Kilka wrażeń z kultury Hoi An

Hoi An dołączyło do globalnej sieci miast kreatywnych UNESCO w 2023 roku. Zdjęcie: QT

Kultura miasta portowego

Wietnamczycy w Hoi An zamieszkiwali estuarium i obszar nadmorski, zajmując się głównie uprawą ryżu i warzyw oraz pracą na morzu i rzece. Zaleta życia w mieście portowym, w połączeniu z otwartą polityką handlową lordów z dynastii Nguyen, doprowadziła do znaczących zmian w tradycyjnych zajęciach rolniczych mieszkańców.

Najpierw mieszkańcy Hoi An nauczyli się od plemienia Czamów, jak wytwarzać sos rybny. Typowymi przykładami były rzemiosło budowy łodzi pełnomorskich oraz tradycyjne łodzie towarowe do transportu rzecznego i morskiego. Nawet koncepcja „rolnictwa jako fundamentu” stopniowo zyskiwała „preferencję handlu” wśród mieszkańców kultury tego miasta portowego.

Masowe migracje Japończyków i Chińczyków (ponad 1000 Japończyków na początku XVII w. i 6000 Chińczyków pod koniec XVII w.), a także polityka lordów Nguyen polegająca na zakładaniu wiosek i miasteczek oraz wspieraniu osadnictwa na rzecz handlu, spowodowały, że kultura portowa ludności handlowej stopniowo przyćmiła kulturę nadrzeczną społeczności rolniczych, rybackich i rzemieślniczych.

Kultura miasta portowego stała się dominującym trendem kulturowym na wieki, przekształcając Hoi An w tętniącą życiem metropolię, w której „można było znaleźć wszystko” (Le Quy Don). Jeszcze w latach 30. XX wieku Nguyen Tuan zauważył, że port w Hoi An był „lasem stłoczonych masztów i łodzi” (w swoim eseju „Cua Dai”).

Oś kulturowa Hoi An-Dinh Chiem jest również uznawana za miejsce, gdzie, obok Tourane ( Da Nang ), rozpoczęła się misyjna działalność katolicka w Wietnamie. Jednocześnie jest to jedno z miejsc, które przyczyniło się do powstania wietnamskiego pisma Quốc ngữ, dzięki pionierskim wysiłkom zachodnich misjonarzy…

Nauka pieśni ludowych na Starym Mieście w Hoi An. Zdjęcie: QT

Oprócz materialnego dziedzictwa kulturowego zdobytego dzięki kontaktom z mieszkańcami Czampa, na przykład tradycyjnych łodzi, starożytnych studni i stanowisk archeologicznych Czampa, mieszkańcy Hoi An postanowili zaadaptować kulturę wietnamską w sposób, który jest „inny, ale zgodny” z pozostałymi kulturami.

Jeśli chodzi o architekturę, możemy dostrzec typowe przykłady, takie jak wietnamski dom „trójprzęsłowy, dwuskrzydłowy” z dodatkowym dachem „fałszywych belek i kratownicy” w stylu południowochińskim; dach pokryty jest dachówką yin-yang zamiast dachówką w kształcie łuski ryby lub dachówką zakrzywioną; stare miasto ma system starożytnych domów, które „łączą” style wietnamski, chiński i japoński w układzie przestrzennym, stylu architektonicznym, a nawet w szczegółach artystycznych rzeźb.

Zdaniem badaczy, system kratownicowy „ukrytej kolumny” (styl wietnamski) logicznie nadal funkcjonuje obok systemu kratownicowego „fałszywej belki” (styl chiński) i systemu balustrad (styl francuski) w tym samym domu…

Planowanie urbanistyczne Hoi An w XIX wieku – wykorzystujące ulicę Le Loi jako główną oś łączącą ją z innymi ulicami, na płaskim zboczu od góry do dołu, aby umożliwić odpływ wody do rzeki – było również harmonijnym połączeniem kultur Wschodu i Zachodu.

Rzemieślnicy w tradycyjnej wiosce Kim Bong (gmina Cam Kim, miasto Hoi An). Zdjęcie: DO HUAN

Styl Quang wśród mieszkańców Hoi An

Historycznie, pomimo długiego okresu używania znaków chińskich w dokumentach administracyjnych i zapisach historycznych (inskrypcjach, modlitwach, tekstach religijnych, ceremonialnych itp.), mieszkańcy Hoi An przez wieki zachowali swój „akcent Quang Nam” w swoim języku mówionym. Obecnie nawet społeczność chińska rzadko używa języka chińskiego w komunikacji, z wyjątkiem świąt.

Mieszkańcy Hoi An często wykazują silniejszą zdolność do argumentacji i debaty społecznej niż mieszkańcy innych miejscowości w prowincji Quang Nam. Może to wynikać z rozległej i bezpośredniej wymiany kulturowej z przedstawicielami innych kultur, co przekłada się na większą otwartość i naturalność.

Już w XVII wieku włoski misjonarz Cristoforo Borri (1583–1632) w swoim dziele „Kraj Kochinchiny” zauważył, że jeśli chodzi o ich charakter, „są łagodniejsi i bardziej uprzejmi w rozmowie niż jakikolwiek inny lud Wschodu… Krótko mówiąc, są bardzo towarzyscy, uprzejmi i przyjacielscy wobec nas…” i „cenią zarówno sztuki walki, jak i literaturę, w zależności od okazji”.

Mieszkańcy Hoi An, z ich dynamiczną i otwartą naturą typową dla miast portowych, którzy od najmłodszych lat mieli styczność zarówno ze Wschodem, jak i Zachodem, są dumni z tego, że wydali na świat wielu pionierskich artystów nowoczesnej muzyki wietnamskiej, takich jak La Hoi i jego piosenka „Wiosna i młodość”; a także „Grupa Literacka Tu Luc” (pochodząca pierwotnie z Hoi An) w literaturze sprzed 1945 roku…

Ten dynamiczny proces wymiany kulturowej „skrywa” również „odwrotny wpływ” – jak ujął to pisarz Nguyen Ngoc. Mieszkańcy Hoi An są z natury „świadomi ograniczeń”, aby zachować swoją tożsamość kulturową w sposób „umiarkowany”/neutralny. Z drugiej strony, ponieważ są zbyt umiarkowani, boją się ryzyka i niedociągnięć – na przykład w biznesie wahają się przed „robieniem dużych interesów”, przed „robieniem interesów na otwartym morzu” i stopniowo popadają w „konserwatywną” naturę.

Niektórzy badacze twierdzą, że mieszkańcy Hoi An mają tendencję do „sentymentalnego” sposobu zachowania, wierząc, że „sto powodów nie jest warte ani uncji uczucia”. Życie w tym sentymentalnym nastawieniu, wynikającym z długiego okresu życia we wspólnocie, powoduje inercję w promowaniu i rozwijaniu tradycyjnych wartości kulturowych.

Pomimo zmian w tradycyjnym zachowaniu, mieszkańcy Hoi An nadal dziedziczą dynamiczny, otwarty, przyjazny i odważny sposób myślenia, mówienia i działania, charakterystyczny dla mieszkańców Quang Nam. Z drugiej strony, „świadomość umiaru” daje im nową świadomość – świadomość „zmiany adaptacyjnej”. Być może to właśnie jest główną przyczyną tego, że Hoi An zachowuje i rozwija produkty turystyczne z rękodzieła i sztuki ludowej, stając się jednocześnie kreatywnym miastem świata.

Źródło: https://baoquangnam.vn/vai-cam-nhan-ve-van-hoa-hoi-an-3139045.html