Bir zamanlar guano sayesinde dünyanın en zengin ülkesi olan ülke

Bir zamanlar kendi doğal "beyaz altını"ndan faydalanan bu ülke, şimdi insanlığın ıssız bir "çöp alanına" dönüşmüştür.

Bazı ülkeler petrolden, bazıları teknolojiden veya turizmden zenginleşir. Ancak Pasifik Okyanusu'nda beklenmedik bir şekilde tarih yazan küçük bir ada var: dünyanın en zengin ülkelerinden biri haline gelmesinin sebebi... guano. Ve işte o yer şimdi insanlık için ıssız bir "çöp alanı" haline geldi.

"Beyaz altın" adayı cennete dönüştürüyor.

Sadece 21 kilometrekarelik bir ada ülkesi olan Nauru, 1980'lerde muazzam zenginliğiyle dünyayı büyüleyen bir isimdi. Bu zenginliğin kaynağı, parıldayan altın veya elmas madenlerinden değil, adayı kaplayan yoğun fosforit tabakasından (binlerce yıl boyunca biriken martı dışkılarından) geliyordu.

1968'de bağımsızlığını kazandıktan sonra Nauru, bu "hazineyi" sömürmenin tam kontrolünü ele aldı. Bir anda, Birleşik Arap Emirlikleri'nden sonra dünyanın en yüksek kişi başına GSYİH'sine sahip ikinci ülkesi oldular. Nauru halkı "gerçeküstü bir cennette" yaşıyor: vergi yok, ücretsiz sağlık hizmeti, ücretsiz eğitim ve her ailenin ortalama dört lüks arabası var. Günlük yaşam, insanların tasarruf kavramını unuttuğu, paranın o kadar bol olduğu sonsuz bir ziyafet gibi.

"Cennetten" dev bir çöp yığınına.

Ancak bu lüksün bedeli yıkıcı bir tahribattı. Yoğun açık ocak madenciliği, adanın %80'ini ay yüzeyine benzeyen, çorak ve girintili çıkıntılı bir araziye dönüştürdü. "Beyaz altın" rezervleri azaldıkça, Nauru uçurumun dibine doğru sürüklendi.

Bugün geriye kalan zenginlik değil, hurdalık alanlarda terk edilmiş paslı lüks otomobil sıraları, ormansızlaştırılmış bölgeler ve ciddi şekilde tahrip olmuş bir çevre. Nauru artık bir ulus değil, geçmişin hatalarının devasa bir çöplüğü.

Toprak tarıma elverişsiz ve yiyeceklerin tamamı Avustralya veya Yeni Zelanda'dan ithal edilmek zorunda; çoğunlukla da şeker ve yağ oranı yüksek, ucuz konserve ürünler. Sonuç? Nauru, dünyanın en yüksek obezite oranına sahip (nüfusun %70'inden fazlası) ve ciddi bir sağlık kriziyle karşı karşıya.

Sınırsız kaynak sömürüsü döneminin ardından bu topraklar fakirleşti ve verimsizleşti.

Kaynakların laneti ve acı bir ders.

Nauru, ekonomi ders kitaplarında "kaynak laneti"nin en çarpıcı örneğidir. Para, doğru yönetilmeden çok kolay elde edildiğinde, sürdürülebilir kalkınma yaratmaz, aksine zehirli, hedonist bir yaşam tarzını besler.

Sonraki kriz yıllarında Nauru, "alışılmadık" yöntemlere bile başvurdu: uluslararası çeteler için "kara para aklama cenneti" haline gelmekten, yardım karşılığında mülteci kampları için arazi kiralamaya kadar.

Şimdi, sivri kireçtaşı tepelerinin üzerinde dururken, iklim değişikliğiyle mücadele eden ve yükselen deniz seviyeleri nedeniyle haritadan silinme riskiyle karşı karşıya olan yalnız Nauru'yu görüyoruz. Nauru'nun hikayesi sadece guano veya fosfatlarla ilgili değil; insanların kısa vadeli kazançlar için koca bir ulusun geleceğini nasıl hızla "yakabileceğine" dair pahalı bir ders niteliğinde.

Kaynak: https://giadinh.suckhoedoisong.vn/quoc-gia-tung-giau-bac-nhat-the-gioi-nho-phan-chim-172260506071959376.htm