เส้นไหมสีขาวงาช้างจากต้นชาฉ่า

แม้ว่าเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมดั้งเดิมของกลุ่มชาติพันธุ์ชนกลุ่มน้อยหลายกลุ่มกำลังเผชิญกับความเสี่ยงที่จะสูญหายไป แต่ชุมชนชาวดาวในหมู่บ้านตราเจา ตำบลซอนฮา อำเภอเบาถัง ยังคงอนุรักษ์และรักษาคุณค่าของงานทอผ้าแบบดั้งเดิมเอาไว้

เราเดินทางไปพร้อมกับเจ้าหน้าที่ฝ่ายวัฒนธรรมของตำบลซอนฮา ตามถนนคอนกรีตที่คดเคี้ยวผ่านป่าอบเชยสีเขียวชอุ่ม จนถึงใจกลางหมู่บ้านตราเจา

งานฝีมือการทอผ้าในหมู่บ้านตราเจาได้รับการสืบทอดจากรุ่นสู่รุ่นโดยสตรีท้องถิ่น

เพื่อทำความเข้าใจงานทอผ้าแบบดั้งเดิมของชาวดาวให้ดียิ่งขึ้น เราจึงไปเยี่ยมครอบครัวของนายบัน วัน กวาง ผู้เชี่ยวชาญด้านการวิจัยวัฒนธรรมชนเผ่าดาว นายกวางเองก็เป็นชาวดาว เกิดและเติบโตในหมู่บ้านตราเจา ปัจจุบันอายุ 66 ปี เป็นข้าราชการเกษียณอายุที่เคยดำรงตำแหน่งต่างๆ เช่น ประธานคณะกรรมการประชาชน ประธานสภาประชาชน และเลขาธิการคณะกรรมการพรรคประจำตำบลซอนฮา

เมื่อเราไปถึงบ้านของเขา คุณกวางกำลังคัดแยก ตากแห้ง และคัดลอกหนังสือโบราณอยู่ เขายังคงมีหนังสือโบราณที่เขียนด้วยอักษรจีนอยู่หลายสิบเล่ม อย่างไรก็ตาม หนังสือบางเล่มได้รับความเสียหายจากน้ำท่วม ทำให้หมึกเลอะ คุณกวางจึงต้องเขียนใหม่ คุณกวางศึกษาอักษรจีนและคุ้นเคยกับวัฒนธรรมเต๋ามาตั้งแต่อายุยังน้อย ตลอดชีวิตการทำงาน เขาไม่มีเวลามากนักที่จะเรียนรู้และฝึกฝนการเขียนพู่กันจีน ดังนั้นเมื่อหกปีก่อน หลังจากเกษียณอายุแล้ว เขาจึงทุ่มเทความพยายามทั้งหมดให้กับการอนุรักษ์และคัดลอกหนังสือโบราณ

คุณบัน วัน กวาง มีความรู้เกี่ยวกับวัฒนธรรมดั้งเดิมของกลุ่มชาติพันธุ์ดาว รวมถึงงานทอผ้าของพวกเขาเป็นอย่างดี

เส้นใยผ้าสีขาวงาช้างยังคงห้อยลงมาเป็นผ้าม่านข้างเครื่องทอผ้าทุกวัน

แม้จะมีตารางงานที่ยุ่งมาก แต่คุณกวางก็ยังสละเวลามาให้ภาพรวมเกี่ยวกับงานทอผ้าของกลุ่มชาติพันธุ์ดาวในบาวถัง โดยเฉพาะอย่างยิ่งชาวบ้านในหมู่บ้านตราเจา คุณกวางกล่าวว่า ชาวดาวไม่ว่าจะอยู่ที่ไหน ก็มักจะมีความมุ่งมั่นในการอนุรักษ์เอกลักษณ์ทางวัฒนธรรม ขนบธรรมเนียม ประเพณี เครื่องแต่งกายแบบดั้งเดิม และงานทอผ้าของตนเสมอ

การบิดเส้นด้าย

เส้นใยแต่ละเส้นของผืนผ้าคือการเชื่อมโยงระหว่างสิ่งโบราณและสิ่งใหม่ ระหว่างการอนุรักษ์และการพัฒนา ระหว่างความนิ่งและการเคลื่อนไหว

นายกวางกล่าวเพิ่มเติมว่า ในอำเภอบาวถัง ประมาณ 34.7% ของครัวเรือนเป็นชาวเผ่าดาว (คิดเป็นจำนวน 39,000 คน) ส่วนใหญ่เป็นตระกูลดาว อาศัยอยู่เป็นหลักในตำบลภูญวน ตำบลซอนฮา เมืองตังลุง เมืองโพลู... ในบรรดาตระกูลดาวเหล่านั้น ตระกูลดาวในหมู่บ้านตราเจาได้อนุรักษ์งานทอผ้าแบบดั้งเดิมไว้ได้ดีที่สุด ปัจจุบันทั้งหมู่บ้านมีเครื่องทอผ้าประมาณ 50 เครื่อง

หลังจากที่นายกวางแนะนำตัวเสร็จแล้ว พวกเราก็ไปบ้านเพื่อนบ้านเพื่อพบกับนางดังถิโคอา อายุ 52 ปี หนึ่งในช่างทอผ้าฝีมือดีของตร้าเจา นางโคอาตั้งเครื่องทอผ้าไว้ข้างหน้าต่าง ซึ่งเป็นตำแหน่งที่ดีที่สุดในการใช้แสงธรรมชาติขณะทอผ้า บนเครื่องทอผ้ามีม้วนผ้าที่เธอกำลังทออยู่ เส้นด้ายสีขาวงาช้างห้อยลงมาเหมือนควันบางๆ หลังจากการเคลื่อนไหวของกระสวยแต่ละครั้ง เสียงคลิกและเสียงเอี๊ยดอ๊าดของไม้ที่เสียดสีกันทำให้บ้านไม้แบบชนบทท่ามกลางต้นอบเชยดูมีชีวิตชีวามากยิ่งขึ้น

การทอผ้าเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ดาวที่พวกเขาได้สืบทอดกันมา

เครื่องทอผ้าของนางโคอา ซึ่งใช้มานานหลายสิบปีนั้นเก่าแก่ แต่เมื่อเทียบกับอายุของเครื่องปั่นด้ายแล้ว ก็ยังมีมูลค่าน้อยกว่ามาก เครื่องทอผ้าสีดำสนิทนี้ตกทอดมาถึงนางโคอา ซึ่งเป็นทายาทรุ่นที่สี่ เธอถือว่ามันเป็น "สมบัติ" ของครอบครัวและเป็นสัญลักษณ์แห่งความสำคัญของรุ่นต่อรุ่น นางโคอาอธิบายว่า ในอดีต ชาวเผ่าดาวในตราเจาเคยปลูกฝ้าย ปั่น และทำเส้นด้าย แต่ปัจจุบันเส้นด้ายหาซื้อได้ง่ายในตลาดท้องถิ่นในราคาถูก ทำให้ไม่มีการปลูกฝ้ายในทุ่งนาของตราเจาอีกต่อไป

การผลิตผ้าทอด้วยเครื่องทอผ้าต้องผ่านขั้นตอนที่ซับซ้อนและพิถีพิถันมากมาย เช่น การต้มเส้นด้าย การเคลือบเส้นด้าย การบิด การดึง และการปั่น แต่ละขั้นตอนล้วนเกี่ยวข้องกับความขยันหมั่นเพียรและการปฏิบัติตามกฎอย่างเคร่งครัด และมีข้อห้ามและข้อห้ามเฉพาะของตนเองในความเชื่อของชาวเต๋า ตัวอย่างเช่น การล้างมือสามครั้งก่อนทำงาน การไม่เล่าเรื่องเศร้า และการไม่ดุด่าหรือพูดจาหยาบคายกับใครก็ตามที่อยู่ใกล้เคียงขณะทอผ้า...

เส้นใยผ้าห้อยลงมาเหมือนม่านบนเครื่องทอผ้าข้างหน้าต่าง

สำหรับสตรีชาวดาว นอกจากเสื้อผ้าที่สวมใส่ในชีวิตประจำวันแล้ว เด็กสาวที่อยู่ในวัยแต่งงานจะต้องเรียนรู้วิธีการทอ เย็บ หรือปักผ้าอย่างน้อยสองชุดใหม่เพื่อสวมใส่ในวันแต่งงาน ครอบครัวที่มีฐานะ ทางเศรษฐกิจดีกว่า อาจเย็บและซื้อชุดพื้นเมืองใหม่สี่ชุด โดยเปลี่ยนเป็นสองชุดที่แตกต่างกันสำหรับพิธีบูชาบรรพบุรุษ

เช่นเดียวกับครัวเรือนอื่นๆ ในหมู่บ้าน ครอบครัวของนางโคอาสืบทอดงานทอผ้าแบบดั้งเดิม ส่วนหนึ่งเพื่อตอบสนองความต้องการของตนเอง และอีกส่วนหนึ่งเพื่อผลิตสินค้าขายให้กับผู้ที่ต้องการ ปัจจุบัน ความเชื่อของผู้คนเปลี่ยนแปลงไปบ้าง ก่อนหน้านี้ ผู้หญิงชาวดาวถูกคาดหวังว่าจะรู้วิธีปั่นไหม ทอผ้า และปักผ้า แต่ปัจจุบัน ในบางแห่ง ผู้หญิงซื้อผ้าทอสำเร็จรูปจากคนอย่างนางโคอา แล้วนำไปย้อมด้วยคราม ปักลวดลาย และตัดเย็บเสื้อผ้าเอง การเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ไม่ได้ทำให้เสียงเอี๊ยดอ๊าดของเครื่องทอผ้าในตราเจาจางหายไป เส้นด้ายสีขาวงาช้างยังคงห้อยอยู่ข้างหน้าต่างเหมือนผ้าม่านบางๆ

ชาวเมืองตระตราวปลูกสมุนไพรเพื่อใช้เป็นวัตถุดิบในการย้อมผ้าไหมด้วยสีคราม

เมื่อสองปีก่อน กระทรวงวัฒนธรรม กีฬา และการท่องเที่ยว ได้ออกประกาศเลขที่ 783/QD-BVHTTDL รับรองงานทอผ้าของกลุ่มชาติพันธุ์ดาวในอำเภอบาวถังให้เป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ระดับชาติ สำหรับครัวเรือนดาว 114 ครัวเรือนในอำเภอตราเจา นี่เป็นความภาคภูมิใจอย่างยิ่ง เพราะเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมดั้งเดิมของพวกเขาจะได้รับการอนุรักษ์ ปกป้อง และส่งเสริมอย่างมีประสิทธิภาพในชีวิตประจำวัน รวมถึงงานทอผ้าด้วย

หนังสือพิมพ์ Cao Cuong/Lao Cai

ที่มา: https://baophutho.vn/trang-nga-soi-to-tra-chau-220977.htm