พ่อตาและแม่ยาย

บางทีพจนานุกรมที่เขียนด้วยลายมือ Dictionarium Anamitico-Latinum (1772) โดย PJ Pigneaux อาจเป็นหนึ่งในพจนานุกรมเล่มแรกๆ ที่บันทึกคำประสมสองคำนี้พร้อมกับอักษรจีน ได้แก่ nhạc phụ (岳父) และ nhạc mẫu (岳母) ส่วนความหมายนั้น ใน หนังสือ Đại Nam Quấc âm tự vị (1895) Huình-Tịnh Paulus Của อธิบายว่า nhạc phụ คือพ่อตา และ nhạc mẫu คือแม่ยาย ทีนี้ เรามาลองค้นหาที่มาของคำสองคำนี้กัน

คำว่า "พ่อตา" (岳父) มีที่มาจากเรื่องราวของจางซัว (ค.ศ. 667-731) ในรัชสมัยของจักรพรรดิซวนจงแห่งราชวงศ์ถัง วันหนึ่ง หลังจากที่จักรพรรดิถวายเครื่องบูชาแด่เทพเจ้าที่ภูเขาไท่ (ภูเขาศักดิ์สิทธิ์แห่งแรกในห้าแห่ง) อัครมหาเสนาบดีจางซัว (บางแหล่งแปลว่าจางเยว่) ได้เลื่อนตำแหน่งให้เจิ้งอี้ ลูกเขยของตน ขึ้นเป็นขุนนางชั้นที่ห้า และพระราชทานจีวรสีแดงให้ อย่างไรก็ตาม ตามระเบียบของราชวงศ์ถังในเวลานั้น หลังจากพิธีบูชาแล้ว ข้าราชการทุกคนที่ต่ำกว่าตำแหน่งสามดยุกจะถูกลดตำแหน่งลงหนึ่งขั้น จักรพรรดิซวนจงทรงประหลาดใจและทรงสอบถามเจิ้งอี้ แต่เจิ้งอี้ไม่กล้าตอบ หวงปันฉัวซึ่งยืนอยู่ใกล้ๆ จึงตรัสกับจักรพรรดิว่า "นั่นคือพลังแห่งภูเขาไท่" ( Thử Thái Sơn lực dã ) คำกล่าวของหวงปันฉัวมีความหมายสองนัย นัยหนึ่งคือขอบคุณพิธีเฟิงซานที่ภูเขาไท่ซาน และอีกนัยหนึ่งคือขอบคุณอิทธิพลของพ่อตา ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา ในประเทศจีน ลูกเขยจึงเริ่มเรียกพ่อตาว่า " ภูเขาไท่ซาน" เนื่องจากภูเขาไท่ซานยังเป็นที่รู้จักในชื่อตงเยว่ จางซั่วจึงถูกเรียกว่า พ่อตา หรือ ปู่ตา ด้วยเช่นกัน

ในพจนานุกรม ตู่เฟิงลู่ เล่มที่ 16 ซึ่ง เป็นพจนานุกรม 18 เล่มที่รวบรวมโดยกู่จางซื่อในสมัยราชวงศ์ชิง มีประโยคหนึ่งว่า " พ่อของภรรยาเรียกว่าพ่อตา หรือเรียกว่าภูเขาไท่ " ซึ่งหมายความว่า "พ่อตาเรียกว่าพ่อตาหรือภูเขาไท่"

บนเขาไท่ซาน มีภูเขาลูกหนึ่งชื่อว่า จางเหรินเฟิง (เพราะรูปร่างคล้ายชายชรา) ดังนั้นพ่อตาจึงถูกเรียกว่า เย่ว์จาง หรือ จางเหรินเฟิง คำว่า เย่ว์จาง (岳丈) มาจากชื่อบท กวี "ต้าโช่วเย่ว์จาง" โดยหมอหวงกงฟู่ ผู้ประพันธ์บทกวีเจ็ดคำนี้ในสมัยราชวงศ์หมิง เพื่อรำลึกถึงวันเกิดของพ่อตาของเขา

คำว่า " แม่ยาย" (岳母) มีที่มาจากวลี " พฤติกรรมเอาแน่เอานอนไม่ได้ของ แม่ยาย" ในหนังสือ *Gao Zhai Man Lu* ของ Zeng Cao ในสมัยราชวงศ์ซ่ง นอกจากนี้ยังมีอีกคำหนึ่งคือ *Tai Shui* (泰水) ซึ่งเป็นชื่อเล่นของแม่ยาย มีที่มาจาก * Ji Le Bian * ที่รวบรวมโดย Zhuang Chuo ในช่วงปลายราชวงศ์ซ่งเหนือ ในการศึกษาตำราเล่มนี้ Zhuang Chuo อธิบายว่า " Tai Shui หมายถึงแม่ยาย "

ตั้งแต่สมัยโบราณจนถึงปัจจุบัน คำประสม "พ่อตา " และ "แม่ตา" มักถูกใช้ในสถานการณ์ที่เป็นทางการ โดยเฉพาะในข้อความที่เป็นลายลักษณ์อักษร เช่น "ขอแสดงความเคารพในการเข้าเยี่ยมพ่อตาและแม่ตา" (หน้า 125) หรือ "แม่ตา" (หน้า 608) ใน พจนานุกรม Dictionarium latino-anamiticum ของ Jean Louis Taberd (1838)

ในสถานการณ์ที่ไม่เป็นทางการมากนัก มักใช้คำว่า "father-in-law" และ "mother-in-law" แทนคำว่า " father-in-law " และ "mother-in-law " เรื่องนี้มีการกล่าวถึงไว้ใน พจนานุกรม Annamite-francçais (langue officielle et langue vulgaire) ของ Jean Bonet ที่ตีพิมพ์ในปี 1899 ว่า: "father -in-law", "beau-père (père de l'épouse)" - father- in-law; "mother-in-law" , "belle-mère (mère de l'épouse)" - mother-in-law (หน้า 50)

สุดท้ายนี้ ตามข้อมูลจาก ไดนัมกว็อกอัมตูวี (ที่อ้างถึงข้างต้น) ชาวเวียดนามโบราณใช้คำว่า "nhac " (岳) ในความหมายทั่วไปว่า "พ่อตาและ แม่ยาย" หรือเรียกพ่อตาว่า "nhac phu," "nhac truong," "nhac gia," หรือ "ong nhac " และเรียกแม่ยายว่า " nhac mau" หรือ "ba nhac "

ที่มา: https://thanhnien.vn/lat-leo-chu-nghia-nhac-phu-va-nhac-mau-185250214212910849.htm