"Tentoonstelling" van de Hmong-cultuur

De Hmong in de regio Tram Tau hadden vroeger hun eigen kalendersysteem. Hun nieuwjaarsviering vond ongeveer een maand eerder plaats dan het maanjaar. De afgelopen tien jaar vieren Hmong-families in de regio Tram Tau echter, dankzij effectieve propaganda en mobilisatie-inspanningen, een gezamenlijk nieuwjaar volgens de gedeelde kalender. Desondanks worden traditionele gebruiken, die als een integraal onderdeel van hun cultuur worden beschouwd, nog steeds zorgvuldig bewaard.

Vanaf begin november volgens de maankalender beginnen de voorbereidingen voor Tet (het Maan Nieuwjaar). Terwijl de mannen bezig zijn met het mesten van varkens en kippen, het verzamelen van brandhout en het voorbereiden van de velden voor het volgende plantseizoen, haasten de vrouwen zich om de mooiste kleren voor de familieleden te maken en de mooiste sieraden uit te zoeken om tijdens Tet te dragen.

Vanaf de 25e dag van de 12e maanmaand wordt de sfeer plechtiger. De Hmong geloven dat vee, dat het hele jaar hard heeft gewerkt, net als mensen recht heeft op rust en een nieuwjaarsfeest. Daarom bereiden families vóór Tet (het maanjaar) ruim voldoende voedsel voor hun vee. Landbouwwerktuigen zoals ploegen, eggen, schoffels en messen – hun 'vrienden' die het hele jaar hard hebben gewerkt – worden schoongemaakt en netjes opgeborgen. Ze vereren deze landbouwwerktuigen als metgezellen van goden die rijkdom en voorspoed brengen.

Via een introductie van de dorpsleider werden we uitgenodigd om Tet (Hmong Nieuwjaar) te vieren met de familie van meneer Mua A Pao in het dorp Trong Khua, in de gemeente Hanh Phuc. Op de laatste middag van het jaar maakten meneer Pao en zijn familie hun huis schoon, te beginnen met de keuken. Terwijl hij schoonmaakte, bad meneer Pao: "Het oude jaar loopt ten einde, het nieuwe jaar staat voor de deur. Mogen de geesten en voorouders getuigen van het harde werk en de toewijding van onze nakomelingen in het afgelopen jaar, en ons zegenen met een goede gezondheid en een overvloedige oogst in het nieuwe jaar." Het huis werd schoongemaakt en de waterbakken en afvoeren werden ontdaan van vuil; de Hmong geloven dat het schoonmaken van de leefruimte ongeluk afweert en geluk verwelkomt in het nieuwe jaar.

Na het opruimen wordt het ritueel van het brengen van offers plechtig uitgevoerd. De man des huizes slacht de grootste haan, midden in de voorouderlijke hal, om deze aan de voorouders en goden te offeren. Terwijl hij dit doet, bidt hij, spreekt hij zijn dankbaarheid uit en hoopt hij op voortdurende zegeningen. Het bloed van de haan wordt op het altaar geplaatst en het vlees wordt klaargemaakt en op de offerschaal gelegd – een heilige verbinding tussen productief leven en spiritueel geloof.

Vervolgens kwam Khờ Chan – een ritueel ter ere van de landbouwwerktuigen. Meneer Páo haalde alle werktuigen tevoorschijn, waste en reinigde ze, en plakte er vervolgens voorgesneden rode papieren stroken op. Terwijl hij dit deed, bad meneer Páo: "Het oude jaar loopt ten einde, het nieuwe jaar breekt aan. Ik dank de goden, voorouders en de schoffel en ploeg voor de rijst en maïs die mijn familie heeft gekregen. Mogen de goden, voorouders en de schoffel en ploeg mijn familie zegenen met een overvloedige oogst en nog meer rijst en maïs in het nieuwe jaar." Daarna, zittend voor het altaar, vertelde hij zijn voorouders over de prestaties van het afgelopen jaar: "Dankzij de schoffel, ploeg en dorsmachine heeft mijn familie volgens schema kunnen zaaien en 70 zakken rijst kunnen oogsten. Dit Tet-feest zal voorspoedig zijn."

De Hmong geloven dat een huis met veel scherpe landbouwwerktuigen een teken is van een ijverige en sterke man. Daarom bekijken meisjes van huwbare leeftijd, wanneer ze het huis van hun vriend bezoeken, vaak de landbouwwerktuigen in huis als criterium bij de keuze van een echtgenoot.

Giàng Thị Mỷ, de vrouw van meneer Páo, vertelde: "De familie van mijn man heeft veel scherpe landbouwwerktuigen, iedereen is hardwerkend, een groot deel van het land is ontgonnen en het huis staat vol rijst. Ik heb mijn dochter geleerd dat ze, als ze bij een vriendje op bezoek gaat, zijn ijver moet beoordelen aan de hand van de landbouwwerktuigen die ze gebruiken."

Door het hellende terrein zijn gereedschappen zoals schoffels, schoppen, kapmessen en ploegen onmisbaar. Al sinds de oudheid smeden de Hmong hun eigen kleine, scherpe landbouwgereedschappen voor de rijstteelt op terrassen. Tegenwoordig investeren veel gezinnen in moderne machines zoals maïsontkorrelmachines en rijstdorsmachines. Maar ongeacht hoeveel moderne machines ze hebben, de gebruiken van Khờ Chan blijven bewaard.

Tijdens de voorbereidingen viel me iets op: elke handeling, hoe klein ook, had een ritueel karakter. Landbouwgereedschap afwassen, rood papier plakken, opruimen... alles gebeurde met dankbaarheid, met gebeden voor een overvloedige oogst, gezondheid en vrede. De gebeden, hoewel eenvoudig, waren doordrenkt van geloof in de zegeningen van de goden en voorouders. Ze geloofden dat gebed en zorgvuldige voorbereiding een vredig nieuwjaar en een overvloedige oogst zouden brengen.

Op de middag van de dertigste dag van het maanjaar bruiste het in de Hmong-dorpen van het geluid van stampers die rijst tot cakes stampten. Ook de familie van meneer Pao was druk in de weer. Een grote vijzel, gemaakt van een dikke boomstam, werd naar de centrale ruimte gedragen en er werden twee potten dampende kleefrijst in gegoten. Sterke mannen werden uitgekozen om de rijst te stampen, waarbij ze snel en behendig van hand wisselden zonder het ritme te verstoren. Voor de Hmong symboliseert de ronde kleefrijstcake de maan en de zon, de bron van de mensheid en alles wat bestaat. Wanneer de kleefrijst glad gestampt was, nam het gezinshoofd twee grote, nog warme cakes en legde ze op twee bananenbladeren om aan zijn voorouders aan te bieden. De ijverige handen, het gestage stampen, de geur van kleefrijst vermengd met wierookrook... alles creëerde een heilige en warme sfeer voor het nieuwe jaar.

Het Hmong Nieuwjaar is daarom een ​​"tentoonstelling" van culturele waarden, dankbaarheid voor de natuur en de gebruikte gereedschappen; respect voor voorouders; en het besef dat huizen, kleding en bezittingen die het hele jaar door gekoesterd zijn, bewaard moeten blijven. Het is ook een gelegenheid om de etnische esthetiek te tonen door middel van brokaatkleding, zilveren sieraden en zorgvuldig samengestelde offergaven. Als ik families zie samenkomen, hun gelach weergalmend terwijl buiten de bloesems van pruimen- en abrikozenbomen het bos bedekken, begrijp ik waarom het Nieuwjaar hier zowel diep geworteld is in religieuze overtuigingen als warm en vol menselijke genegenheid.

Toen ik Trong Khua verliet, stonden die beelden diep in mijn geheugen gegrift. De hand van de landheer die twee grote, nog warme cakes opschepte; de ​​landbouwwerktuigen, schoongewassen, bedekt met rood papier en netjes gerangschikt alsof ze op een rustpauze wachtten; de bezem met zijn mooie katoenen kap die wachtte op de dag om te vegen; de levendige patronen op de rokken van de Hmong-meisjes; het beeld van pao-ballen die van hand tot hand werden doorgegeven, het gelach, het vraag-en-antwoordgezang van de hofmakerij…

Presentatie door: Thanh Ba

Bron: https://baolaocai.vn/trien-lam-van-hoa-mong-post894341.html