เดือนธันวาคมในบันทึกทางประวัติศาสตร์

VHXQ - จากเอกสารโบราณ ทั้งจากประวัติศาสตร์ทางการและบันทึกที่ไม่เป็นทางการ ไปจนถึงบันทึกของชาวต่างชาติที่เคยเหยียบย่างบนแผ่นดินเวียดนาม ทำให้เห็นได้ว่าเทศกาลตรุษจีนนั้น "ได้รับการดูแล" ตลอดเดือนที่สิบสองตามปฏิทินจันทรคติ ด้วยพิธีกรรมที่พิถีพิถันและความรู้สึกร่วมกันอย่างแน่นแฟ้นของชุมชน

ตลาดตรุษจีนแบบดั้งเดิม ภาพจากหอจดหมายเหตุ

ทำให้วงจรแห่งสวรรค์และโลกสมบูรณ์

ในหนังสือ *Lịch triều hiến chương loại chí* (บันทึกประวัติศาสตร์รัฐธรรมนูญราชวงศ์) ของฟาน ฮุย ชู บันทึกไว้ว่า เดือนที่สิบสองตามปฏิทินจันทรคติเป็นช่วงเวลาสำหรับ "การกวาดสุสาน ซ่อมแซมบ้านเรือน และเตรียมเครื่องบูชา" ในที่นั้น การทำความสะอาดบ้านไม่ได้เป็นเพียงเรื่องสุขอนามัยเท่านั้น แต่ยังเป็นการกระทำเพื่อชำระล้างอีกด้วย

ผู้คนต่างชำระล้างสิ่งเก่าและสิ่งที่ไม่สมบูรณ์ของปีที่ผ่านมา เพื่อต้อนรับพลังชีวิตใหม่ ธรรมเนียมปฏิบัติของหลายครอบครัวและหมู่บ้านกำหนดไว้ว่า ตั้งแต่กลางเดือนที่สิบสองตามปฏิทินจันทรคติ ควรหลีกเลี่ยงข้อพิพาทและการฟ้องร้อง หมู่บ้านควรให้ความสำคัญกับการปรองดอง "เพื่อให้ทุกคนสามารถเข้าสู่ปีใหม่ด้วยความสงบสุขและความปรองดอง"

หนังสือพิมพ์ฉบับเก่าสำหรับเทศกาลตรุษจีน (ปีใหม่ทางจันทรคติ)

แนวคิดนี้สะท้อนให้เห็นอย่างชัดเจนในคำว่า "ปี" (歲) ซึ่งมักเกี่ยวข้องกับแนวคิดของการปิดวงจร และเดือนจันทรคติที่สิบสองคือช่วงเวลาที่วงจรนั้นปิดลง ดังนั้น พิธีกรรมต่างๆ เช่น การบูชาเทพเจ้าแห่งครัว (ในวันที่ 23 ของเดือนจันทรคติที่สิบสอง) จึงถือเป็นเหตุการณ์สำคัญที่บ่งบอกถึงการเข้าสู่ช่วงเวลาเตรียมตัวสำหรับเทศกาลตรุษจีนอย่างเป็นทางการของครอบครัว

ในงานเขียนอย่างเช่น Vân Đài Loại Ngữ ของ Lê Quý Đôn เดือนที่สิบสองตามปฏิทินจันทรคติถูกบรรยายว่าเป็นช่วงเวลาที่วุ่นวายแต่เป็นระเบียบเรียบร้อย เช่น การทำขนม การดองผัก การฆ่าหมู การตากกระดาษข้าว และการย้อมผ้าใหม่ กิจกรรมเหล่านี้ดำเนินไปตามตารางเวลาที่คุ้นเคย ซึ่งสืบทอดกันมาหลายชั่วอายุคน จนกลายเป็น "ความทรงจำร่วมกัน" ของชุมชน

ที่น่าสังเกตคือ ตำราหลายเล่มกล่าวถึงการเตรียมเครื่องบูชาไม่เพียงแต่สำหรับครอบครัวเท่านั้น แต่ยังรวมถึงสำหรับบ้านส่วนกลางของหมู่บ้านด้วย พิธีส่งท้ายปีของหมู่บ้านมักจัดขึ้นในช่วงปลายเดือนจันทรคติที่สิบสองอย่างยิ่งใหญ่ มีพิธีกรรม งานเลี้ยง และการแจกพร ดังนั้น เต็ต (ปีใหม่ตามปฏิทินจันทรคติ) จึงไม่ใช่เรื่องส่วนตัวของแต่ละครัวเรือน แต่เป็นการสรุปความพยายามของชุมชนทั้งหมด

ประตูตัวกรอง

ตั้งแต่ศตวรรษที่ 17 และ 18 พ่อค้า มิชชันนารี และนักวิชาการชาวตะวันตกจำนวนมากได้ทิ้งบันทึกอันมีค่าเกี่ยวกับชีวิตในเวียดนามไว้ ในหนังสือ *Relation of the Kingdom of Tonkin* อเล็กซานเดอร์ เดอ โรดส์ บรรยายว่า "กว่าหนึ่งเดือนก่อนวันปีใหม่ ตลาดต่าง ๆ ก็เปลี่ยนไป เต็มไปด้วยสินค้าสำหรับเทศกาล"

หนังสือพิมพ์ฉบับเก่าสำหรับเทศกาลตรุษจีน (ปีใหม่ทางจันทรคติ)

เขาประหลาดใจกับการเตรียมตัวอย่างพิถีพิถันของชาวเวียดนามสำหรับเทศกาลตรุษจีน ซึ่งโดดเด่นด้วยความอดทนและพิธีกรรมในระดับสูง แตกต่างจากธรรมเนียมของชาวยุโรปในสมัยนั้นที่การเตรียมตัวสำหรับเทศกาลมักใช้เวลาเพียงไม่กี่วันเท่านั้น ฌอง บาติสต์ ทาแวร์นิเยร์ ขณะเดินทางผ่านภาคใต้ ยังบันทึกไว้ด้วยว่า "เมื่อสิ้นปี งานเกือบทั้งหมดหยุดลง และผู้คนจะหันมาให้ความสนใจกับครอบครัว สุสานบรรพบุรุษ และพิธีกรรมที่เกี่ยวข้องกับปีใหม่"

ข้อสังเกตนี้ชี้ให้เห็นว่าเดือนจันทรคติที่สิบสองเป็น "ช่วงเวลากันชน" ที่กิจกรรมทาง เศรษฐกิจ การบริหาร และสังคมชะลอตัวลง เพื่อเปิดทางให้กับชีวิตทางจิตวิญญาณ รายละเอียดที่น่าสนใจในบันทึกต่างประเทศคือการปรากฏตัวของตลาดตรุษจีนในช่วงต้นปี

พ่อค้าและนักเดินเรือชาวโปรตุเกสและดัตช์ได้บรรยายถึงตลาดเวียดนามในช่วงปลายปีและเทศกาลตรุษจีนไว้อย่างละเอียด โดยเน้นถึงฝูงชน บรรยากาศที่คึกคัก และสินค้ามากมาย นอกจากนี้ ข้อความเหล่านั้นยังชี้ให้เห็นว่าตลาดเหล่านี้เป็นศูนย์กลางของวัฒนธรรมและชีวิตทางจิตวิญญาณของชาวเวียดนาม

สำหรับชาวต่างชาติ ตลาดในเดือนที่สิบสองตามปฏิทินจันทรคติเป็นพื้นที่เชิงสัญลักษณ์ที่ของเก่าถูกขายและของใหม่ถูกซื้อ เตรียมพร้อมสำหรับการเริ่มต้นใหม่ ในตำราจีน-เวียดนามหลายเล่ม เดือนที่สิบสองตามปฏิทินจันทรคติยังเป็นฤดูกาลแห่ง "การชำระบัญชี" ซึ่งสรุปเรื่องที่ดิน ภาษี และหนี้สินอีกด้วย

แต่ควบคู่ไปกับกิจกรรมเหล่านั้น คือการปล่อยสัตว์ การให้ทาน และการทำความดี เพื่อเป็นการ "ชดใช้" หนี้ทางศีลธรรมก่อนปีใหม่ แนวคิดนี้ยกระดับเทศกาลตรุษจีนให้เหนือกว่าแค่เทศกาลธรรมดาๆ

จุดร่วมระหว่างตำราจีน-เวียดนามและบันทึกจากต่างประเทศเกี่ยวกับเทศกาลตรุษจีนของเวียดนามนั้นอยู่ที่ข้อเท็จจริงที่ว่า การเตรียมการสำหรับเทศกาลนี้ไม่ได้เป็นเพียงเรื่องวัตถุเท่านั้น เดือนที่สิบสองตามปฏิทินจันทรคติเป็นช่วงเวลาแห่งการดำเนินชีวิตอย่างช้าๆ อย่างตั้งใจ การจัดระเบียบชีวิตใหม่ ตั้งแต่ครอบครัวไปจนถึงหมู่บ้าน จากปัจเจกบุคคลไปจนถึงความสัมพันธ์กับบรรพบุรุษและเทพเจ้า

จากการอ่านบันทึกโบราณ จะเห็นได้ว่าเทศกาลเต็ต (ปีใหม่เวียดนาม) จะมาถึงอย่างแท้จริงก็ต่อเมื่อผู้คนได้ผ่านพ้นปีเก่าไปแล้ว และในความทรงจำทางวัฒนธรรมของเวียดนาม เดือนที่สิบสองตามปฏิทินจันทรคติถือเป็นประตูสู่การชำระล้างและเตรียมความพร้อมให้ผู้คนเข้าสู่วัฏจักรชีวิตใหม่

ต้นกำเนิดของหนังสือพิมพ์เทศกาลตรุษจีน

ในหนังสือ "ความสุขของการสะสมหนังสือ" นักวิชาการ Vương Hồng Sển ยืนยันว่าบรรพบุรุษของนิตยสาร Nam Phong คือ "ฉบับตรุษจีนปี 1918" ซึ่งเป็นหนังสือพิมพ์ฤดูใบไม้ผลิ/ตรุษจีนฉบับแรกในเวียดนาม นิตยสาร Nam Phong (ลมใต้) เป็นสิ่งพิมพ์รายเดือนที่ก่อตั้งโดย L. Marty ชาวฝรั่งเศสที่พูดภาษาเวียดนามได้อย่างคล่องแคล่ว โดยมีนักวิชาการ Phạm Quỳnh เป็นบรรณาธิการ เพียงไม่กี่เดือนหลังจากเปิดตัว Nam Phong ก็ได้ออก "ฉบับตรุษจีนปี 1918" ด้วยรูปแบบที่โดดเด่น คือ ไม่มีการระบุหมายเลขตามปกติ มีปกสีส้มเหลืองอ่อน และมีภาพชายชราสองคน คนหนึ่งสดใส อีกคนหนึ่งซีดเซียว ถือช่อดอกพีช ซึ่งเป็นสัญลักษณ์แทนข้าราชการระดับสูงสองคนในปีนั้น คือ Mậu Ngọ (ถือช่อดอกพีชสด) และ Đinh Tỵ (ถือช่อดอกพีชที่ไม่มีดอก) แลกเปลี่ยนตราประทับกัน ลักษณะเด่นอย่างหนึ่งของนิตยสารน้ำฟองฉบับ "เทศกาลตรุษจีนปี 1918" คือ บทความทั้งหมดถูกใส่กรอบด้วยดอกไม้ มีภาพประกอบมากมาย และไม่มีโฆษณา ในคำนำ บรรณาธิการ ฟาม กวินห์ กล่าวถึงเหตุผลในการจัดทำฉบับเทศกาลตรุษจีนว่า "เทศกาลตรุษจีนเป็นวันแห่งความสุขเพียงวันเดียวของปี" "ความสุขนั้นแบ่งปันกันระหว่างทุกคน ความสุขที่แทรกซึมไปทั่วสังคม ความสุขที่แพร่กระจายไปทั่วประเทศ ไม่มีที่ใดใน โลก ที่มีการเฉลิมฉลองที่เปี่ยมไปด้วยความสุขเช่นนี้ แม้แต่ผู้ที่เศร้าโศกก็ต้องมีความสุขในช่วงตรุษจีน ความสุขของเทศกาลตรุษจีนนั้น 'แพร่กระจาย' ได้ง่าย..."

สังคม

ที่มา: https://baodanang.vn/thang-chap-trong-thu-tich-3322847.html