Thay đổi diện mạo Thủ đô: [Bài cuối] Biến ‘điểm đen’ thành không gian xanh

Nhiều khu dân cư đang hướng tới cách làm mới: không chỉ dọn rác mà còn cải tạo điểm đen thành không gian xanh cho cộng đồng.

Sau những nỗ lực xóa “điểm đen” rác thải tại các khu dân cư như tổ dân phố 16 Trương Định cũ, phường Tương Mai (TP. Hà Nội) đang hướng tới mục tiêu dài hạn hơn: biến những nơi từng nhếch nhác thành các khoảng xanh cộng đồng và hình thành nếp sống đô thị sạch, văn minh bền vững.

Điểm tập kết rác tạm thời tại đầu ngõ Gốc Đề đường Minh Khai. Ảnh: Mai Đan.

Điểm tập kết rác thành "tuyến phố xanh"

Không ít đầu ngõ tại phường Tương Mai từng là nơi tập kết rác tự phát. Dù công nhân môi trường thu dọn liên tục nhưng chỉ vài giờ sau, rác lại xuất hiện. Thực tế ấy khiến chính quyền địa phương và đơn vị môi trường nhận ra rằng nếu chỉ “dọn cho sạch” thì chưa đủ.

Ông Tô Thanh Tùng - Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần dịch vụ môi trường Thăng Long cho biết, doanh nghiệp đang đề xuất phối hợp cùng địa phương cải tạo một số điểm đen thành các khoảng xanh hoặc không gian sinh hoạt cộng đồng.

Hình ảnh trước và sau khi xóa bỏ điểm đen rác thải tại phố Trần Đại Nghĩa thuộc tổ dân phố 16 Trương Định cũ (phường Tương Mai). Ảnh: Mai Đan.

Theo ông, mô hình này từng được triển khai tại một số địa phương như Thường Tín, Phú Xuyên... với việc sử dụng cây xanh, vật liệu cải tạo đất và các sản phẩm tái chế để biến nơi từng đổ rác thành điểm sinh hoạt cho người dân.

“Đơn vị sẵn sàng bỏ kinh phí, cây giống và nguyên liệu để cải tạo cảnh quan”, ông Tùng chia sẻ. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận việc triển khai tại nội đô khó khăn hơn do quỹ đất hạn chế. “Không phải khu vực nào cũng đủ diện tích để làm vườn hoa hay điểm sinh hoạt cộng đồng”, ông nói.

Dù vậy, doanh nghiệp vẫn kỳ vọng có thể phối hợp với các tổ dân phố để cải tạo những khu vực phù hợp, đặc biệt là các điểm thường xuyên tái diễn tình trạng đổ rác tự phát.

Theo ông Tùng, điều quan trọng nhất là phải có sự đồng thuận của cộng đồng dân cư để duy trì hiệu quả lâu dài. “Đầu tư ban đầu thì dễ nhưng giữ cho nơi đó luôn sạch đẹp mới khó”, ông nói thêm.

Công nghệ và cộng đồng cùng vào cuộc

Bên cạnh việc cải tạo cảnh quan, phường Tương Mai cũng đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý môi trường.

Theo ông Nguyễn Đức Vượng, cán bộ tổ hạ tầng - vệ sinh môi trường, Ban Quản lý dự án đầu tư - hạ tầng phường Tương Mai, địa phương đang đề xuất lắp camera tại các "điểm nóng" và xây dựng bản đồ số quản lý các vị trí thường xuyên phát sinh đổ rác sai quy định. Hệ thống camera không chỉ phục vụ xử lý vi phạm mà còn hỗ trợ giám sát vệ sinh môi trường và duy trì cảnh quan đô thị.

Khu vực trước số nhà 15 và 17 ngõ 169/119 Hoàng Mai, phường Tương Mai từng là điểm tập kết rác tồn tại nhiều năm, nay được cải tạo thành "tuyến ngõ xanh" với những dàn cây phủ mát hai bên. Ảnh: Mai Đan.

Ông Tùng cho biết, Công ty cổ phần dịch vụ môi trường Thăng Long sẵn sàng tham gia kinh phí vận hành hệ thống camera sau khi hoàn thiện. Đơn vị xác định đây cũng là trách nhiệm của công ty trong việc giữ gìn vệ sinh môi trường.

Một hướng đi khác được địa phương và doanh nghiệp kỳ vọng là phân loại rác tại nguồn. Hiện nay khoảng 30% khu chung cư trên địa bàn đã bắt đầu phân loại rác, đặc biệt tại các khu có nhà chứa rác riêng.

Rác hữu cơ sau phân loại được đưa về nhà máy tái chế thành chất cải tạo đất hoặc phân bón. Trong khi đó, rác tái chế tiếp tục được phân loại để chuyển tới các cơ sở tái chế chuyên dụng.

Theo ông Tùng, doanh nghiệp hiện đã thực hiện thu mua lại một phần rác tái chế để vừa tăng thu nhập cho công nhân, vừa khuyến khích người dân phân loại rác tại nguồn.

Đơn vị môi trường cũng đang nghiên cứu các mẫu xe gom nhiều ngăn thay cho việc treo túi nilon quanh xe như hiện nay để thuận tiện cho việc phân loại rác tại nguồn. “Việc treo túi quanh xe rất mất mỹ quan và không an toàn”, ông Tùng nhìn nhận.

Quan trọng hơn, vai trò của cộng đồng dân cư ngày càng được đề cao trong hành trình giữ sạch phố phường. Ngày 16/5 vừa qua, đại diện Tổ dân phố 16 Trương Định cũ (phường Tương Mai) đã ký cam kết về bảo đảm vệ sinh môi trường với UBND phường, trong đó có nội dung cam kết chỉ đổ rác từ 20h đến 23h hàng ngày.

Bà Nguyễn Thị Huyền Linh, Tổ trưởng Tổ dân phố 16 Trương Định cũ cho biết, địa bàn từng là "điểm nóng" về tình trạng rác thải tự phát. “Muốn giữ sạch phố phường lâu dài thì phải thay đổi thói quen của người dân”, bà Linh nói. Theo bà, việc ký cam kết không chỉ để nhắc nhở mà còn tạo sự đồng thuận giữa cư dân với chính quyền và đơn vị thu gom.

Áp lực của một phường đông dân với hàng trăm tấn rác phát sinh mỗi ngày, hành trình làm sạch phố phường ở Tương Mai chắc chắn không dễ dàng, nhưng từ việc quyết tâm xóa bỏ các "điểm đen" về đổ rác tự phát, thay đổi giờ thu gom đến cải tạo cảnh quan, địa phương đang góp phần quan trọng tạo nên diện mạo Thủ đô sạch - đẹp - văn minh.

Không chỉ riêng phường Tương Mai, mô hình biến “điểm đen” rác thải thành các khoảng xanh cộng đồng hoàn toàn có thể triển khai tại nhiều phường, xã khác trên địa bàn Hà Nội. Hành trình thay đổi diện mạo Thủ đô vì thế cũng không bắt đầu từ những dự án lớn, mà từ chính sự thay đổi trong ý thức và trách nhiệm của từng khu dân cư, từng con ngõ nhỏ mỗi ngày.

Nguồn: https://nongnghiepmoitruong.vn/thay-doi-dien-mao-thu-do-bai-cuoi-bien-diem-den-thanh-khong-gian-xanh-d812768.html