Kutsal nehrin izini takip ederek

Tra Kieu dansçılarının başyapıtı. Fotoğraf: Arşiv materyali.

Yüzyıllar boyunca nehir, kıyıları boyunca ağır miktarda alüvyon ve kültürel tortu taşımış, bir zamanlar var olmuş eski medeniyetlerin izlerini katman katman biriktirmiş ve gelecek nesiller için birçok gizem bırakmıştır.

2400 yıl öncesine ait kanıtlar

Bu bölge, tortu katmanları arasında parıldayan ve gizemli bir şekilde varlığını sürdüren Sa Huynh ve Champa adlı iki medeniyetin izlerini hâlâ koruyor.

Kazı çalışmaları yapılmış arkeolojik alanlar ve zamanın tozu altında sessizce yatanlar, antik Tra Kieu başkentinin kalıntıları çevresinde yer almaktadır. Çeşitli dönemlerin izlerinin birleştiği Thu Bon Nehri'nin aşağı kısımlarında ise Sa Huynh yerleşimlerine ait birçok iz bulunmaktadır.

Go Ma Voi bölgesi, Tra Kieu kalesinin kalıntılarının 3 km güneydoğusunda, çorak bir kum tepesinde yer almaktadır. Bu bölge, Sa Huynh kültürüne ait büyük bir mezarlık alanı olarak kabul edilmektedir. Arkeologlar, bölgedeki diğer benzer alanlara kıyasla en çeşitli ve bol sayıda eseri burada bulmuşlardır. Bu alandaki temsili eserlerden bazıları yaklaşık 2400 yıl öncesine dayanmaktadır.

Bu kültüre ait kanıtlar, My Son tapınak kompleksinin kuzeybatısında yer alan ve Go Ma Voi bölgesinden farklı bir ekosisteme sahip olan Go Dua bölgesinde bulunmuştur. Go Dua bölgesinde kazılan eserler şu anda bir müzede sergilenmektedir. Mezarlık kaplarının yanı sıra, değerli taşlardan, camdan ve akikten yapılmış enfes mücevherler de dahil olmak üzere önemli sayıda mezar eşyası bulunmaktadır. Kürek şeklinde aletler gibi demir aletlere, Sa Huynh kültürel alanındaki diğer benzer bölgelerde nadiren rastlanmaktadır.

Tortulların bin yıllık hikâyeler anlattığı yer.

Tarihin izleri, kutsal Thu Bon Nehri'nin gizemli topraklarında uzun süre kalmış gibi görünüyor. Gözlem, ilişkilendirme ve eserler ile kalıntılara dayalı spekülasyonlar yoluyla, Sa Huynh dönemini takip eden görkemli bir dönemi hayal edebiliriz: Tra Kieu kalesi ve My Son tapınak kompleksi gibi önemli mimari yapıların bulunduğu antik Lam Ap Champa Krallığı.

Zaman, eski Çam halkının eşsiz sanatsal ve mimari değerlerinin önemli bir kısmını aşındırıp yok etti, ancak geriye kalanlar, eski çağlarda kutsal bir nehir olarak kabul edilen Thu Bon Nehri'nin mistik güzelliğiyle yakından bağlantılıdır.

1920'lerin sonlarında, Fransız arkeolog Clay, Tra Kieu kalesi içinde büyük ölçekli bir kazı çalışması yürüttü. Arkeolojik kazı sonuçlarına dayanarak, Clay antik kalenin ölçeğini haritalandırabildi ve Tra Kieu kalesinin gerçekten de Simhapura'nın eski başkenti olduğunu kanıtladı. Bu, 40 metreden yüksek olan ana tapınağı da içeriyordu. Eğer günümüze kadar ulaşmış olsaydı, Güneydoğu Asya'daki antik Champa mimarisinin en büyük tapınağı olarak kabul edilirdi.

Bu tapınak kompleksinin içinde, lotus tahtı önünde zarifçe dans eden figürlerin kabartmalarıyla çevrili devasa bir sunak bulunmaktadır. Bu sunak, sayısız tanrı heykeliyle birlikte, günümüze kadar ulaşan antik heykel sanatının bir başyapıtı haline gelmiştir. Buradaki muhteşem heykeller, Champa sanatında belirgin bir dönüşümü göstererek, Tra Kieu tarzı olarak bilinen ünlü sanatsal üslubu oluşturmuştur.

Yaklaşık bin yıl sonra harabeye dönüşmüş olsa da, yer altında gömülü Simhapura Tra Kieu kalesinin kalıntıları, gelecek nesillere zenginliğini göstermeye devam ediyor. Bu kalıntılar, neredeyse 1000 yıldır kayıp olan antik bir başkent hakkındaki bilgilerimizi hem tamamlıyor hem de derinleştiriyor.

İki ardışık medeniyetin tanıkları

Lam Ap'ın Champa krallığının kalıntıları, buraya yerleşmek ve hayatlarını kurmak için gelen Vietnamlı göçmenlerin yeni bir çağına yerini bıraktı; bu, mevsimlerin ve bitki örtüsünün yoğun döngüleri arasında günlük hayatımızda nadiren fark ettiğimiz büyük bir güneye göçtür. Bir zamanlar atalarımızın aşina olduğu bu yeni topraklar, artık gelecek nesiller için eski, köklü topraklardır. Kutsal topraklara yapılan bu ilk uyarlamalar, Quang Nam halkının eşsiz bir kültürel özelliği haline gelmiştir.

Thu Bon Nehri'nin güney kıyısındaki ovalarda, Quang Nam eyaletinin çiftçilerinin, atalarının ayak izleriyle yoğun bir şekilde işaretlenmiş, efsanelerin, mitlerin ve kalıntıların gizemleriyle her zaman iç içe yaşadıkları söylenebilir. Dikkatlice dinlersek, geçmiş bize bir şeyler anlatacaktır. Bu ses, Quang Nam bölgesinde hayranlıkla izleyebileceğimiz, günümüze kadar ulaşmış değerli eserlerden ve kalıntılardan geliyor olabilir.

Thu Bon Nehri sadece bir nehir değil, aynı zamanda Sa Huynh ve Champa medeniyetleri arasındaki sürekliliğin ebedi bir tanığıdır. Akıntısı, atalarımızın dualarını içinde taşıyarak bizi tarihin görkemli ve gizemli bölümlerine geri götürür. İki medeniyetin buluştuğu ve iç içe geçtiği bir toprağın öyküsü, bu kutsal nehrin kıyılarında anlatılmıştır.

Kaynak: https://baodanang.vn/theo-dau-song-thieng-3302778.html