩm chủ yếu thuộc nhóm thực phẩm thì những năm gần đây, trên địa bàn tỉnh đã xuất hiện nhiều sản phẩm mới thuộc lĩnh vực văn hóa, phi nông nghiệp và du lịch.

Sự đa dạng ấy cho thấy OCOP không chỉ là câu chuyện của nông sản mà còn là hành trình “đánh thức” những giá trị văn hóa bản địa. Từ nghề truyền thống, sản phẩm thủ công đến các sản phẩm du lịch cộng đồng đều đang được các cấp, ngành quan tâm phát triển trở thành sản phẩm OCOP.

Tại xã Tân Thành, di tích đền Công đồng Bắc Lệ từ lâu đã là một điểm đến linh thiêng, gắn bó mật thiết với đời sống tinh thần của người dân. Tháng 9/2025, ngôi đền đã được đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP 4 sao. Đây là sản phẩm du lịch đầu tiên của tỉnh được xếp hạng OCOP. Việc đền Công đồng Bắc Lệ được công nhận sản phẩm OCOP 4 sao không chỉ góp phần khẳng định giá trị của một điểm du lịch tâm linh nổi tiếng mà còn mở ra hướng đi mới trong phát triển sản phẩm OCOP của tỉnh. Đây được xem là dấu mốc cho thấy chương trình OCOP đang từng bước mở rộng sang lĩnh vực văn hóa, du lịch cộng đồng thay vì chỉ tập trung vào nhóm sản phẩm nông nghiệp như trước.

Người dân tham quan và tìm hiểu sản phẩm trang phục truyền thống dân tộc Nùng (sản phẩm OCOP xã Thiện Thuật) tại ngày hội Háng Pò, xã Thiện Thuật

Ông Phùng Văn Quang, Phó Chủ tịch UBND xã Tân Thành, Trưởng Ban Quản lý di tích đền Công đồng Bắc Lệ cho biết: Khi tham gia chương trình OCOP, chúng tôi định hướng xây dựng sản phẩm du lịch tâm linh theo hướng bài bản, chuyên nghiệp hơn, vừa phát huy giá trị văn hóa, lịch sử của di tích vừa nâng cao chất lượng phục vụ du khách. Vì vậy, Ban Quản lý đã tập trung cải tạo, nâng cấp cơ sở hạ tầng như mở rộng, bê tông hóa khu vực bãi đỗ xe, đầu tư hệ thống điện chiếu sáng, chỉnh trang cảnh quan môi trường xanh - sạch - đẹp, đồng thời tăng cường công tác đảm bảo an ninh, trật tự. Bên cạnh đó, đơn vị cũng chú trọng xây dựng câu chuyện sản phẩm, giới thiệu giá trị lịch sử, văn hóa của di tích nhằm tạo điểm nhấn, thu hút du khách thập phương.

Không chỉ riêng lĩnh vực du lịch tâm linh, tại nhiều xã trên địa bàn tỉnh cũng đang từng bước khai thác các giá trị văn hóa bản địa để xây dựng sản phẩm OCOP. Điển hình như việc xây dựng, phát triển và đưa trang phục truyền thống của dân tộc Nùng thành sản phẩm OCOP.

Bà Nông Thị Hóa, Tổ phó Tổ hợp tác (THT) Sản xuất bộ trang phục truyền thống dân tộc Nùng xã Thiện Thuật cho biết: Với mong muốn lưu giữ, phát huy giá trị văn hóa truyền thống đối với trang phục dân tộc Nùng, năm 2025, chúng tôi đã thành lập THT này. Để sản phẩm đạt tiêu chuẩn OCOP, chúng tôi chú trọng đến quy trình sản xuất, kiểm soát chặt chẽ các khâu nhuộm chàm, cắt may, xây dựng nhãn mác sản phẩm. Song song với đó, THT đẩy mạnh quảng bá trên các nền tảng mạng xã hội và sàn thương mại điện tử. Nhờ chứng nhận OCOP 3 sao trong năm 2025, chúng tôi có thêm cơ hội tham gia các hội chợ, triển lãm lớn trong tỉnh. Hiện nay, thị trường đã mở rộng đáng kể sang các vùng lân cận và ngoại tỉnh.

Theo số liệu từ cơ quan chuyên môn, từ năm 2019 đến nay, trong số 256 sản phẩm được chứng nhận sản phẩm OCOP có 217 sản phẩm thuộc nhóm thực phẩm, còn lại là các sản phẩm thuộc nhóm đồ uống, sinh vật cảnh, vải, may mặc, dịch vụ du lịch, điểm du lịch, thủ công mỹ nghệ…

Có thể thấy, việc đa dạng hóa sản phẩm OCOP không chỉ giúp nâng cao giá trị kinh tế mà còn góp phần gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của địa phương. Thông qua chương trình OCOP, nhiều sản phẩm, nghề truyền thống và nét đẹp văn hóa của đồng bào các dân tộc trên địa bàn tỉnh đang có cơ hội được quảng bá rộng rãi hơn.

Nâng giá trị từ chế biến sâu

Cùng với tăng số lượng sản phẩm OCOP, các cấp, ngành liên quan và chủ thể cũng quan tâm nâng cao giá trị sản phẩm OCOP bằng nhiều giải pháp cụ thể, trong đó phải kể đến việc quan tâm đưa công nghệ chế biên sâu vào sản xuất.

Những ngày này, tại cơ sở sản xuất của HTX Chế biến nông sản Lụa Vy, xã Quan Sơn, công nhân đang tất bật đóng gói, dán tem cho sản phẩm để giao cho khách hàng. Khác với trước đây, các sản phẩm của HTX chủ yếu được chế biến bằng phương pháp thủ công đơn giản, thì nay được chế biên bằng quy trình, công nghệ hiện đại hơn, tạo ra những sản phẩm tiện dụng, có thời hạn bảo quản lâu và giá trị kinh tế cao.

Bà Vi Thị Lụa, Giám đốc HTX cho biết: Trước đây, cây diếp cá, lá ổi hay xạ đen trong vườn nhà vốn chỉ là thứ cây mọc dại. Thông qua công nghệ chế biến sâu, HTX đã biến những loại lá này thành trà túi lọc (trà diếp cá, trà ổi, trà xạ đen, trà mâm xôi bầu đất…). Đến nay, HTX đã có 2 sản phẩm được công nhận OCOP. Nhờ được công nhận OCOP giúp sản phẩm của HTX không ngừng được mở rộng thị trường, hiện nay trung bình mỗi ngày HTX tiêu thụ từ 300 - 1.000 hộp trà các loại.

Tương tự, Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Ngọc Quê, xã Tuấn Sơn cũng đã nâng cao giá trị từ việc đẩy mạnh chế biến sản phẩm từ rau bồ khai và "gắn sao" OCOP cho sản phẩm mình. Bà Ngọc Thị Quê, Giám đốc công ty cho biết: Nhận thấy những tác dụng tích cực của cây bồ khai đối với sức khỏe con người, sau nhiều năm nghiên cứu, thử nghiệm, năm 2019, công ty bắt đầu sản xuất các sản phẩm từ cây bồ khai, trong đó có trà bồ khai túi lọc và trà bồ khai hòa tan bằng công nghệ chế biến sâu. Đến năm 2021, các sản phẩm chính thức được đưa ra thị trường. Trong quá trình phát triển, công ty tích cực tham gia Chương trình OCOP, đến nay sản phẩm trà bồ khai túi lọc và trà bồ khai hòa tan đã đạt OCOP 4 sao, tạo thuận lợi trong quảng bá và mở rộng thị trường tiêu thụ. Để đáp ứng nhu cầu thị trường, công ty chú trọng đầu tư máy móc chế biến, cải tiến bao bì, mẫu mã, đồng thời kiểm soát chặt chẽ quy trình sản xuất nhằm bảo đảm chất lượng, an toàn thực phẩm. Nhờ đó, các sản phẩm ngày càng được người tiêu dùng đón nhận, sản lượng tiêu thụ đạt trên 100.000 hộp/năm, doanh thu khoảng 9 tỷ đồng.

Cùng với các sản phẩm OCOP nêu trên, nhiều sản phẩm OCOP khác trên địa bàn tỉnh đã được thị trường đón nhận và mở ra nhiều cơ hội phát triển. Theo ghi nhận thực tế tại nhiều chủ thể sản phẩm OCOP, khi sản phẩm được chứng nhận OCOP, giá trị sản phẩm tăng trung bình từ 15 – 20%.

Ông Nguyễn Hữu Chiến, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết: Trong thời gian qua, Chương trình OCOP trên địa bàn tỉnh đã đạt được nhiều kết quả tích cực, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân, các hộ sản xuất kinh doanh, HTX và doanh nghiệp, góp phần phát triển kinh tế khu vực nông thôn theo hướng phát triển nội lực và gia tăng giá trị sản phẩm; tạo công ăn việc làm tăng thu nhập, giảm nghèo nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân. Bên cạnh đó, chương trình cũng thúc đẩy thực hiện hiệu quả nhóm “Kinh tế và hình thức tổ chức sản xuất” trong xây dựng nông thôn mới, phát triển sản xuất theo hướng hàng hóa, hình thành các chuỗi liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Đồng thời, chương trình OCOP còn góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, các sản phẩm đặc sản địa phương gắn với phát triển du lịch cộng đồng, du lịch trải nghiệm, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại các địa phương.

Tiềm năng, dư địa để phát triển các sản phẩm OCOP trên địa bàn tỉnh còn rất lớn. Chính vì vậy, việc duy trì, nâng hạng sản phẩm cũng như phát triển mới các sản phẩm OCOP tiếp tục được các cấp, ngành, chủ thể tập trung triển khai thực hiện.

(Còn nữa)

Nguồn: https://baolangson.vn/chia-khoa-ocop-ky-2-nang-cao-gia-tri-5092779.html