เกาบ๋าง: วัดกี๋ซัม

วัดกีซัมสร้างขึ้นเพื่ออุทิศแด่หนงตรีเกา ผู้นำชาวไตในศตวรรษที่ 11 ซึ่งเป็นผู้นำการลุกฮือครั้งใหญ่ที่สุดในยุคศักดินาในแถบชายแดนทางเหนือ การลุกฮือในระยะหลังเป็นการสร้างชาติและส่วนใหญ่เกิดขึ้นในกวางซี ประเทศจีน วัดตั้งอยู่ในตำบลตวงกัม อำเภอทัคหลำ ปัจจุบันคือหมู่บ้านที่ 9 ตำบลวิงห์กวาง เมืองเกาบ๋าง

วัดตั้งอยู่ที่เชิงเขาคีซัม (เขาซัม) บนพื้นที่กว้างขวางประมาณหนึ่ง (1) เฮกตาร์ สถาปัตยกรรมของวัดมีลักษณะเฉพาะของราชวงศ์หยวน สร้างเป็นรูปทรงอักษรจีน "二" (สอง) ประกอบด้วยศาลาบูชาและวิหารด้านหลัง ศาลาบูชามีสามช่องที่มีผนังทึบ ประตูม้วนด้านหน้า และประตูสองบานด้านหลังที่นำไปสู่วิหารด้านหลัง ภายในมีความลึก 18 เมตร และกว้าง 7 เมตร วัดคีซัมได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นอนุสรณ์สถานแห่งชาติ ตามมติเลขที่ 43-VH/QH ลงวันที่ 7 มกราคม พ.ศ. 2536 ของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรมและสารสนเทศ

ตามตำนานเล่าว่า เดิมทีวัดแห่งนี้สร้างอยู่บนภูเขาเขาซัม และทุกปีในวันที่สิบของเดือนแรกตามปฏิทินจันทรคติ ชาวบ้านจะนำเครื่องบูชามาถวาย ในอดีต เครื่องบูชาประกอบด้วย ไก่ตัวผู้ตอน 100 ตัว หมูหนัก 100 กิโลกรัม 1 ตัว เหล้า 100 ลิตร ข้าวเหนียว 100 ห่อ ธูป ดอกไม้ ผลไม้ และขนมหวานพื้นเมือง (เช่น บั๋นจุง บั๋นข้าว ถัวเต็ก ข้าวสลี เช่หลาม...) ปัจจุบัน เครื่องบูชาประกอบด้วย ไก่ตัวผู้ตอน 1 ตัว หัวหมูหนักประมาณ 3-4 กิโลกรัม เหล้า 1 ขวด ข้าวเหนียว 1 ถาด ผลไม้ ขนมหวาน ธูป เป็นต้น (ที่มา: หน้า 125, 126; วัดและเจดีย์ใน จังหวัดกาบ๋าง ; สำนักพิมพ์วัฒนธรรมชาติพันธุ์แห่งชาติ) ตามคำบอกเล่าของผู้อาวุโสในท้องถิ่น "วัดตั้งอยู่บนที่สูง ทำให้ผู้คนเดินทางไปแสวงบุญที่นั่นลำบากทุกปี พวกเขาปรารถนาให้วัดอยู่เชิงเขา หลังจากประกอบพิธีกรรมเพื่อขอเปลี่ยนที่ตั้งวัด คืนนั้นเกิดฝนตกหนักและลมแรง เศษซากต่างๆ ตกลงมาทับที่ตั้งปัจจุบันของวัด"

ในวัดกีซัม ในหอหลัก มีแผ่นจารึกแนวนอนจารึกว่า "ไห่ดึ๊กซอนคง" ซึ่งแสดงถึงความกตัญญูอย่างสุดซึ้งต่อบุญบารมีอันไร้ขอบเขตของหนองตรีเกา ภายในวิหารมีแท่นบูชาสามแท่น แท่นกลางอุทิศแด่หนองตรีเกา แท่นซ้ายอุทิศแด่อานุง มารดาของหนองตรีเกา และแท่นขวาอุทิศแด่ภรรยาทั้งสามของเขา ได้แก่ หว่องหลานอานห์ โดอันหง็อก และเจิ่นถีกัม