Surat tăng tốc chống ngập ven biển

Thành phố Surat (Ấn Độ) tăng tốc xây dựng hạ tầng chống ngập và xói lở trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng áp lực lên đô thị ven biển.

Nằm ở nơi giao nhau giữa sông Tapti và biển Ả Rập, Surat từ lâu được xem là một trong những trung tâm thương mại và công nghiệp phát triển nhanh nhất của Ấn Độ. Tuy nhiên, chính vị trí từng giúp thành phố này phát triển thịnh vượng suốt nhiều thế kỷ nay lại đang trở thành mối đe dọa lớn đối với tương lai của nó.

Người dân đứng bên bờ biển Surat, khu vực thường xuyên chịu tác động của nước biển dâng và ngập lụt. Ảnh: UNEP/Florian Fussstetter.

Mưa lớn cực đoan, thủy triều dâng cao và nước biển dâng do biến đổi khí hậu đang khiến Surat đối mặt nguy cơ ngập lụt và xói mòn ngày càng nghiêm trọng. Trong bối cảnh đó, thành phố hơn 7 triệu dân này đang triển khai hàng loạt dự án hạ tầng nhằm tăng khả năng chống chịu với khí hậu và bảo vệ cộng đồng ven biển.

Theo Oxford Economics, Surat được dự báo là thành phố phát triển nhanh nhất thế giới trong giai đoạn 2019-2035. Tuy nhiên, tốc độ đô thị hóa mạnh mẽ cũng khiến các rủi ro môi trường rõ rệt hơn.

Thành phố ven biển trước áp lực khí hậu

Surat đã đối mặt với lũ lụt trong nhiều thế kỷ, nhưng biến đổi khí hậu đang khiến các hiện tượng thời tiết cực đoan và khó lường hơn. Năm ngoái, những trận mưa lớn đã khiến nhiều khu chợ của thành phố chìm trong nước, hàng trăm cửa hàng bị hư hại và trường học phải đóng cửa. Hình ảnh người dân lội qua dòng nước ngập tới ngực xuất hiện dày đặc trên các phương tiện truyền thông địa phương.

Không chỉ chịu áp lực từ lượng mưa ngày càng thất thường, Surat còn phải đối mặt với tình trạng nước biển dâng và xói lở bờ biển. Tại bãi biển Dumas - điểm du lịch nổi tiếng của thành phố, đường bờ biển đang bị thu hẹp nhanh chóng.

Ông Mahesh Chawada, Lãnh đạo chính quyền thành phố Surat cho biết, khu vực này đặc biệt dễ bị xói mòn do những biến động mạnh của thủy triều. Theo ông, tình trạng này không chỉ làm mất đất ven biển mà còn ảnh hưởng đến hệ sinh thái và sinh vật biển địa phương.

Các chuyên gia cho biết thủy triều vốn luôn khiến đất cát dịch chuyển dọc bờ biển. Tuy nhiên, biến đổi khí hậu đang làm quá trình này diễn ra nhanh và mạnh hơn. Khi thủy triều rút xuống, những vùng đất mới lộ ra dễ bị gió và dòng chảy cuốn trôi, đặc biệt ở các khu vực ít cây xanh hoặc thiếu công trình bảo vệ tự nhiên.

Công nhân thi công tuyến đường đi bộ ven biển thuộc dự án tăng khả năng chống chịu khí hậu của Surat. Ảnh: UNEP/Chehek Bilgi.

Trong bối cảnh đó, Surat đang chuyển từ cách ứng phó ngắn hạn sang chiến lược quy hoạch dài hạn nhằm thích ứng với khí hậu. Chính quyền thành phố coi việc đầu tư hạ tầng chống chịu là điều kiện cần thiết để duy trì tăng trưởng kinh tế trong tương lai.

Kết hợp hạ tầng và giải pháp tự nhiên

Một trong những dự án trọng điểm hiện nay là Dự án kè biển Dumas, được triển khai như một phần của Chương trình thành phố bền vững tích hợp do Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP) phối hợp với Ngân hàng Phát triển châu Á thực hiện.

Dự án không chỉ nhằm bảo vệ bờ biển trước sóng lớn và xói lở, mà còn hướng tới phát triển không gian công cộng và nâng cao chất lượng sống cho người dân.

Ngoài hệ thống kè chắn sóng, dự án còn xây dựng lối đi bộ ven biển, đường dành cho xe đạp và các không gian xanh. Tại những khu vực sông đổ ra biển, các đê và bờ kè hiện hữu cũng được gia cố nhằm giảm nguy cơ ngập lụt và xâm nhập mặn - hai thách thức ngày càng phổ biến tại các đô thị ven biển thấp trên thế giới.

Công trình được khởi công từ năm 2022 và dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2026.

Theo Tiến sĩ Debolina Kundu, Giám đốc Viện Nghiên cứu Đô thị Quốc gia Ấn Độ (NIUA), dự án của Surat là ví dụ điển hình cho cách kết hợp giữa hạ tầng kỹ thuật với các giải pháp dựa vào tự nhiên để tăng khả năng chống chịu khí hậu. Bà cho rằng mô hình này có thể trở thành kinh nghiệm tham khảo cho nhiều thành phố ven biển khác trên thế giới.

Rừng ngập mặn trong khu vực cũng được xem là một phần quan trọng của chiến lược thích ứng. Những cánh rừng này giúp giảm tác động của bão và sóng lớn, đồng thời duy trì đa dạng sinh học ven biển.

Tháp quan sát ven biển tại Surat, nơi kết hợp các giải pháp hạ tầng và tự nhiên để giảm rủi ro khí hậu. Ảnh: UNEP/Florian Fussstetter.

Theo UNEP, Chương trình thành phố bền vững tích hợp hiện được triển khai tại 50 thành phố thuộc 17 quốc gia. Mục tiêu là giúp các đô thị dễ bị tổn thương nâng cao khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu, đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội theo hướng bền vững.

Chương trình dự kiến cải thiện điều kiện sống cho khoảng 12,2 triệu cư dân đô thị, trong đó có 5,8 triệu phụ nữ. Đồng thời, các dự án thuộc chương trình cũng được kỳ vọng giúp giảm gần 36 triệu tấn khí thải carbon dioxide tương đương và phục hồi gần 2.000 ha đất.

Các chuyên gia cảnh báo, ngập lụt ven biển đang gia tăng nhanh trên toàn cầu do nước biển dâng. Hiện có thêm khoảng 14 triệu người tại các cộng đồng ven biển phải đối mặt với nguy cơ ngập lụt hằng năm so với cách đây 20 năm. Dự báo đến năm 2050, hàng trăm thành phố ven biển đông dân cư có thể đối mặt với nguy cơ ngập lụt nghiêm trọng hơn.

Ông Asher Lessels, Trưởng đơn vị Giảm thiểu phát thải và Minh bạch của Quỹ Môi trường Toàn cầu (GEF), nhận định cách tiếp cận của Surat là minh chứng cho thấy các đô thị ven biển có thể cân bằng giữa tăng trưởng và phát triển bền vững. Theo ông, việc kết hợp hạ tầng chống chịu khí hậu với các giải pháp dựa vào thiên nhiên không chỉ giúp bảo vệ con người và hệ sinh thái, mà còn góp phần thúc đẩy kinh tế và nâng cao chất lượng sống đô thị.

Nguồn: https://nongnghiepmoitruong.vn/surat-tang-toc-chong-ngap-ven-bien-d813039.html