Sản phẩm chế biến chiếm thị phần cao trong xuất khẩu rau quả

Đầu tư của các doanh nghiệp, nhu cầu thị trường đang giúp cho các sản phẩm chế biến có thị phần ngày càng lớn hơn trong xuất khẩu rau quả của Việt Nam.

Đầu tư công nghệ chế biến cho sản phẩm chiến lược

Được đầu tư xây dựng và đưa vào hoạt động từ năm 2014 tại Khu công nghiệp Phú Hội, xã Đức Trọng, Lâm Đồng, nhà máy chế biến trái cây của Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Trường Hoàng Lâm Đồng hiện đang tập trung sản xuất những sản phẩm chính từ chanh dây như nước cốt chanh dây, chanh dây sấy...

Bà Bùi Thị Thúy Hà - Phó Giám đốc doanh nghiệp Trường Hoàng Lâm Đồng - cho biết nhà máy có công suất 52 nghìn tấn nguyên liệu mỗi năm, và hiện đang được nâng lên 78 nghìn tấn. Ngoài các sản phẩm chế biến từ chanh dây, nhà máy còn chế biến các sản phẩm từ một số loại trái cây khác như bơ, xoài…

Xử lý chanh dây trước khi đưa vào chế biến ở nhà máy của Trường Hoàng Lâm Đồng. Ảnh: Sơn Trang.

Ngay từ trước khi xây dựng nhà máy, Trường Hoàng Lâm Đồng đã có hợp đồng xuất khẩu nước chanh dây cô đặc sang EU. Đến nay, toàn bộ sản lượng nước chanh dây cô đặc của nhà máy đều đang được xuất khẩu, trong đó, thị trường EU chiếm khoảng 80%. Còn toàn bộ sản lượng chanh dây sấy dẻo đều được xuất khẩu sang Mỹ.

Bà Thúy Hà chia sẻ, nhu cầu các sản phẩm chế biến từ chanh dây đang tăng lên. Chẳng hạn, trong năm 2026, nhu cầu của khách hàng đối với trái cây sấy của nhà máy tăng 30%, còn nước trái cây cô đặc tăng 10%... Do đó, từ khi đưa vào hoạt động đến nay, nhà máy chế biến trái cây của Trường Hoàng Lâm Đồng đã mấy lần phải mở rộng công suất.

Đồng thời, công ty đã liên kết với nông dân ở Lâm Đồng và nhiều địa phương khác ở khu vực Tây Nguyên để sản xuất chanh dây nguyên liệu với diện tích từ 1.500-2.000 ha. Sản lượng chanh dây sau khi thu hoạch, có tới 70% đưa vào chế biến, chỉ 30% bán dưới dạng quả tươi.

Tương tự Trường Hoàng Lâm Đồng, trong thời gian qua, nhiều công ty trong ngành rau quả đã đầu tư xây dựng nhà máy để chế biến các sản phẩm từ trái cây, đáp ứng nhu cầu của thị trường nội địa và xuất khẩu. Với sự đầu tư của các công ty, các sản phẩm chế biến từ trái cây đang ngày càng chiếm thị phần lớn hơn trong xuất khẩu trái cây Việt Nam.

Máy móc hiện đại trong nhà máy chế biến trái cây của Trường Hoàng Lâm Đồng. Ảnh: Sơn Trang.

Năm 2025, xuất khẩu rau quả chế biến đã lần đầu tiên vượt mốc 2 tỷ USD, tăng 42,1% so với năm 2024. Với kim ngạch 2,06 tỷ USD, rau quả chế biến chiếm khoảng 24% tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả năm 2025, tăng so với thị phần hơn 20% năm 2024.

Theo Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), trong 4 tháng đầu năm 2026, cơ cấu chủng loại sản phẩm rau quả xuất khẩu tiếp tục cho thấy sự chuyển dịch mạnh mẽ từ các mặt hàng tươi truyền thống sang các sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn.

Số liệu của Cục Hải quan Việt Nam cho thấy, tỷ trọng xuất khẩu nhóm sản phẩm chế biến tăng từ 29,33% trong 4 tháng đầu năm 2025 lên 35,82% trong 4 tháng đầu năm 2026. Điều này đang giúp nâng cao giá trị gia tăng của trái cây Việt Nam và giảm sự phụ thuộc vào tính mùa vụ của trái cây tươi.

Chuyển dịch cơ cấu ngành hàng rau quả

Ông Nguyễn Đình Tùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vinafruit), đánh giá, cơ cấu hàng rau quả xuất khẩu đang có sự chuyển dịch tích cực khi tỷ trọng và kim ngạch hàng chế biến tăng lên; các doanh nghiệp đang ngày càng quan tâm đầu tư vào chế biến sâu như sản phẩm đông lạnh, sấy, hay nước quả cô đặc.

Tiềm năng mở rộng thị phần xuất khẩu cho rau quả chế biến còn rất lớn. Ông Nguyễn Đình Tùng cho biết, hơn 70% sản phẩm rau quả của Việt Nam hiện vẫn đang xuất khẩu dưới dạng tươi. Năng lực chế biến sâu trong ngành rau quả hiện còn hạn chế, sản phẩm chế biến khá nghèo nàn về chủng loại, bao bì chưa thực sự thu hút và chưa đủ sức tham gia điều tiết tiêu thụ sản phẩm vào thời điểm rộ mùa vụ.

Chính vì vậy, ông Nguyễn Đình Tùng cho rằng, Chính phủ và các địa phương cần có chính sách khuyến khích các tập đoàn lớn đầu tư mạnh vào nhà máy chế biến sâu ngay tại các vùng nguyên liệu rau quả tập trung.

Sự tăng trưởng mạnh của xuất khẩu rau quả chế biến đang thúc đẩy xuất khẩu rau quả nói chung đạt mức tăng trưởng cao. Theo Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), 5 tháng đầu năm nay, xuất khẩu rau quả ước đạt 2,98 tỷ USD, tăng 29,4% so với cùng kỳ năm 2025.

Nguồn: https://nongnghiepmoitruong.vn/san-pham-che-bien-chiem-thi-phan-cao-trong-xuat-khau-rau-qua-d813885.html