ชื่อสถานที่ Chợ Đồn ใน Biên Hòa

ชื่อสถานที่หลายแห่งในเบียนฮวาไม่ได้เป็นชื่อทางการปกครองอีกต่อไปแล้ว แต่ยังคงใช้กันทั่วไปในการสื่อสารในชีวิตประจำวัน เช่น โลโบ (เตาเผาโค), โลเฮียว (เตาเผาหมู), โลทัน (เตาเผาถ่าน), โกแคท (เนินทราย), โฮโบ (หลุมโค)... และโชดอนก็เป็นหนึ่งในนั้น

มุมหนึ่งของสี่แยกโชดอน (เขตเบียนฮวา จังหวัด ดงไน ) ภาพถ่าย: ดังตุง

ในหนังสือ "ชื่อสถานที่ทางด้านการบริหาร ประวัติศาสตร์ และวัฒนธรรมของจังหวัดด่งนาย" ซึ่งรวบรวมโดยสมาคม วิทยาศาสตร์ ประวัติศาสตร์จังหวัดด่งนาย เรียบเรียงโดยอาจารย์เจิ่น กวาง โต๋ย อดีตรองผู้อำนวยการกรมวัฒนธรรม กีฬา และการท่องเที่ยว และประธานสมาคมวิทยาศาสตร์ประวัติศาสตร์จังหวัดด่งนาย และตีพิมพ์โดยสำนักพิมพ์ด่งนายในปี 2556 ชื่อสถานที่โชดอนถูกรวมอยู่ในส่วนที่เกี่ยวกับชื่อสถานที่ทางประวัติศาสตร์ หนังสือเล่มนี้ได้รับรางวัลตรินห์ ฮว่าย ดึ๊ก ซึ่งเป็นเครื่องยืนยันถึงความน่าเชื่อถือทางวิทยาศาสตร์ และได้รับการว่าจ้างและสนับสนุนด้านงบประมาณจากจังหวัดด่งนาย

ข้อมูลเกี่ยวกับ Chợ Đồn อธิบายไว้ในหน้า 723 ของฉบับพิมพ์ครั้งแรกว่า: “ปัจจุบัน Chợ Đồn ตั้งอยู่ในเขต Bửu Hòa เมือง Biên Hòa เดิมชื่อ Chợ Lò เป็นส่วนหนึ่งของหมู่บ้าน Bình Long ตำบล Chánh Mỹ Thượng อำเภอ Phước Chánh จังหวัด Biên Hòa บริเวณนี้เคยมีถนนที่เจริญรุ่งเรืองและมีเตาเผาเครื่องปั้นดินเผาจำนวนมาก เมื่อกลุ่มกบฏ Tây Sơn เข้ามาใน Gia Định พวกเขาได้ตั้งฐานที่นี่ จึงเป็นที่มาของชื่อสถานที่ว่า Chợ Đồn ในปี 1956 พ่อค้าใน Chợ Đồn ได้ปิดตลาดและเรียกร้องให้มีการเจรจาเพื่อจัดการเลือกตั้งทั่วไป… ในปี 1959 เจ้าหน้าที่หญิงได้ย้ายมาอยู่ที่นี่เพื่อ ทำงานในพื้นที่ Biên Hòa”

ดังนั้น ตามหนังสือเล่มนี้ ที่มาของชื่อสถานที่ว่า โชดอน จึงเกิดจากการที่กองทัพเตย์เซินตั้งค่ายอยู่ที่นั่น

หนังสือประวัติศาสตร์เวียดนาม รวบรวมโดยสถาบันประวัติศาสตร์ สังกัดสถาบันสังคมศาสตร์แห่งเวียดนาม และตีพิมพ์โดยสำนักพิมพ์สังคมศาสตร์ ฮานอย ปี 2017 เล่มที่ 4 ครอบคลุมช่วงศตวรรษที่ 17-18 โดยมีหัวข้อย่อยเกี่ยวกับเหตุการณ์สี่ครั้งที่กองทัพเตย์เซินเข้าสู่จังหวัดเกียดิญเพื่อแย่งชิงอำนาจกับขุนนางราชวงศ์เหงียน หัวข้อย่อยแรก ชื่อ "กองทัพเตย์เซินโจมตีกองทัพเหงียนในเกียดิญเป็นครั้งแรก" ในหน้า 347 ระบุว่า: ในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1776 เหงียนลู่ ในฐานะผู้บัญชาการทหารสูงสุด นำกองทัพเรือโจมตีกองทัพเหงียนในเกียดิญ ขุนนางเหงียนหนีไปยังเจิ่นเบียน ตั้งค่ายที่ดงลัม (ปัจจุบันคือไฮดง) กองทัพเตย์เซินยึดไซ่ง่อนได้

หน้า 349 ของหนังสือเล่มนี้มีหัวข้อย่อยว่า "การโจมตีครั้งที่สองที่ได้รับชัยชนะของกองทัพเตย์เซินต่อกองทัพเหงียนในเกียดินห์" หนังสือระบุว่า "ในเดือนมีนาคม ค.ศ. 1777 กองทัพเตย์เซินภายใต้การบัญชาการของเหงียนเว้ พร้อมด้วยกองกำลังทางบกและทางน้ำสองกอง ได้โจมตีขุนนางเหงียนในเกียดินห์"

หน้า 353 มีหัวข้อย่อยว่า: การโจมตีครั้งที่สามที่ประสบความสำเร็จของกองทัพเตย์เซินต่อกองทัพเหงียนในจังหวัดเกียดินห์ ครั้งนี้เกิดขึ้นในปี 1782 นำโดยเหงียนญัก หลังจากที่โดทันห์นันถูกลอบสังหารโดยเจ้าเหงียนอานห์ด้วยข้อสงสัยว่าทรยศชาติ

ครั้งที่สี่เกิดขึ้นในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1783 ภายใต้การบัญชาการของเหงียนฮุยและเหงียนลู และในโอกาสนี้เองที่เหงียนฮุยสามารถเอาชนะกองทัพสยามได้อย่างเด็ดขาด

ตลาดดอนเดิม ปัจจุบันคือตลาดบูฮวา

ดังนั้น กองทัพเตย์เซินจึงเข้ายึดเมืองจาดีญถึงสี่ครั้ง และระหว่างแต่ละครั้ง กองทัพของเจ้าเมืองเหงียนก็ยึดเมืองจาดีญคืนได้ ครั้งแรกที่กองทัพเตย์เซินเข้ายึดเมืองจาดีญนั้น อยู่ภายใต้การบัญชาการของเหงียนลู่ ขณะที่เจ้าเมืองเหงียนหนีไปยังตรันเบียน กองทัพเตย์เซินจึงตั้งกองกำลังรักษาการณ์อยู่ที่นั่นเพื่อป้องกันไม่ให้กองทัพเหงียนกลับมายังจาดีญอีก

ในคำอธิบายเกี่ยวกับเกาะคูเหลาเฟิน (Cù lao Phố) ในพจนานุกรมภาษาถิ่นเวียดนามใต้ของ Vương Hồng Sển ระบุว่า: "ที่ปลายสุดทางใต้ของเกาะ (คูเหลาเฟิน - PV) มีท่าเทียบเรือเฟอร์รี่ ซึ่งมีเรือข้ามฟากขนส่งผู้คนไปยังตลาดบิ่ญเตียน เมื่อกองทัพเตย์เซินมาถึง พวกเขาตั้งค่ายอยู่ที่นี่ ซึ่งต่อมาเป็นที่รู้จักกันในชื่อ โชโด (Chợ Đồn) และยังคงเรียกชื่อนี้มาจนถึงปัจจุบัน" (หน้า 250, Nhà xuất bản Trẻ, 1999)

ในหนังสือ Gia Dinh Thanh Thong Chi ที่แปลโดย Pham Hoang Quan ในส่วนของคำอธิบายและงานวิจัย มีบทความเกี่ยวกับ Cho Don หรือที่รู้จักกันในชื่อตลาด Lo Giay ตลาด Binh Tien หรือตลาด Binh Long หน้า 62 ของหนังสือเล่มนี้ระบุว่า: "ทางตอนใต้สุด มีเรือข้ามฟากไปยังตลาด Binh Tien ซึ่งเป็นที่รู้จักกันทั่วไปในชื่อตลาด Lo Giay เมื่อกองทัพ Tay Son ตั้งค่ายอยู่ที่นั่น มันถูกเรียกว่า Cho Don ซึ่งอยู่ในหมู่บ้าน Binh Tien หนังสือเล่มนี้รวบรวมโดย Trinh Hoai Duc ข้าราชการระดับสูงของราชวงศ์ Nguyen และเหตุผลที่ตั้งชื่อว่า Cho Don จึงได้รับการพิสูจน์แล้ว"

หนังสือ "ประวัติศาสตร์โดยสังเขปของเบียนฮวา" โดยหลง วัน ลู กล่าวถึงโชดอนสองครั้ง โดยให้ที่มาของชื่อตามที่กล่าวมาข้างต้น และเพิ่มเติมรายละเอียดว่า ที่นี่เป็นสถานที่สู้รบระหว่างกองทัพของลีไท ซึ่งเคยอยู่ภายใต้การปกครองของราชวงศ์เตยเซินแต่ได้ละทิ้งราชวงศ์เตยเซินไปแล้ว กับกองทัพดงเซินของโดทันห์นัน ซึ่งอยู่ฝ่ายขุนนางเหงียน เพื่อยุติความบาดหมางในอดีต ลีไทพ่ายแพ้ในศึกและถูกสังหาร

ในสมัยการปกครองของพระเจ้าจาลอง หมู่บ้านบิ่ญเตียนถูกเปลี่ยนชื่อเป็นบิ่ญลอง และในสมัยอาณานิคมฝรั่งเศสก็ถูกเปลี่ยนชื่อเป็นบู่ฮวา ตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม 2568 เป็นต้นไป ตำบลบู่ฮวา ตำบลตันวัน ตำบลฮวาอัน และตำบลตันหานห์ จะรวมกันเป็นตำบลเบียนฮวา

นอกจากนี้ บูฮวา ยังมีสะพานทูฮวง ซึ่งเป็นตัวละครจากนิทานพื้นบ้าน อนุสาวรีย์แห่งชาติวัดเหงียนตรีฟอง (ซึ่งมีรูปปั้นทองสัมฤทธิ์ที่บริจาคและสร้างขึ้นโดยสมาคมประวัติศาสตร์เวียดนาม) วัดแทงห์ลวง (อนุสาวรีย์ระดับจังหวัด) และวัดเกาได ส่วนโชดอนนั้นขึ้นชื่อเรื่องหมูย่างเสียบไม้และก๋วยเตี๋ยวปลาช่อน ถนนเหงียนตรีฟองซึ่งตัดผ่านพื้นที่นี้ ได้รับการปรับปรุงจากทางแยกโชดอน ไปสู่ทางแยกบุยฮูเหงีย-เหงียนตรีฟอง และไปถึงถนนเกาฮังบนถนนเหงียนไอโกว๊กในเขตเบียนฮวา

Tran Chiem Thanh

ที่มา: https://baodongnai.com.vn/dong-nai-cuoi-tuan/202601/dia-danh-cho-don-o-bien-hoa-2a409f0/