Denizin ruhunu koruyanlar

Öndeki teknede, My Quang balıkçı köyündeki (Tuy An Nam beldesi) Balıkçılık Festivali'nin baş görevlisi Bay Le Tan Luc, bir tütsü çubuğunu nazikçe kaldırarak saygıyla dua etti. Hoş kokulu duman yükseldi ve tuzlu deniz meltemiyle karışarak uçsuz bucaksız deniz ve gökyüzüne yayıldı.

Geriye kalan teknelerde, insanlar saygıyla kalplerini denize çevirdiler, yüzlerinde kutsal bir bağlılık yansıyordu. O anda, görünmez bir bağ balıkçıları atalarının kökleriyle, koruyucu tanrı Balina Tanrısı ile ve uçsuz bucaksız okyanus dalgaları arasında duydukları huzur özlemiyle birbirine bağlamış gibiydi.

Bay Luc, uçsuz bucaksız okyanusa bakarken, derin ve sıcak sesi dalgaların sesiyle karışıyordu: "Denize gidip Nghinh Ong törenini gerçekleştiriyoruz; tanrının köylülerin samimiyetine şahit olması, denizdeki insanların güvenliğini ve bol miktarda karides ve balık avını sağlayan iyiliksever koruması için ona şükranlarımızı sunmak için dua ediyoruz."

"Ông" veya "Ông" (Vietnam folklorunda "Bay" veya "Ông" anlamına gelir), balıkçı köyündeki balıkçıların balinaya saygıyla hitap etme biçimidir; halk inanışına göre balina, Güney Denizi'nin kutsal bir tanrısıdır. Hayatlarını denize açık bir şekilde geçiren My Quang balıkçı köyü halkı, sayısız tehlikeli fırtına ve tayfunla karşı karşıya kalmıştır, ancak sanki bir sihir gibi, en kötüsü iyi şansa dönüşmüştür. Bu kurtuluşlar, köylülerin balinanın kutsallığına olan inançlarını daha da güçlendirmiştir. Bay Luc, uçsuz bucaksız okyanusa doğru bakarak, saygıdan sesi kısılmış bir şekilde, "Denizde çok uzakta balık avlarken fırtınalarla karşılaştığımız zamanlar oldu; köydeki herkes gibi ben de geri dönemeyeceğimizi düşündüm. Ama Ông'un koruması sayesinde şanslıydık ve kurtulduk..." dedi.

Babasının izinden giden Bay Le Tan Luc, My Quang Türbesi'ndeki atalar ibadetini ve ritüellerini sürdürmeye kendini adadı.

Bay Luc'un ailesi nesillerdir denizle yakından bağlantılıdır. Dedesinden ve babasından dört erkek kardeşine kadar hepsi geçimlerini denizden sağlamıştır. Geçmişte babası Bay Le Nhe (köylüler tarafından Bay Tam Phoi olarak bilinir), okuryazardı ve ritüeller ve törenler konusunda bilgiliydi; çoğu zaman önemli köy etkinliklerinin törensel yönlerini üstlenirdi. Babasının ölümünden sonra Bay Luc bu geleneği sürdürdü ve bu sorumluluğu üstlendi.

Geçmişte Bay Luc, ailesinin temel ihtiyaçlarını ve eğitimini sağlamak için denizde yorulmak bilmeden çalışmıştır. Yaklaşık on yıldır, ailesinin mali durumu daha istikrarlı hale gelince, küreklerini ve ağlarını bir kenara bırakarak enerjisini köy ve topluluk işlerine adamıştır. My Quang Köy Yönetim Kurulu üyeleriyle birlikte köylüleri seferber etmiş ve hayırseverlerden My Quang Ata Türbesi'nin inşasına katkıda bulunmalarını isteyerek, türbeyi giderek daha görkemli hale getirmiştir. Bay Luc için türbeyi inşa etmek, ritüelleri gerçekleştirmek ve atalara tapınmayı sürdürmek, sadece köydeki bir büyüğün sorumluluğu değil, aynı zamanda atalarının erdemlerini ve Güney Denizi tanrısının lütfunu geri ödeme yönündeki ömür boyu süren bir özlemdir.

Birkaç gün önce, Long Thuy balıkçı köyü (Binh Kien mahallesi) de Balıkçılık Festivali'nin coşkusuyla dolup taşmıştı. Davul ve gong sesleri, sakin sahil köyünde yankılanarak, her yerden gelen turistlerin ve memleketlerini terk edenlerin heyecanlı adımlarını geri dönmeye davet ediyordu. Törenin eksiksiz olmasını sağlamak için, Long Thuy balıkçı köyü komitesinin başkanı Bay Nguyen Cho başrolü üstlenmişti. Bay Cho kısa boylu ve tıknazdı, koyu teni rüzgarın, soğuğun ve yıllarca süren yorulmak bilmeyen denizciliğin izlerini taşıyordu. Altmış yaşında olmasına rağmen, artık doğrudan denize açılmasa da, okyanusun ruhu içinde hâlâ bozulmadan yaşıyordu.

Şef Nguyen Cho, Long Thuy balıkçı köyündeki Balıkçılık Festivali sırasında tanrıyı karşılamak için düzenlenen alaya önderlik ediyor.

Bay Cho, uzun yıllardır köy işlerini yönetmede öncülük ederek denize ve atalarına minnettarlığını göstermenin bir yolunu bulmuştur. Hayatının yarısını Balıkçılık Festivali'ne adayan Bay Cho, ilk adaklardan, tanrıya saygı göstermeye, atalara hürmet etmeye ve ruhları çağırmaya kadar her ritüeli ezbere bilmektedir. Köy muhtarı olarak, festivalin eksiksiz bir şekilde gerçekleştirilebilmesi ve geleneklerinin korunabilmesi için köylüleri kapı kapı dolaşarak emek ve kaynak katkısında bulunmaya teşvik etmekten çekinmez. Bay Cho düşünceli bir şekilde, "Deniz bize yiyecek ve giyecek sağlıyor ve Güney Denizi Tanrısı, güçlü rüzgarlar ve dalgalar olduğunda balıkçıları koruyor ve kurtarıyor. Bu tören sadece tanrıya teşekkür etmek için değil, aynı zamanda genç neslin atalarının denize ve onları koruyan ve kutsayan tanrıya duyduğu sevgiyi ve anlamı anlamasına yardımcı olmak içindir." dedi. Güneşten bronzlaşmış yüzü aydınlanarak hafifçe gülümsedi, "Para sınırlı, ama herkes emek ve çaba katkısında bulunuyor. Topluluk ve komşuluk sevgisi duygusu çok sıcak!"

Günümüzdeki kentleşme fırtınasının ortasında, Balıkçılık Festivali, Dak Lak'ın doğusundaki balıkçı köylerinin yaşamlarında denizin ruhunu sessizce koruyarak, kalıcı bir manevi kaynak görevi görüyor ve topluluğun hafızasına derinlemesine işlemiş olan denizcilik kültürünün eşsiz kimliğini besliyor.

Festival, sadece ciddi ritüellerle değil, aynı zamanda balıkçıların samimi yürekleriyle de sürdürülüyor ve topluluk ruhu ve duygu bakımından zengin bir alan yaratıyor. Ho Chi Minh şehrinden bir turist olan Bayan Nguyen Mai Anh, “Bu sahil köyünde festivale tanık olmak beni gerçekten şaşırttı ve duygulandırdı. Yaşlıdan gence herkes geleneksel kıyafetleriyle özenle giyinmişti ve her ritüelde ciddi bir tavır sergiliyordu. Tanrı heykelini taşıma biçimleri, kurban sunmaları ve bağlılıklarını denize yöneltmeleri, bunun sadece basit bir ritüel değil, balıkçıların manevi yaşamının ayrılmaz bir parçası olduğunu gösteriyordu” dedi.

Balıkçılık Festivali, yalnızca ciddi ritüeller ve geleneksel inançlarla korunmakla kalmaz, aynı zamanda eşsiz halk performanslarıyla da canlandırılır. Bunlar arasında, balıkçıların uçsuz bucaksız okyanusun ortasında inançlarını ve barış özlemlerini ifade ettikleri tipik bir performans olan "ba trao" şarkısı (bazı yerlerde "ba trao" olarak da bilinir) yer alır. Davul ve küreklerin ritmiyle uyumlu bir şekilde yankılanan ilahiler eşliğinde, ağ tutmaya alışmış nasırlı eller, Ông tapınağının önünde canlı "ba trao" dansında ritmik bir şekilde hareket eder: "Ufuk uçsuz bucaksız ve puslu (la hu la khoan)/ Vatan denizdir (la hu la khoan)/ Teknelerimiz evimizdir (la hu la khoan)." ... O anda, Baş Aşçı, Baş Okçu, Kayıkçı vb. rollerini oynayan balıkçılar, denizde geçim sağlama yolculuğunu canlı bir şekilde yeniden canlandırırlar.

Şu anda, ilin kıyı balıkçı köylerinde Balina Tanrısı'na adanmış 40'tan fazla tapınak bulunmaktadır. Her yıl ay takvimine göre Ocak ayından Haziran ayına kadar, bu kıyı köylerinde balıkçılık festivalinin coşkusu yaşanır; her yerin koşullarına bağlı olarak festival 3 ila 6 gün sürebilir. Birçok balıkçı sadece balıkçılıkta yetenekli değil, aynı zamanda "ba trạo" halk şarkılarını da biliyor ve icra ediyorlar; örneğin: Değerli Sanatçı Huynh Van Minh (My Quang deresi), Değerli Sanatçı Nguyen Trong Tich (Long Thuy deresi)... Yıllardır sessizce "ba trạo" şarkılarını koruyup öğretiyorlar, balıkçı köylerinde ve kıyı sakinleri arasında Balıkçılık Festivali'nin ruhuna katkıda bulunuyor ve eşsiz kültürel güzelliğini koruyorlar.

Hò bà trạo, Balıkçılık Festivali ritüelinde sergilenen eşsiz bir halk performansı biçimidir.

Halk kültürü araştırmacısı Bay Nguyen Hoai Son şunları paylaştı: Cau Ngu Festivali, genel olarak Orta Vietnam'ın ve özel olarak da Phu Yen'in (eski adıyla) kıyı sakinlerinin dini kimliğini canlı bir şekilde yansıtan eşsiz somut olmayan kültürel miraslardan biridir. Bu, balıkçıların denize şükranlarını ifade etmeleri için bir vesile olmanın yanı sıra, insanlar ve okyanus arasındaki kutsal bağın derin bir ifadesidir; burada manevi inançlarını iyiliksever tanrı Balina Tanrısı'na emanet ederler, her balık avı gezisinde korunma ve bereket için dua ederler. 2016 yılında, Phu Yen (eski adıyla) ilinin Cau Ngu Festivali, Kültür, Spor ve Turizm Bakanlığı tarafından Ulusal Somut Olmayan Kültürel Miras olarak tanınmıştır.

Bay Nguyen Hoai Son'a göre, bir balina öldüğünde tapınaklar kurulması ve cenaze törenlerinin düzenlenmesi, balıkçıların okyanustaki koruyucu tanrılarına duydukları derin minnettarlığın bir ifadesidir. Balıkçılık Festivali sadece dini inançlarla ilgili değil, aynı zamanda topluluk bağlarını güçlendiren bir alandır; balıkçı köylerinde balıkçılar bir araya gelir, denizcilik deneyimlerini paylaşır, komşuluk bağlarını geliştirir ve denize açılmak, balıkçılık alanlarını korumak ve ulusun denizlerinin ve adalarının kutsal egemenliğini korumaya katkıda bulunmak için daha fazla güven ve güç kazanırlar.

Kaynak: https://baodaklak.vn/phong-su-ky-su/202507/nhung-nguoi-giu-hon-cua-bien-93915ee/