โลกทั้งใบเริ่มต้นจากห้องครัว

1.-those-teachers-of-tampopo-hup-tron-tung-giot-nuoc-mi-ramen-do-co-nau(1).jpg — ฉากดูสดใสขึ้นเมื่อ "ครู" ของแทมโปโปะลิ้มรสซุปราเม็งทุกหยดที่เธอปรุงอย่างพิถีพิถัน ที่มา: บริษัท โทโฮ

ชีวิตที่เต็มไปด้วยรสชาติ

ภาพยนตร์เรื่อง Tampopo (1987) กำกับโดยผู้กำกับชาวญี่ปุ่น จูโซ อิตามิ ถือเป็นหนึ่งในภาพยนตร์ที่ดีที่สุดเกี่ยวกับ อาหาร เท่าที่เคยสร้างมา ภาพยนตร์เรื่องนี้ถ่ายทอดความสัมพันธ์อันมหัศจรรย์และซับซ้อนระหว่างอาหารและทุกแง่มุมของชีวิตได้อย่างประสบความสำเร็จ

สำหรับจูโซ อิตามิ อาหารคือทุกสิ่ง ในภาพยนตร์เรื่องแทมโปโป อาหารเป็นตัวแทนของความอุดมสมบูรณ์ ความตาย ความรัก ความฝัน ความอดทน เพศสัมพันธ์ ครอบครัว การเดินทางแห่งการไถ่บาป และแม้กระทั่งภาพยนตร์

เช่นเดียวกับอาหารที่อุดมไปด้วยรสชาติหลากหลาย Tampopo ไม่ได้จำกัดตัวเองอยู่แค่เพียงหนึ่งหรือสองประเภทภาพยนตร์ มันประกอบไปด้วยโครงเรื่องหลักและโครงเรื่องย่อยมากมาย โดยได้รับแรงบันดาลใจจากภาพยนตร์คาวบอยฮอลลีวูดเก่าๆ...

ภาพยนตร์เรื่อง Tampopo จบลงด้วยฉากแม่ให้นมลูก ซึ่งดำเนินไปจนกระทั่งเครดิตจบลง สร้างความรู้สึกเป็นวัฏจักร ภาพยนตร์จบลง แต่ตอนจบนั้นเองกลับเปิดมิติใหม่ระหว่างชีวิตและอาหาร ซึ่งได้รับการหล่อเลี้ยงด้วยอาหารแรกของชีวิต นั่นคือน้ำนมแม่

ไม่ว่าเรื่องสั้นหรือเรื่องยาว แต่ละเรื่องล้วนมีความหมายของตัวเอง รวมกันแล้วก่อให้เกิดเป็น Tampopo ที่สมบูรณ์ – เหมือนกับชีวิตที่เต็มไปด้วยเรื่องราวมากมายนับไม่ถ้วนบนโต๊ะแห่งชีวิตในเวลาเดียวกัน

3.-nhung-bua-an-gan-ket-gia-dinh-ong-chu-trong-phim-eat-drink-man-woman.jpg — ฉากรับประทานอาหารร่วมกันในครอบครัวในละครเรื่อง Eat Drink Man Woman ทำให้คุณชูและครอบครัวได้ใช้เวลาร่วมกัน

อาหารเพื่อสุขภาพ

อาหารไม่จำเป็นต้องมีจุดประสงค์ที่ยิ่งใหญ่เสมอไป มันอาจเป็นเพียงวิธีหนึ่งในการรวมสมาชิกในครอบครัวเข้าด้วยกัน ภาพยนตร์เรื่อง Eat Drink Man Woman (1994) ของอัง ลี เป็นตัวอย่างที่สมบูรณ์แบบ

ภาพยนตร์เรื่องนี้เล่าเรื่องราวชีวิตประจำวันของครอบครัวเถา ชู ซึ่งประกอบด้วยเชฟฝีมือเยี่ยมที่เกษียณแล้ว และลูกสาวทั้งสามคน ทุกวันอาทิตย์ คุณชูจะแสดงฝีมือการทำอาหารด้วยการปรุงอาหารจานพิเศษให้ทุกคนในครอบครัวได้ลิ้มลองพร้อมกัน

เนื่องจากเคยประสบกับการสูญเสียและช่องว่างระหว่างรุ่น คุณชูและลูกๆ จึงไม่สามารถหาจุดร่วมกันได้ในหลายๆ เรื่อง วิธีเดียวที่เขารู้จักในการแสดงความรักต่อลูกๆ คือผ่านทางอาหาร

ความรักในอาหารที่สืบทอดมาจากครัวเล็กๆ ของคุณแม่ อาจเป็นสิ่งที่หล่อหลอมความชื่นชอบในสุนทรียภาพของอาหารในตัวของ ตรัน อานห์ ฮุง ผู้กำกับชาวฝรั่งเศส-เวียดนาม

ในผลงานกำกับเรื่องแรกของเขา "The Scent of Green Papaya" (1993) ผู้กำกับคนนี้ได้ถ่ายทอดความโรแมนติกและความงดงามของการเตรียมส้มตำที่ดูเรียบง่ายแต่ประณีตออกมาได้อย่างน่าประทับใจ ทุกสัมผัสที่อ่อนโยน ทุกความรู้สึกที่ส่งผ่านประสาทสัมผัส ได้ปลุกความทรงจำอันแสนคิดถึงของผู้ชม

เวลาผ่านไป 31 ปีนับตั้งแต่ภาพยนตร์เรื่อง "กลิ่นหอมของมะละกอเขียว" ออกฉาย แต่ไม่มีภาพยนตร์เวียดนามเรื่องใดที่สามารถถ่ายทอดความงดงามของอาหารเวียดนามได้อย่างลึกซึ้งและน่าจดจำเท่ากับภาพยนตร์เรื่องนี้ที่ถ่ายทอดส้มตำ

สะพานเชื่อมโลกแห่งอาหารในภาพยนตร์

วัฒนธรรมการทำอาหารเวียดนามนั้นเต็มไปด้วยความมหัศจรรย์ มีอาหารที่ซับซ้อนซึ่งผสมผสานส่วนผสมและเครื่องเทศได้อย่างลงตัว แต่ก็ยังใกล้เคียงกับชีวิตประจำวันอย่างเหลือเชื่อ น่าเสียดายที่อาหารอันอุดมสมบูรณ์และมีเอกลักษณ์นี้ไม่ค่อยปรากฏในภาพยนตร์เวียดนาม

4.-anthony-bourdain-an-com-hen-tai-mot-quan-via-he-tai-hue.jpg — แอนโทนี บอร์เดน กินข้าวหน้าหอยลายที่ร้านขายอาหารริมทางในเมือง เว้ ภาพ: CNN

โดยปกติแล้ว อาหารในภาพยนตร์มักเป็นเพียงองค์ประกอบรอง ทำหน้าที่เป็นฉากหลังให้กับเรื่องราวหลัก แต่ในขณะเดียวกัน อาหารเวียดนามกลับครองใจเชฟชื่อดัง บล็อกเกอร์ และนักวิจารณ์อาหาร ทั่วโลก รวมถึงแอนโทนี บอร์เดน ด้วย

เวียดนามเป็นจุดหมายปลายทางด้านวัฒนธรรม การท่องเที่ยว และอาหารการกินที่ดึงดูดใจผู้สร้างภาพยนตร์สารคดีท่องเที่ยวและเชฟชาวอเมริกันอย่างผมเป็นอย่างมาก

หากแก่นแท้ของภาพยนตร์เรื่อง Tempopo ที่กล่าวถึงข้างต้นอยู่ที่บะหมี่ราเมงของญี่ปุ่นแล้ว จุดเด่นของตอนที่ 4 ของซีซั่นที่ 4 ของสารคดี Parts Unknown ของแอนโทนี บอร์เดน ก็คืออาหารเวียดนามขึ้นชื่ออย่างบะหมี่เนื้อเมืองเว้

“น้ำซุปของจานนี้เป็นการผสมผสานอย่างพิถีพิถันของน้ำซุปกระดูกกับตะไคร้และกะปิ เส้นหมี่เสิร์ฟพร้อมกับขาหมูตุ๋นนุ่มๆ ลูกชิ้นปู และเลือดหมู จากนั้นตกแต่งด้วยมะนาวฝาน ผักชี ต้นหอม ซอสพริก ดอกกล้วยซอย และถั่วงอก มันคือผลงานชิ้นเอกแห่งรสชาติและประสาทสัมผัส นี่คือน้ำซุปที่ดีที่สุดในโลก!” บอร์เดนกล่าวอย่างตื่นเต้น

ในปี 2009 ในการเยือนเวียดนามครั้งที่สอง แอนโทนี บอร์เดน ตรงไปยังเมืองฮอยอันเพื่อ "ลองชิม" บั๋นหมี่ฟอง ภาพของบอร์เดนที่ยืนอยู่บนถนนในฮอยอัน กำลังกินบั๋นหมี่ฟองอย่างเอร็ดอร่อย พร้อมกับคำพูดที่ว่า "นี่คือซิมโฟนีในแซนด์วิชอย่างแท้จริง" ปรากฏตัวเพียงไม่ถึงสองนาทีในรายการโทรทัศน์ No Reservations ทำให้แซนด์วิชสไตล์กวางนามนี้เป็นที่รู้จักไปทั่วโลก

การจากไปของแอนโทนี บอร์เดน เป็นการสูญเสียครั้งใหญ่สำหรับชาวเวียดนามและผู้ชื่นชอบอาหารทั่วโลก ยังมีอาหารเวียดนามอีกมากมาย ทั้งก๋วยเตี๋ยว เส้นหมี่ และข้าว ที่เขาไม่มีโอกาสได้ลิ้มลอง สำหรับคนอย่างเขา อาหารคือสะพานที่เชื่อมโยงเราเข้ากับวัฒนธรรม ประวัติศาสตร์ และวิถีชีวิตที่เป็นเอกลักษณ์ของแต่ละประเทศ

ประวัติศาสตร์ของโลกทั้งใบถูกถ่ายทอดออกมาเป็นอาหารหลากหลายชนิดที่จัดวางอยู่บนจาน แต่ละจานสะท้อนถึงความยากลำบาก ความรัก และแก่นแท้ของประวัติศาสตร์การพัฒนาอันยาวนานของมนุษยชาติ

แหล่งที่มา