'Quả ngọt' từ sự kiên định

QTO - Vụ đông-xuân 2025-2026, thành viên Hợp tác xã (HTX) Nông sản sạch, canh tác tự nhiên Triệu Phong (xã Triệu Cơ) phấn khởi vì lúa được mùa, được giá. Thành quả sau 9 năm (18 vụ) kiên định sản xuất theo quy trình canh tác tự nhiên là mùa vàng bội thu, đất đai mỡ màu và môi trường sống trong lành. Không hô hào khẩu hiệu, các thành viên HTX kiên trì đối mặt với thử thách, quyết tâm theo đuổi phương thức canh tác tự nhiên nhằm tạo ra sản phẩm an toàn, chất lượng, góp phần bảo vệ môi trường và xây dựng nền nông nghiệp bền vững.

Thách thức trên cánh đồng cũ

Niềm vui trong vụ lúa đông xuân này càng khiến thành viên HTX Nông sản sạch, canh tác tự nhiên Triệu Phong nhớ và trân quý khoảng thời gian mà bà con đã cùng nhau vượt qua khó khăn, thách thức để thay đổi tư duy, bắt đầu một phương thức canh tác mới.

Tháng 10/2017, HTX Nông sản sạch, canh tác tự nhiên Triệu Phong ra đời sau một năm người dân địa phương thí điểm trồng lúa canh tác tự nhiên do Dự án KOICA (Hàn Quốc) hỗ trợ. Ông Nguyễn Hữu Đạt, Giám đốc HTX cho biết: “Từ 2ha với 15 hộ gia đình tham gia thí điểm trồng lúa theo phương thức canh tác tự nhiên vào năm 2016, địa phương và dự án muốn mở rộng vùng sản xuất lên 17ha. Vì thế, HTX được thành lập để vừa chỉ đạo, quản lý thành viên sản xuất theo đúng quy trình đề ra, vừa để lo đầu ra cho sản phẩm. Mặc dù thời điểm đó có sự hỗ trợ tích cực của dự án và chính quyền địa phương, nhưng chúng tôi cũng gặp không ít khó khăn, thách thức”.

Sản phẩm “Gạo sạch Triệu Phong” được nhiều người tiêu dùng biết đến - Ảnh: M.L

Một trong những khó khăn lớn nhất là người dân phải thực hành một quy trình sản xuất hoàn toàn khác trước (không sử dụng phân vô cơ, thuốc bảo vệ thực vật mà chỉ bón phân chuồng đã ủ hoai mục, làm cỏ thủ công và phòng trừ sâu bệnh bằng chế phẩm vi sinh ủ từ gừng, tỏi, ớt, đường… lên men). “Năm đầu tiên chuyển đổi, đồng ruộng chưa thích nghi, sâu bệnh hoành hành, sản lượng lúa sụt giảm gần một nửa, chỉ còn 1,3-1,5 tạ/sào (trong khi lúa canh tác thông thường là 2,5-3 tạ/sào). Một số thành viên hoang mang, đòi bỏ cuộc”, ông Đạt nhớ lại.

Cũng trong thời gian này, do chưa được người tiêu dùng biết đến nhiều nên lúa gạo của HTX không có thị trường tiêu thụ ổn định. Ông Nguyễn Xuân Tấn, nguyên Bí thư Chi bộ thôn An Hưng, xã Triệu Tài cũ-một trong những hộ tiên phong tham gia canh tác lúa tự nhiên, cho biết, 3 năm đầu Hội đồng quản trị (ĐQT) của HTX (gồm 1 giám đốc, 2 phó giám đốc và trưởng ban kiểm soát) làm việc không lương. Thậm chí, để người dân yên tâm sản xuất, có vụ họ còn phải vay tiền để thu mua lúa cho thành viên ngay khi vừa thu hoạch xong dù chưa tìm được đầu ra cho sản phẩm.

Ông Tấn chia sẻ: “Thấy HĐQT HTX nhiệt tình, tận tâm, vì dân như vậy, chi bộ đã chỉ đạo cán bộ hội, đoàn thể và đảng viên trong thôn gương mẫu tham gia và duy trì phương thức sản xuất mà HTX đã đề ra. Có thời điểm khó khăn quá, tôi và một số thành viên HTX đã xay xát gạo gửi vào cho con em đang học tập, sinh sống ở miền Nam để con cháu sử dụng, đồng thời giới thiệu cho bạn bè, đồng nghiệp nhằm tìm kiếm thị trường cho sản phẩm”.

Đưa thương hiệu “Gạo sạch Triệu Phong” vươn xa

Sau một thời gian kiên định với con đường sản xuất sạch, từ một mô hình còn nhiều hoài nghi ban đầu, HTX đã từng bước vượt qua khó khăn, trở ngại. Năm 2024, mô hình canh tác lúa hữu cơ được mở rộng lên 61ha với 152 thành viên tham gia (sau sáp nhập xã giảm còn 41ha với 101 thành viên). Đặc biệt, với sự tiếp sức của Dự án KOICA và sự nỗ lực của HĐQT, HTX đã xây dựng được thương hiệu “Gạo sạch Triệu Phong”, từng bước khẳng định uy tín trên thị trường.

Để chứng minh sản phẩm sạch, HTX đã đưa lúa gạo tham gia các cuộc đánh giá tiêu chuẩn nông sản hữu cơ trong nước và quốc tế. Trong đó sản phẩm của HTX đã đạt giải nhất tại Hội chợ triển lãm sản phẩm nông nghiệp canh tác tự nhiên thân thiện với môi trường tại Seoul (Hàn Quốc), được chứng nhận sản phẩm hữu cơ Việt Nam, đạt sản phẩm OCOP 4 sao… Cùng với nỗ lực tạo ra sản phẩm sạch, thời gian qua, HTX đẩy mạnh quảng bá, xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường.

Hiện “Gạo sạch Triệu Phong” đã có mặt tại nhiều tỉnh, thành phố thông qua liên kết với các doanh nghiệp, siêu thị và hệ thống phân phối lẻ toàn quốc. Trong đó đối tác tiêu thụ số lượng lớn sản phẩm của HTX là chuỗi thực phẩm sạch Vita Market ở TP. Đà Nẵng với sản lượng thu mua 100 tấn lúa/năm. Ngoài cung cấp gạo hữu cơ cho thị trường, Vita Market còn sử dụng “Gạo sạch Triệu Phong” làm nguyên liệu để chế biến sản phẩm Baby rice-một sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ em có uy tín trên thị trường.

Thu hoạch lúa tại Hợp tác xã Nông sản sạch, canh tác tự nhiên Triệu Phong - Ảnh: M.L

Hiện nay, lúa thông thường đang được mua với giá từ 6.200-7.000 đồng/kg, riêng lúa của HTX có giá từ 10.000-12.000 đồng/kg. Mục tiêu ban đầu HTX đề ra là tạo ra sản phẩm lúa gạo có giá trị kinh tế cao hơn thị trường từ 25%-30%, nhưng với vụ đông-xuân 2025-2026, năng suất lúa đạt 2,8-3 tạ/sào (bằng năng suất lúa thông thường) đã tăng lợi nhuận của thành viên HTX gấp 1,5-2 lần.

Bà Nguyễn Thị Nhạn, thôn An Hưng, xã Triệu Cơ cho hay, gia đình bà rất phấn khởi vì trồng 3,2 sào lúa ST25, năng suất, sản lượng, giá bán đều cao gấp đôi lúa thường. Không chỉ thu lợi nhuận về kinh tế, mà ý nghĩa hơn là giá trị về môi trường. “Bây giờ xuống ruộng làm cỏ, bón phân nhiều khi tôi dẫm trúng cá dét, cua đồng… cho thấy môi trường đồng ruộng rất an toàn. Chúng tôi vui vì tạo được lương thực an toàn cho gia đình và xã hội; hằng ngày lao động trên những cánh đồng mà không còn nỗi lo thuốc bảo vệ thực vật, phân bón hóa học ảnh hưởng đến sức khỏe như trước”, bà Nhạn chia sẻ.

Sau nhiều vụ canh tác tự nhiên, đất đai được cải tạo, phục hồi dinh dưỡng nên cây lúa tươi tốt, cho năng suất cao, ít sâu bệnh dù không dùng bất kỳ một loại phân bón hay thuốc bảo vệ thực vật hoá học nào. Năm 2024, HTX Nông sản sạch, canh tác tự nhiên Triệu Phong vinh dự là một trong 63 HTX tiêu biểu toàn quốc được Hội Nông dân Việt Nam tôn vinh.

Trong những năm qua, HTX và nhiều cá nhân tiêu biểu trong đơn vị đã được các cấp, ngành biểu dương, khen thưởng vì có thành tích xuất sắc trong sản xuất, kinh doanh và xây dựng mô hình nông nghiệp sạch, bền vững.

Theo ông Nguyễn Hữu Ngọc, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Triệu Cơ, HTX Nông sản sạch, canh tác tự nhiên Triệu Phong là tập thể điển hình trong học tập và làm theo Bác tại địa phương. Đây là minh chứng cụ thể về sự kiên trì và tinh thần đoàn kết, vì cộng đồng. Không chỉ đạt hiệu quả kinh tế, HTX còn tạo dấu ấn về mặt xã hội và môi trường, đó là góp phần thay đổi nhận thức, tập quán sản xuất của nông dân theo hướng an toàn, thân thiện, giảm thiểu ô nhiễm đất, nước; tạo việc làm ổn định, nâng cao thu nhập cho người dân địa phương. Cấp ủy, chính quyền địa phương ghi nhận sự đóng góp của HTX và khuyến khích nhân rộng mô hình sản xuất này. Năm 2026, xã sẽ hỗ trợ HTX thực hiện dồn điền đổi thửa, chỉnh trang đồng ruộng để mở rộng vùng lúa canh tác lúa tự nhiên thêm từ 10-12ha.

Mai Lâm

Nguồn: https://baoquangtri.vn/kinh-te/202605/qua-ngot-tu-su-kien-dinh-4175ca0/