"การย่าง" กับ "การย่าง" หรือ "การทำอาหาร" กับ "การย่าง"?

รายการประกวดภาษาเวียดนามถามผู้เข้าแข่งขันให้เติมคำในช่องว่างเพื่อให้ประโยคสมบูรณ์ว่า "ควาย... หมูฟักไข่" ผู้เข้าแข่งขันเติมคำไม่ได้และ "ข้ามไป" คำตอบของรายการคือ "ควายหดตัว หมูฟักไข่" นอกจากนี้ ที่ปรึกษาของรายการประกวดภาษาเวียดนามยังได้ให้การวิเคราะห์เพิ่มเติมอีกด้วย:

"มีสุภาษิตกล่าวว่า 'ลูกเขยไม่ควรทอดเนื้อควาย และลูกสะใภ้ไม่ควรทอดข้าวที่เหลือ' ทำไม? เพราะเมื่อทอดแล้ว เนื้อควายจะหดตัว และข้าวที่เหลือก็เช่นกัน การทอดจะทำให้มันหดตัวลงไปอีก ดังนั้น หากลูกเขยทอดเนื้อควาย เขาจะถูกสงสัยได้ง่ายว่าแอบกิน ในทางกลับกัน หากลูกสะใภ้ทอดข้าวที่เหลือ เธอจะถูกตัดสินได้ง่ายว่ากินขณะที่กำลังทอดอยู่"

ทำไมถึงมีการพูดถึง "การย่างเนื้อควาย" ในที่นี้? ที่ปรึกษาพูดผิดหรือเปล่า? แต่ทำไมถึงเกิด "ความผิดพลาด" ซ้ำกันถึงสามครั้งด้วยคำว่า "การย่างเนื้อควาย" ล่ะ?

เราลองค้นหาใน Google ด้วยคำหลัก "ลูกเขยไม่ควรทอดเนื้อควาย..." และผลลัพธ์ส่วนใหญ่แสดงว่า "ลูกเขยไม่ควรผัดเนื้อควาย ลูกสะใภ้ไม่ควรอุ่นข้าวเหนียวที่เหลือ" มีเพียงนิตยสารออนไลน์ Nguoi Do Thi (nguoidothi.net.vn) เท่านั้นที่แสดงหัวข้อ "ลูกเขยไม่ควรทอดเนื้อควาย..." ปรากฏว่านี่เป็นบทความโดยที่ปรึกษาของราชาแห่งภาษาเวียดนาม ตีพิมพ์เมื่อวันที่ 10 มีนาคม 2560 ซึ่งมีข้อความว่า "เนื้อควายจะหดตัวลงอย่างมากเมื่อทอดหรือตุ๋น เนื้อควายทั้ง 'ชุด' ที่ซื้อมาทอดจะเต็มจานขนาดกลางเท่านั้น..." ดังนั้นจึงไม่มีข้อผิดพลาดใดๆ เวอร์ชันทางเลือกที่ที่ปรึกษาให้ไว้คือ "ลูกเขยไม่ควรทอดเนื้อควาย ลูกสะใภ้ไม่ควรอุ่นข้าวที่เหลือ" ในความเห็นของเรา วลี "ทอดเนื้อควาย" ในส่วนแรกนั้นไม่ถูกต้อง

ในแง่ของเนื้อหา การค้นหาในคลังสุภาษิตเวียดนาม (เรียบเรียงโดย เหงียน ซวน กิง) พบว่ารูปแบบที่บันทึกไว้บ่อยที่สุดคือ "ลูกเขยไม่ควรทำอาหารจากเนื้อควาย ลูกสะใภ้ไม่ควรอุ่นข้าวเหนียวซ้ำ" (ส่วนใหญ่ตีพิมพ์ก่อนปี 1945 รวมถึง: สุภาษิตอันนาม - วู นู ลัม; สุภาษิตและเพลงพื้นบ้าน - ฟาม กวินห์; นามอัมซูโลไอ - วู คอง ทันห์; สุภาษิตและเพลงพื้นบ้าน - เหงียน วัน ง็อก...) ตามมาด้วยรูปแบบต่างๆ เช่น "ลูกเขยไม่ควรทำอาหารจากเนื้อควาย ลูกสะใภ้ไม่ควรอุ่นข้าวเหนียวซ้ำ"; "ลูกเขยไม่ควรต้มเนื้อควาย ลูกสะใภ้ไม่ควรอุ่นข้าวเหนียวซ้ำ"; "ลูกเขยไม่ควรตุ๋นเนื้อควาย ลูกสะใภ้ไม่ควรอุ่นข้าวเหนียวซ้ำ"...

นอกจากนี้ ยังมีข้อแตกต่างในทางปฏิบัติ เช่น ลูกเขยไม่ควรทำอาหารจากเนื้อควาย ลูกสะใภ้ไม่ควรอุ่นข้าวที่เหลือ ลูกเขยไม่ควรผัดเนื้อควาย ลูกสะใภ้ไม่ควรอุ่นข้าวที่เหลือ ลูกเขยไม่ควรทำอาหารจากเนื้อควาย ลูกสะใภ้ไม่ควรอุ่นข้าวเหนียว...

เราสังเกตอะไรได้บ้างจากความแตกต่างบางอย่างข้างต้น? คือความสมมาตรอย่างใกล้ชิด ทั้งในด้านจังหวะและความหมายของคู่คำ: ปรุงอาหาร >< เตรียม; ต้ม เตรียม; ปรุงอาหาร ผัด; ผัด ผัด; ลูกเขย ลูกสะใภ้; เนื้อควาย ข้าวเหลือ...

การใช้คำว่า "ย่าง" (หรือ "ย่าง") ซ้ำๆ กันนั้นทำลายความสมดุล ทำให้โครงสร้างประโยคสูญเสียความแตกต่างจากสุภาษิตพื้นบ้านไป ยิ่งไปกว่านั้น ในสุภาษิตนั้น ประเพณีพื้นบ้านได้กำหนดคู่ที่สอดคล้องกันเกี่ยวกับวิธีการปรุงอาหารไว้ เนื้อควายมักเกี่ยวข้องกับการปรุงสุก การผัด ฯลฯ ในขณะที่ข้าว/ข้าวเหนียวมักเกี่ยวข้องกับการย่าง การนึ่ง ฯลฯ อย่างไรก็ตาม ผู้ให้คำปรึกษาได้นำเสนอวิธีการปรุงอาหารและอาหารที่ไม่คุ้นเคย: "การย่างเนื้อควาย" → "เนื้อควายย่าง" ที่เรียกว่า "ไม่คุ้นเคย" เพราะในภาษาเวียดนาม "การย่าง" โดยทั่วไปหมายถึง การนำอาหารใส่กระทะ/หม้อ ตั้งไฟ และคนอย่างต่อเนื่องจนสุก นี่คือ "การย่าง" ในความหมายที่ตรงกับ "การย่างข้าวที่เหลือ" เนื้อควายแทบจะไม่เคยถูกปรุงด้วยวิธีนี้เลย

ดังนั้น เมื่อพิจารณาทั้งสามด้าน ได้แก่ หลักฐานทางข้อความ โครงสร้างสมมาตร และความหมายเชิงปฏิบัติแล้ว ประโยคที่ว่า "ลูกเขยไม่ควรทอดเนื้อควาย ลูกสะใภ้ไม่ควรทอดข้าวเหลือ" จึงยากที่จะยอมรับได้ การแทนที่คำว่า "ปรุง" และ "ผัด" ด้วยคำว่า "ทอด" ในส่วนแรก ไม่เพียงแต่ทำลายโครงสร้างคู่ขนานเท่านั้น แต่ยังนำวิธีการปรุงอาหารที่ไม่คุ้นเคยเข้ามาในสุภาษิต ซึ่งแปลกแยกจากประสบการณ์ การทำอาหาร พื้นบ้านแบบดั้งเดิมอีกด้วย

เรายอมรับเฉพาะรูปแบบที่ส่วนแรกเป็น "การปรุงอาหารเนื้อควาย" หรือ "การผัดเนื้อควาย" เป็นต้น เพราะตรงตามข้อกำหนดด้านความถูกต้องในเนื้อหาและความสมดุลทางโครงสร้างของสุภาษิต นอกจากนี้ควรเสริมว่า แม้จะไม่แย่เท่ากับรูปแบบ "การย่างเนื้อควาย" แต่รูปแบบ "การต้มเนื้อควาย" ก็ไม่ดีและไม่ถูกต้องนัก เพราะในความเป็นจริงแทบไม่มีใครทำอาหารจานนี้เลย

อ้างอิง: เว็บไซต์ cadao.me มีตัวเลือกหลายแบบให้เลือก:

- ลูกเขยไม่ควรผัดเนื้อควาย ลูกสะใภ้ไม่ควรอุ่นข้าวเหนียว คำว่า "ผัด" ในที่นี้ความหมายไม่ผิด แต่ผิดจังหวะและสัมผัส

- "ลูกเขยไม่ควรผัดเนื้อควาย / ลูกสะใภ้ไม่ควรผัดผักบุ้ง" สุภาษิตนี้ใช้คำว่า "ผัด" ซ้ำกันทั้งสองส่วน คล้ายกับการใช้คำว่า "ย่าง" ซ้ำกัน นอกจากนี้ เว็บไซต์ cadao.me ยังกล่าวถึง "ผักบุ้ง" และอธิบายว่า "เนื้อควายและผักบุ้งจะหดตัวลงอย่างมากเมื่อปรุงด้วยความร้อน ดังนั้นคนที่ผัดอาหารสองอย่างนี้อาจถูกเข้าใจผิดว่าแอบกิน" ซึ่งก็ไม่ถูกต้องเช่นกัน เพราะผักบุ้งไม่ใช่ผักทั่วไปที่หดตัวอย่างมาก และแน่นอนว่าไม่สามารถนำมาเปรียบเทียบกับ "เนื้อควาย" ได้อย่างเหมาะสม

แมน หนอง (ผู้ร่วมเขียน)

ที่มา: https://baothanhhoa.vn/rang-va-rang-nbsp-hay-nau-va-rang-284182.htm