Perjalanan ke arah kesaksamaan etnik dan kesaksamaan jantina

Báo Tin Tức•01/09/2023

Pada 2 September 1945, Presiden Ho Chi Minh telah membacakan Deklarasi Kemerdekaan, mengisytiharkan kepada seluruh negara dan dunia : “Vietnam berhak menikmati kebebasan dan kemerdekaan, dan sebenarnya telah menjadi sebuah negara yang bebas dan merdeka. Seluruh rakyat Vietnam bertekad untuk mendedikasikan seluruh semangat, kekuatan, nyawa dan harta benda mereka untuk melindungi hak kebebasan dan kemerdekaan itu.” Deklarasi Kemerdekaan merupakan dokumen pertama yang mengesahkan hak asasi manusia, kebebasan, dan kesaksamaan rakyat Vietnam selaras dengan moral dan undang-undang antarabangsa. Sepanjang 78 tahun yang lalu, hak-hak ini, termasuk hak kesaksamaan antara negara dan kesaksamaan gender, telah mencapai kemajuan yang ketara di negara kita.

Vietnam kini merupakan sebuah negara bersatu dengan 54 kumpulan etnik dan kira-kira 100 juta orang, di mana etnik minoriti menyumbang 14.3%, atau lebih 12.3 juta orang.

Pada 19 April 1946, tidak lama selepas penubuhan Republik Demokratik Vietnam, Presiden Ho Chi Minh telah menghantar surat kepada Kongres Etnik Minoriti di Vietnam Selatan di Pleiku (wilayah Gia Lai), yang menegaskan: “Sama ada Kinh atau Tho, Muong atau Man, Gia Rai atau Ede, Sedang atau Bana, dan etnik minoriti lain, semuanya adalah keturunan Vietnam, semuanya adalah saudara dan saudari. Kita hidup dan mati bersama, berkongsi suka dan duka bersama, saling membantu dalam masa kemakmuran dan kekurangan.” Ini boleh dianggap sebagai deklarasi ringkas tentang dasar perpaduan negara Parti dan Negara.

Lima perlembagaan Vietnam sepanjang sejarah, dari penubuhan Republik Demokratik Vietnam hingga ke hari ini – Perlembagaan 1946, Perlembagaan 1959, Perlembagaan 1980, Perlembagaan 1992 (dipinda dan ditambah pada tahun 2001), dan Perlembagaan 2013 – semuanya mengiktiraf dan mengesahkan hak sama rata semua kumpulan etnik di negara kita. Sebarang tindakan penghinaan, penindasan, atau perpecahan antara kumpulan etnik adalah dilarang sama sekali.

Perkara 5 Perlembagaan 1992 menegaskan: Republik Sosialis Vietnam ialah sebuah negara bersatu yang terdiri daripada semua kumpulan etnik yang tinggal bersama di Vietnam. Negara melaksanakan dasar kesaksamaan, perpaduan, dan bantuan bersama antara kumpulan etnik. Kumpulan etnik mempunyai hak untuk menggunakan bahasa dan tulisan mereka sendiri, memelihara identiti etnik mereka, dan mempromosikan adat resam, tradisi, dan nilai-nilai budaya mereka yang baik. Negara melaksanakan dasar pembangunan menyeluruh, secara beransur-ansur meningkatkan kehidupan material dan rohani komuniti etnik minoriti.

Perlembagaan 2013 mengisytiharkan: Republik Sosialis Vietnam ialah sebuah negara bersatu yang terdiri daripada kumpulan etnik yang tinggal bersama di Vietnam. Semua kumpulan etnik adalah sama rata, bersatu padu, menghormati dan menyokong pembangunan antara satu sama lain. Bahasa kebangsaan ialah bahasa Vietnam. Semua kumpulan etnik berhak menggunakan bahasa lisan dan tulisan mereka sendiri, memelihara identiti etnik mereka, dan mempromosikan adat resam, tradisi, dan nilai budaya positif mereka. Negara melaksanakan dasar pembangunan yang komprehensif dan mewujudkan keadaan untuk semua etnik minoriti membangunkan kekuatan dalaman mereka dan menyumbang kepada pembangunan negara.

Prinsip perlembagaan kesaksamaan antara kumpulan etnik telah dicerminkan secara konsisten di seluruh sistem perundangan Vietnam, diinstitusikan dan dikonkretkan dalam pelbagai dokumen perundangan: Undang-undang Pilihan Raya Dewan Undangan Negeri, Undang-undang Kewarganegaraan, Kanun Keseksaan; Kanun Prosedur Jenayah; Kanun Sivil; Kanun Prosedur Sivil; Undang-undang Buruh; Undang-undang Pendidikan ; Undang-undang Perlindungan Kesihatan Awam; Undang-undang Liabiliti Negeri untuk Pampasan; dan banyak lagi dokumen perundangan lain.

Tambahan pula, peraturan mengenai kesaksamaan antara kumpulan etnik diinstitusikan melalui penubuhan Majlis Kebangsaan, yang tugasnya adalah untuk menyelidik dan membuat cadangan kepada Dewan Negara mengenai hal ehwal etnik; untuk melaksanakan hak untuk menyelia pelaksanaan dasar, program dan rancangan pembangunan sosioekonomi etnik di kawasan pergunungan dan wilayah yang didiami oleh etnik minoriti. Dalam Kerajaan, terdapat agensi peringkat menteri – Jawatankuasa Hal Ehwal Etnik – yang merupakan agensi khusus untuk hal ehwal etnik.

Setiap warganegara di Vietnam dijamin hak untuk mengambil bahagian dalam sistem politik, untuk mengambil bahagian dalam pengurusan Negara dan masyarakat, dan untuk bertanding dalam pilihan raya ke Dewan Undangan Negeri dan Majlis Rakyat di semua peringkat. Dalam beberapa tahun kebelakangan ini, kadar etnik minoriti yang mengambil bahagian dalam radas politik telah meningkat. Bilangan timbalan Dewan Undangan Negeri daripada etnik minoriti secara konsisten menyumbang peratusan yang tinggi daripada populasi. Dalam empat penggal Dewan Undangan Negeri berturut-turut, bilangan timbalan Dewan Undangan Negeri daripada etnik minoriti adalah antara 15.6% hingga 17.27%, lebih tinggi daripada kadar etnik minoriti dalam jumlah penduduk, iaitu 14.3%.

Antara 499 wakil rakyat ke Dewan Undangan Negeri ke-15 (2021-2026), 89 orang adalah wakil etnik minoriti daripada kumpulan etnik berikut: Tay, Thai, Mong, Muong, Khmer, Cham, Ede, Kho Mu, Nung, Giay, San Diu, Tho, Xo Dang, Brau, San Chay (Cao Lan), Lu, La Chi, Van Kieu, Lao, Hoa, Co Ho… Lokaliti dengan peratusan wakil etnik minoriti yang tinggi termasuk: Son La, Tuyen Quang, Lang Son, Ha Giang, Lai Chau, Bac Kan, Soc Trang, dan Dak Lak.

Menurut Jawatankuasa Etnik Minoriti, terdapat 68,781 penjawat awam daripada kumpulan etnik minoriti di seluruh negara pada masa ini, merangkumi 11.68% daripada jumlah tenaga kerja penjawat awam. Penjawat awam dan pekerja awam etnik minoriti diberi keutamaan dalam perancangan, pengambilan pekerja, pekerjaan dan pelantikan ke sistem agensi negeri.

Dengan corak penempatan mereka yang berselerak dan berselang-seli, terutamanya tertumpu di kawasan pergunungan, terutamanya Barat Laut, Tanah Tinggi Tengah, dan Barat Daya Vietnam, tahap pembangunan komuniti etnik minoriti kekal rendah berbanding purata negara. Bagi menyokong komuniti etnik minoriti dalam merealisasikan hak saksama mereka, meningkatkan kehidupan material dan rohani mereka, dan secara beransur-ansur merapatkan jurang pembangunan antara kumpulan etnik, Parti dan Negara, dalam beberapa tahun kebelakangan ini, telah memberi keutamaan yang tinggi untuk melaksanakan dasar pembangunan sosioekonomi untuk kawasan etnik minoriti.

Banyak program telah menghasilkan hasil yang praktikal, seperti: Program Tindakan Kerajaan 122 mengenai Hal Ehwal Etnik; Resolusi Kerajaan 30a/2008/NQ-CP mengenai Pengurangan Kemiskinan Mampan; Program 135 (Fasa 2) mengenai Pembangunan Sosio-Ekonomi Komun yang Sangat Sukar di Kawasan Minoriti Etnik, Pergunungan dan Terpencil; dasar dan program yang mengutamakan pelaburan dalam infrastruktur, menyelesaikan isu berkaitan tanah pengeluaran dan perumahan (Keputusan 132); sokongan untuk tanah pengeluaran, perumahan dan keperluan penting untuk pengeluaran dan kehidupan bagi golongan minoriti etnik miskin (Keputusan 134)...

Hasil daripada dasar dan garis panduan Parti dan Negara yang kukuh, keadaan sosioekonomi di kawasan etnik minoriti dan pergunungan telah bertambah baik dengan ketara. Dari tahun 2007 hingga kini, 118,530 isi rumah etnik minoriti dalam keadaan yang sangat sukar telah menerima pinjaman, 33,969 isi rumah telah menerima sokongan untuk pembangunan pengeluaran, 80,218 isi rumah telah menerima sokongan untuk mengembangkan penternakan, dan 4,343 isi rumah telah menerima sokongan untuk berkembang ke dalam industri perkhidmatan.

Kualiti hidup etnik minoriti juga secara beransur-ansur bertambah baik. Infrastruktur yang memastikan perlindungan dan penjagaan kesihatan mereka telah dilaburkan dan dibina. Sehingga kini, 100% komune mempunyai stesen kesihatan dan petugas kesihatan, 100% daerah mempunyai pusat kesihatan dan doktor; bilangan kanak-kanak kurang zat makanan di bawah umur 5 tahun telah menurun kepada kurang daripada 25%. Beberapa penyakit yang sebelum ini biasa berlaku di etnik minoriti dan kawasan pergunungan seperti malaria, goiter, kusta dan tuberkulosis telah dapat dibendung dan dibasmi.

Kehidupan budaya dan kerohanian komuniti etnik minoriti telah bertambah baik dengan ketara dalam beberapa tahun kebelakangan ini, dan keseronokan budaya mereka telah dipertingkatkan. Banyak aspek budaya etnik minoriti telah dipelihara dan dibangunkan, dan diiktiraf sebagai tapak warisan budaya dunia, seperti "Ruang Budaya Gong di Dataran Tinggi Tengah," "Tempat Perlindungan Anakku," dan "Dataran Tinggi Batu Dong Van." Program radio dan televisyen dalam bahasa Vietnam dan 26 bahasa etnik minoriti disiarkan ke kampung-kampung terpencil.

Di samping itu, pendidikan dan latihan, serta peningkatan tahap intelektual penduduk di kawasan yang mempunyai populasi etnik minoriti yang besar, telah diberi perhatian yang tinggi dan mencapai banyak hasil penting. Sistem sekolah menengah vokasional, kolej, dan sekolah latihan vokasional; serta sekolah berasrama penuh, sekolah separa berasrama penuh, dan program pra-universiti untuk etnik minoriti di kawasan ini semuanya telah dilaburkan dan dibangunkan. Sejak tahun 2012, 100% komune telah mencapai pendidikan rendah sejagat, ramai yang telah mencapai pendidikan menengah rendah sejagat, dan 95% kanak-kanak etnik minoriti bersekolah.

Dalam Deklarasi Kemerdekaan, Presiden Ho Chi Minh menulis: "Semua orang dilahirkan sama rata." Oleh itu, kesaksamaan jantina juga merupakan jaminan hak asasi manusia.

Republik Demokratik Vietnam ditubuhkan pada 2 September 1945, dan Perlembagaannya 1946 telah menetapkan kesaksamaan gender. Perkara 9 Perlembagaan 1946 dengan jelas menyatakan: "Wanita mempunyai hak yang sama rata dengan lelaki dalam semua aspek."

Perdana Menteri Pham Minh Chinh menyampaikan bunga kepada usahawan wanita cemerlang yang menyertai Projek Menyokong Keusahawanan Wanita pada majlis yang berlangsung dari 2017 - 2025.

Dalam Perlembagaan 1959, hak dan kewajipan wanita telah ditakrifkan dengan lebih jelas. Perlembagaan 2013 memperuntukkan peraturan yang sangat terperinci mengenai hak wanita, berdasarkan dan membangunkan peruntukan Perlembagaan sebelumnya. Untuk mengukuhkan lagi peruntukan perlembagaan ini, Undang-undang mengenai Kesaksamaan Gender telah digubal pada tahun 2006 dan telah menjadi semakin berkesan.

Dewan Undangan Negeri Vietnam ke-15, yang dipilih pada 23 Mei 2021, mempunyai 499 perwakilan, termasuk 151 perwakilan wanita, menyumbang 30.26%. Ini merupakan kali kedua bilangan perwakilan wanita dalam Dewan Undangan Negeri Vietnam melebihi 30% (kali pertama adalah dalam Dewan Undangan Negeri ke-5, pada 32.31%), dan kali pertama sejak Dewan Undangan Negeri ke-6 bilangan perwakilan wanita melebihi 30%.

Bilangan perwakilan wanita dalam Majlis Rakyat peringkat wilayah mencapai 26.5% (peningkatan sebanyak 1.37% berbanding penggal sebelumnya); di peringkat daerah, ia mencapai 27.9% (peningkatan sebanyak 3.2% berbanding penggal sebelumnya).

Pegawai dan askar wanita yang menyertai pasukan Hospital Medan Aras 2 No. 3 yang berkhidmat dalam misi pengaman PBB di Bentiu, Sudan Selatan.

Di Kongres Kebangsaan ke-13 Parti Komunis Vietnam, terdapat 18 perwakilan wanita antara ahli Jawatankuasa Pusat yang dipilih secara rasmi (tidak termasuk 1 ahli gantian, peningkatan sebanyak 1 perwakilan berbanding penggal ke-12).

Menurut statistik daripada Kesatuan Wanita Vietnam, sepanjang penggal ini, di peringkat akar umbi, bilangan wanita yang menyertai jawatankuasa Parti mencapai 21%, peningkatan sebanyak 2%; di jawatankuasa Parti peringkat tinggi, ia mencapai 17%, peningkatan sebanyak 2%. Bagi jawatankuasa Parti yang berada di bawah Jawatankuasa Pusat secara langsung, peratusan wanita mencapai 16%, peningkatan sebanyak 3% berbanding penggal sebelumnya.

Hasil daripada dasar dan garis panduan Parti dan Negara yang betul, bidang kesaksamaan gender secara amnya, dan kesaksamaan gender dalam kepimpinan dan pengurusan khususnya, telah mencapai banyak kejayaan dan telah diiktiraf oleh masyarakat antarabangsa. Vietnam berada di kedudukan ke-51 di dunia, ke-4 di Asia, dan pertama dalam Majlis Perhimpunan Antara Parlimen ASEAN dari segi peratusan timbalan wanita Dewan Undangan Negeri. Indeks kesaksamaan gender sentiasa meningkat. Pada tahun 2020, Vietnam berada di kedudukan ke-87 daripada 153 negara yang ditinjau di seluruh dunia dalam merapatkan jurang gender.

Tambahan pula, pencapaian dalam kesaksamaan jantina juga tercermin dalam mengurangkan jurang jantina dalam sektor ekonomi, buruh dan pekerjaan; meningkatkan pemerkasaan ekonomi wanita; meningkatkan akses kepada wanita luar bandar yang miskin dan wanita etnik minoriti kepada sumber ekonomi dan pasaran buruh; dan memberi tumpuan kepada pembangunan sumber manusia wanita yang berkualiti tinggi. Peratusan perniagaan yang dimiliki oleh wanita mencapai 26.5%, menduduki tempat ke-9 daripada 58 negara dan ekonomi yang dikaji; ramai usahawan wanita mempunyai prestij dan kedudukan tinggi di rantau ini dan dunia. Dalam bidang budaya dan sukan, ramai wanita telah memenangi anugerah serantau dan antarabangsa. Duta wanita, diplomat wanita, pegawai polis wanita dan askar wanita yang mengambil bahagian dalam operasi pengaman Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu telah menjadi "duta" keamanan, persahabatan, kerjasama dan pembangunan untuk negara kita dalam hal ehwal luar negara... Bilangan sumber manusia wanita dalam penyelidikan saintifik telah meningkat dengan ketara. Ramai wanita adalah profesor, profesor madya dan doktor. Beribu-ribu intelektual wanita telah mencapai kejayaan besar di dalam dan luar negara dalam penyelidikan saintifik, membawa nilai ekonomi yang tinggi dan nilai-nilai humanistik yang mendalam dan mulia.

Para pemain dan kakitangan kejurulatihan pasukan bola sepak wanita Vietnam meraikan kemenangan dan kemenangan pingat emas mereka di Sukan SEA ke-32.

Pada persidangan dalam talian dialog Perdana Menteri dengan wanita Vietnam, bertemakan "Menggalakkan kesaksamaan jantina dan meningkatkan peranan wanita dalam pembangunan sosioekonomi" pada Oktober 2022, Perdana Menteri Pham Minh Chinh menegaskan: Adalah perlu untuk terus memahami dengan betul peranan dan kedudukan wanita, hal ehwal wanita, dan kesaksamaan jantina. Kita masih mempunyai banyak kerja yang perlu dilakukan untuk membawa kehidupan yang lebih baik kepada wanita, untuk memberi peluang dan keadaan kepada wanita untuk menyumbang kepada masyarakat dan negara, memastikan tiada siapa yang ketinggalan; dan untuk bersama-sama menangani dan berkongsi tanggungjawab dalam mencapai matlamat kesaksamaan jantina dan kemajuan wanita.