ភូមិប្រពៃណីរបស់ជនជាតិភាគតិចនៅខេត្ត Kon Tum

ខេត្តកូនតុមមានជនជាតិដើមភាគតិចចំនួនប្រាំពីរក្រុមគឺ បាណា យ៉ារ៉ៃ ហ្គីទ្រៀង សូដាង ប្រៅ រ៉ម៉ាម និងហ៊ែរ។ សម្រាប់ក្រុមជនជាតិដើមភាគតិចទាំងនេះ ភូមិនេះមានសារៈសំខាន់យ៉ាងខ្លាំងក្នុងជីវិតរបស់ពួកគេ។ យូរៗទៅ ប្លង់ទីតាំងនៃភូមិទាំងនេះបានផ្លាស់ប្តូរ ប៉ុន្តែជាទូទៅពួកគេនៅតែរក្សាលក្ខណៈប្លែករបស់ពួកគេ ដែលបង្កើតបានជាទេសភាពវប្បធម៌ដ៏ពិសេសមួយ។

ភូមិនីមួយៗនៃសហគមន៍ជនជាតិភាគតិច គឺជាអង្គភាពសហគមន៍រួបរួមមួយ ដែលបង្កើតឡើងជាចម្បងដោយផ្អែកលើចំណងញាតិសន្តានជាមូលដ្ឋាន និងសាវតារជនជាតិរួម។

នៅក្នុងសង្គមប្រពៃណីរបស់ជនជាតិដើមភាគតិចនៃខេត្តកូនទុំ មានតែអង្គការសង្គមមួយប៉ុណ្ណោះដែលមានគឺភូមិ។ ភូមិនីមួយៗគឺជាអង្គភាពសហគមន៍រួបរួមមួយ ដែលបង្កើតឡើងជាចម្បងដោយផ្អែកលើទំនាក់ទំនងជាមូលដ្ឋាននៃញាតិសន្តាន អាពាហ៍ពិពាហ៍ សាវតារជនជាតិរួម ផលប្រយោជន៍រួម និងការទទួលខុសត្រូវរួម។ កាលពីអតីតកាល ការជ្រើសរើសទីតាំងសម្រាប់ភូមិគឺជាបញ្ហាសំខាន់សម្រាប់សហគមន៍ទាំងមូល ដូច្នេះនៅពេលជ្រើសរើសទីតាំងសម្រាប់ភូមិថ្មី លក្ខខណ្ឌទាំងអស់ដែលចាំបាច់សម្រាប់ជីវិតផ្ទាល់របស់សហគមន៍ត្រូវបានពិចារណាយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់។

លោក A Jar មកពីភូមិ Plei Don សង្កាត់ Quang Trung ក្រុង Kon Tum ដែលបានចំណាយពេលជាច្រើនឆ្នាំក្នុងការស្រាវជ្រាវ និងប្រមូលព័ត៌មានអំពីវប្បធម៌របស់ក្រុមជនជាតិភាគតិចនៅ Kon Tum បាននិយាយថា៖ កាលពីអតីតកាល នៅពេលជ្រើសរើសទីតាំងដើម្បីបង្កើតភូមិ លក្ខខណ្ឌដំបូងគឺត្រូវមានប្រភពទឹក។ ទីតាំងភូមិជាធម្មតាត្រូវបានជ្រើសរើសនៅតំបន់ខ្ពស់ មានខ្យល់ចេញចូលល្អ និងរាបស្មើ ងាយស្រួលធ្វើចលនា ដើម្បីការពារអ្នកភូមិពីការគំរាមកំហែងពីសត្រូវខាងក្រៅ និងសត្វព្រៃ។ ក្រុមជនជាតិនីមួយៗមានវិធីជ្រើសរើសទីតាំងផ្ទាល់ខ្លួន ដែលសមស្របទៅនឹងលក្ខខណ្ឌវប្បធម៌របស់ពួកគេ។ ឧទាហរណ៍ ក្រុមជនជាតិ Ba Na និង Gia Rai តែងតែជ្រើសរើសទីតាំងនៅជិតទន្លេ និងអូរ; ក្រុមជនជាតិ Xo Dang បានជ្រើសរើសទីតាំងនៅលើជម្រាលភ្នំ និងភ្នំ។

ជនជាតិបាណាច្រើនតែជ្រើសរើសទីតាំងនៅជិតទន្លេ និងអូរ ដើម្បីបង្កើតភូមិរបស់ពួកគេ។

ឈ្មោះភូមិរបស់សហគមន៍ជនជាតិភាគតិចនៅ Kon Tum ក៏មានលក្ខណៈប្លែកពីគេដែរ ដែលជារឿយៗបានមកពីឈ្មោះដើមឈើមួយប្រភេទដែលមានអត្ថន័យជាក់លាក់ដែលទាក់ទងនឹងទីកន្លែងរស់នៅ ដែលទាក់ទងនឹងប្រភពទឹក ជាធម្មតាអូរ បឹង ឬស្រះ ឬមានប្រភពមកពីរឿងព្រេងនិទាន ឬរឿងព្រេងនិទាន។

លោក អា ចា បានមានប្រសាសន៍ថា “ឈ្មោះភូមិនេះ ដិតជាប់យ៉ាងជ្រៅនៅក្នុងមនុស្សម្នាក់ៗ និងសហគមន៍ទាំងមូល។ វាមិនងាយបាត់បង់នោះទេ។ ដូច្នេះ នៅពេលដែលភូមិថ្មីមួយត្រូវបានបង្កើតឡើង ឈ្មោះភូមិចាស់ត្រូវបានរក្សាទុក ហើយធាតុផ្សំដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីលក្ខណៈនៃភូមិថ្មីត្រូវបានបន្ថែម។ ឧទាហរណ៍ ភូមិកូនម៉ូណៃ ត្រូវបានបំបែកទៅជាភូមិមួយផ្សេងទៀតហៅថា កូនម៉ូណៃ សូឡាំ ឬភូមិកូនហ៊ង៉ោ មានទីតាំងស្ថិតនៅក្បែរអូរមួយ ប៉ុន្តែត្រូវបានហ៊ុំព័ទ្ធដោយដើមស្រល់ជាច្រើន ហើយដើមស្រល់ត្រូវបានគេហៅថា ហ៊ង៉ោ”។

សាលា​ប្រជុំ​របស់​ជនជាតិ Gié Triêng នៅ​ភូមិ Đăk Wâk ឃុំ Đăk Kroong ស្រុក Đăk Glei នៅតែរក្សាបាន​នូវ​លក្ខណៈ​ដើម​ពី​អតីតកាល។

យោងតាមជំនឿរបស់សហគមន៍ជនជាតិភាគតិច ភូមិនីមួយៗត្រូវតែមានផ្ទះសហគមន៍ (nhà rông)។ ភូមិដែលគ្មានផ្ទះសហគមន៍ខ្វះភាពរស់រវើក និងអារម្មណ៍សហគមន៍។ ផ្ទះសហគមន៍រួមបញ្ចូលនូវខ្លឹមសារវប្បធម៌ច្នៃប្រឌិតទាំងអស់របស់ប្រជាជននៅក្នុងបរិស្ថានអេកូឡូស៊ីធម្មជាតិ។ វាទាំងអស្ចារ្យ និងពោរពេញដោយធាតុផ្សំខាងវិញ្ញាណ ដែលតំណាងឱ្យវប្បធម៌ព្រៃឈើ និងភាពស្អិតរមួតរបស់សហគមន៍ដែលភ្ជាប់ទៅនឹងធម្មជាតិ។ ខាងស្ថាបត្យកម្ម ផ្ទះសហគមន៍នៃក្រុមជនជាតិនីមួយៗមានភាពខុសគ្នាទៅតាមទំនៀមទម្លាប់របស់ពួកគេ ប៉ុន្តែទាក់ទងនឹងទំហំ និងកម្ពស់ ផ្ទះសហគមន៍របស់ក្រុមជនជាតិបាណា យ៉ារ៉ៃ សូដាំង និងជីទ្រៀង គឺគួរឱ្យកត់សម្គាល់ជាពិសេស។

លោកព្រឹទ្ធាចារ្យ អាថុង (ជនជាតិជីទ្រៀង) មកពីភូមិដាក់វ៉ាក ឃុំដាក់គ្រូង ស្រុកដាក់គ្លើយ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «សាលាឃុំដ៏អស្ចារ្យ ដែលលាតសន្ធឹងឡើងលើមេឃក្នុងរូបរាងដូចពូថៅយក្ស តំណាងឱ្យកម្លាំងរបស់សហគមន៍ភូមិ តំណាងឱ្យស្មារតីប្រយុទ្ធ ពោរពេញដោយអំណាច ដូចជាកំពុងដណ្តើមយកលំហ និងពេលវេលា ដើម្បីអះអាង អធិបតេយ្យភាព និងទឹកដីរបស់ភូមិ។ ជាធម្មតា សាលាឃុំតែងតែមានទីតាំងសុខដុមរមនាជាមួយផ្ទះជុំវិញ ជាមួយនឹងទីធ្លាធំទូលាយមួយនៅខាងមុខសម្រាប់រៀបចំពិធីបុណ្យប្រជាប្រិយប្រពៃណី និងសកម្មភាពសហគមន៍»។

ដោយមានការគាំទ្រពីអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន ភូមិជនជាតិភាគតិចជាច្រើននៅក្នុងខេត្ត Kon Tum បានអភិវឌ្ឍ ទេសចរណ៍ផ្អែកលើសហគមន៍។

សព្វថ្ងៃនេះ ក្នុងដំណើរការធ្វើសមាហរណកម្ម និងអភិវឌ្ឍន៍ ភូមិរបស់ជនជាតិភាគតិចនៅខេត្តកូនតុមលែងរក្សាបាននូវចរិតលក្ខណៈដើមរបស់ខ្លួនដូចមុនទៀតហើយ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ភូមិនីមួយៗនៅតែមានតម្លៃវប្បធម៌ដ៏ពិសេស និងប្លែកពីគេ ដែលមនុស្សម្នាក់ៗ និងគ្រួសារនីមួយៗឱ្យតម្លៃខ្ពស់ ដោយចាត់ទុកវាជាអាហារបំប៉នខាងវិញ្ញាណ និងវប្បធម៌ប្រពៃណីដែលត្រូវថែរក្សា និងលើកកម្ពស់ស្របតាមស្ថានភាព សេដ្ឋកិច្ចសង្គម បច្ចុប្បន្ន។

ភូមិជាច្រើនត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជាភូមិទេសចរណ៍សហគមន៍ ដូចជា៖ ភូមិ Kon Kơ Tu, ភូមិ Kon Jơ Ri, ឃុំ Đăk Rơ Wa, ក្រុង Kon Tum, ភូមិ Vi Rơ Ngheo, ឃុំ Đăk Tăng, ស្រុក Kon Plông, ភូមិ Kon Trang Long Loi, ក្រុង Đăk Hà, ស្រុក Đăk Hà, ភូមិ Đăk Răng, ឃុំ Đăk Dục, ស្រុក Ngọc Hồi... នៅក្នុងភូមិទាំងនេះ ការសម្តែងភ្លេងគងឃ្មោះប្រពៃណី ការត្បាញចរបាប់ ការធ្វើស្រាអង្ករ និងពិធីសាសនាពាក់ព័ន្ធនៅតែត្រូវបានរក្សា។ ប្រជាជនក៏កាន់តែមានទំនុកចិត្ត និងស៊ាំបន្តិចម្តងៗជាមួយនឹងការស្វាគមន៍ភ្ញៀវទេសចរមកកាន់ភូមិរបស់ពួកគេសម្រាប់ការទស្សនា និងបទពិសោធន៍។ នេះគឺជាកម្លាំងចលករសម្រាប់សហគមន៍ជនជាតិភាគតិចដើម្បីបន្តធ្វើបានកាន់តែប្រសើរឡើងក្នុងការអភិរក្ស និងលើកកម្ពស់តម្លៃវប្បធម៌ប្រពៃណីរបស់ប្រជាជនរបស់ពួកគេ។

ង៉ុកជី (កាសែតក្រុមជនជាតិភាគតិច និងការអភិវឌ្ឍ)

ប្រភព៖ https://baophutho.vn/lang-truyen-thong-cua-dong-bao-dtts-o-kon-tum-228551.htm