Vietnamca Quốc ngữ yazısı okullarda nasıl uygulanacak?

Sormak istediğim bir şey var: Vietnam'ı işgal ettikten sonra Fransız sömürgeciler eğitim sistemini nasıl değiştirdiler? Ve Vietnamca Quốc ngữ yazısı okul müfredatına nasıl dahil edildi?

1862'de, Nguyễn hanedanını temsil eden yüksek rütbeli yetkililer Phan Thanh Giản ve Lâm Duy Thiếp, Fransa'yı temsil eden Tümgeneral Bonard ile bir barış antlaşması imzaladı. Antlaşmaya göre, Vietnam Biên Hòa, Gia Định ve Định Tường eyaletlerini Fransa'ya devretti ve Fransız savaş gemilerine Mekong Nehri'ne serbest erişim izni verdi. Sadece beş yıl sonra, 1867'de Fransa Vĩnh Long, An Giang ve Hà Tiên'i ele geçirdi. Güney Vietnam'daki durumu istikrara kavuşturan Fransa, kuzeye doğru ilerledi ve 1874'te kendilerine birçok avantaj sağlayan bir barış antlaşması imzaladı. 1882'de Fransa, Kuzey Vietnam'a ikinci bir işgal başlattı ve 1884'te Giáp Thân Antlaşması'nı (Patenôtre Antlaşması) imzaladı: Vietnam fiilen Fransız koruması altına girdi. Fransa'nın ilk adımı, Qing hanedanının imparatorluk mührünü eritip Vietnam kralına vermek oldu; bu da Vietnam'ın artık Çin'e bağımlı olmadığını gösteriyordu.

20. yüzyılın başlarında Güney Vietnam'da bir köy öğretmeni ve öğrencisi.

FOTOĞRAF: LE MINH QUOC ARŞİVİ

Askerler görevlerini tamamladığında, işgalciler yerel halkı "medenileştirmeyi" düşünmek zorunda kaldılar. İlk sorun, her iki tarafın da dil engeli varken nasıl temas ve iletişim kurulacağıydı. İki yol vardı: ya Vietnamca konuşulan ve yazılan dili özenle öğreneceklerdi (ancak Çince karakterler ve Nôm alfabesi öğrenmesi kolay değildi ve bunlara hakim olmak çok uzun zaman alacaktı); ya da Vietnamlılara Fransızca öğrenmeyi ve konuşmayı öğreteceklerdi (ancak mevcut öğretmen kadrosu yetersizdi). Dolayısıyla, bu çözümlerin hiçbiri kolayca ve hızlı bir şekilde veya bir gecede uygulanamazdı.

Sonuç olarak, her iki tarafın da 16. yüzyılda misyoner Alexandre de Rhodes ve diğer birkaç misyoner tarafından oluşturulan Latin alfabesiyle yazılmış Vietnam yazısını (Quốc ngữ) kullanmak üzere "işbirliği yapması" çözümünü seçtiler. Ancak acil görev, her iki tarafın da birbirini anlamasına yardımcı olacak aracıların bulunmasıydı. Bu nedenle, Güney Vietnam'da, 21 Eylül 1861'de d'Adran'ın adını taşıyan Fransız-Vietnam Lisesi (Pigneau de Béhaine (1741-1700), diğer adıyla Bá Đa Lộc) kuruldu; Kuzey Vietnam'da ise Ocak 1886'da Jean Dupuis Caddesi'nde (Vietnamca adı: Đồ Phổ Nghĩa) bir tercüman okulu kuruldu, daha sonra bu okul Yên Phụ'ya taşındı.

Bu dönemde, 16 Temmuz 1864'te Fransız sömürge yetkilileri, Vietnamca Quốc ngữ alfabesi ve matematik öğretmek üzere illerde birkaç ilkokul kurulmasına dair bir kararname yayınladı. Ancak köylerde Çince karakterler ve Nôm alfabesi öğreten okullar hâlâ mevcuttu ve özellikle halkın zihninde bunlar "krala bağlılığın ve ülkeye olan sevginin" sembolleriydi, bu nedenle kimse onları silemezdi. Çoğu insan Quốc ngữ alfabesi veya Fransızca öğrenmenin "düşmanı takip etmek" olduğuna inanıyordu, bu yüzden kimse çocuklarının okumasını istemiyordu; zorlansalar bile, başkasına okutmak için para öderlerdi! Ama sonra, zamanın trendini kimse durduramadı ve Quốc ngữ alfabesi ve Fransızca yavaş yavaş yaygınlaştı, 1919 imparatorluk sınavıyla başlayarak eğitim sisteminde Çince karakterlerin yerini tamamen aldı.

Vietnamca Quốc Ngữ yazısının "küçük, önemsiz bir kısmı".

6 Nisan 1878'de, Koçinçina Valisi J. Lafont, 1 Ocak 1882'den itibaren tüm resmi belgelerin Vietnamca Quốc ngữ alfabesiyle yazılıp yayınlanması gerektiğini belirten bir kararname yayınladı. O tarihten itibaren, memurların atanması ve terfi ettirilmesi için adayın Quốc ngữ alfabesine hakim olması gerekiyordu. Ayrıca, 1 Ocak 1882 ile 1 Ocak 1886 tarihleri ​​arasında, yerel ileri gelenler ve memurlar Quốc ngữ alfabesini biliyorlarsa, kişi başı vergilerinde indirim alacaklardı. Bu aynı zamanda Fransızların ilk Fransız-Vietnam eğitim programını kurduğu ve Çince karakterleri kademeli olarak ortadan kaldırmak için Eğitim Bakanlığı'nı kurduğu dönemdi: Koçinçina'da 17 Mart 1879'da, Tonkin'de 1904'te ve Annam'da 1906'da.

Elbette, bu kararnameler yayınlanmış olsa bile, köylerde ve komünlerde Çince karakterleri öğreten okullar hâlâ varlığını sürdürüyordu ve bu durum vatanseverliğin bir ifadesi olarak kabul ediliyordu. Fransız sömürge "reformu"nun misyonunu gerçek anlamda tamamlaması, ancak 14 Haziran 1919'da Nguyen hanedanının bu okulların tamamen kaldırılacağını ve yerine Fransız-Vietnam eğitim sisteminin getirileceğini ilan eden bir kararname yayınlamasıyla gerçekleşti – her ne kadar bu sadece resmi ve yasal anlamda olsa da.

O dönemde Fransız-Vietnam eğitim sistemi farklı seviyelerde nasıl yapılandırılmıştı?

Bu konuyla ilgili olarak araştırmacı Le Nguyen şunları belirtmiştir: "Fransız-Vietnam eğitim sisteminin ilk döneminde (19. yüzyılın sonları ve 20. yüzyılın başları), temel Vietnamca Quốc ngữ yazısıydı. Öğrenim üç seviyeye ayrılmıştı: 1. Anaokulundan üçüncü sınıfa kadar ilkokul (şimdiki 1-3. sınıflar): Bu seviyeyi tamamlayan öğrenciler, ilkokul diploması almak için sınava girerlerdi; 2. İlkokul: İkinci sınıf (bir yıllık ve iki yıllık ikinci sınıflar dahil, bugünkü 4. sınıfa denk) ve birinci sınıf (bugünkü 5. sınıf). Bu seviyeyi tamamlayan öğrenciler, ilkokul diploması almak için sınava girerlerdi; 3. Yüksek İlkokul: Birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü sınıflar dahil (bugünkü 6-9. sınıflara denk). Bu seviyeyi tamamlayan öğrenciler, daha sonra Thành Chung veya Đíp-lôm diploması olarak adlandırılan Yüksek İlkokul diploması almak için sınava girerlerdi."

Ayrıca bu, öğrencilerin Fransızca dilbilgisi öğrenme; Vietnamca Quốc ngữ yazısını okuma pratiği yapma; temel aritmetik (toplama, çıkarma, çarpma, bölme), geometri, coğrafya ve çizim; ve Fransız ve Vietnam ölçü sistemlerinin karşılaştırılmasını içeren bir ölçü sistemi gibi tamamen yeni bir eğitim programıyla ilk kez tanıştıkları zamandı… Yıllarca süren titiz çalışmanın ardından, sınavları geçen öğrenciler tercüman, sekreter veya anadili İngilizce olan profesör olarak atanabiliyorlardı…

Araştırmacı Bang Giang daha sonra acı verici bir gözlemde bulundu: "Güney Vietnam Genel Valisi'nin 17 Mart 1879 tarihli kararnamesine göre, 1879-1880 eğitim öğretim yılından itibaren, üç eğitim seviyesinde 10 yıl boyunca müfredatın 4/5'i Fransızca idi. Vietnamca Quốc ngữ yazısına ayrılan azıcık zaman ise 'önemsiz bir parça' olarak kalıyordu. Çince karakterlere gelince, 'bilginler iyidir, bilmeyenler de iyidir' ( Truong Vinh Ky'nin Eserleri Üzerine Sis - Edebiyat Yayınevi 1994, s. 151)." (devam edecek)

Kaynak: https://thanhnien.vn/chu-quoc-ngu-vao-truong-hoc-ra-sao-185260515203038003.htm