Sonbaharın sonlarına doğru sıcak bir hamur işi.

Kuzey Tay Nguyen eyaletinin dağlık köylerinde, havalar soğuduğunda, birçok mutfak buharı tüten yapışkan pirinç topları etrafında kahkahalar ve sohbetlerle dolup taşar. Burada yapışkan pirinç topları şekerle değil, et dolgusuyla yenir. Bu büyük, yuvarlak toplar, bu bölgenin Tay ve Dao halkı için birçok eski anıyı canlandıran sıcak bir ikramdır.

Yen Thinh beldesinde yaşayan bir Dao etnik grubuna mensup kadın, ustalıkla mükemmel şekilde pişmiş yapışkan pirinç hamur köftelerini kaşıkla çıkarıyor.

Phuc Loc beldesindeki Bayan Hoang Thi Dien'in küçük mutfağında, ateş parlak bir şekilde yanıyor ve evin her yerine sıcaklık yayıyor. Ahşap masanın üzerinde, Tay etnik halkının buradaki basit mutlulukları gibi, yuvarlak ve düzgün, pürüzsüz, beyaz yapışkan pirinç topları birbiri ardına yapılıyor.

Bayan Dien, çevik elleriyle hamur toplarını alırken, çocukluk anılarını mutlulukla hatırladı. Küçük yaşlardan itibaren pirinç hasat mevsimini bilir ve heyecanla beklerdi, çünkü o zaman genç lahanalar filizlenmeye başlar ve annesi etli yapışkan pirinç hamur topları yapardı. O zamanlar fakir oldukları için bazen et olmazdı; iç harcı sadece ince doğranmış lahanadan yapılır, top şekline getirilir ve pirinç yerine haşlanarak yenirdi.

Hayat artık farklı. Sağlam tek katlı ev, hala yanan soba ve kek yapımında kullanılan malzemeler daha kolay bulunabiliyor: kıyma, taze soğan ve taze yeşil sebzeler. Yapışkan pirinç biraz normal pirinçle karıştırılıyor, iyice ıslatılıyor, sonra pürüzsüz bir macun haline getiriliyor ve yoğrulana kadar yoğruluyor. İç harcı damak zevkine göre baharatlandırılıyor, toplar haline getiriliyor ve yumuşak beyaz bir hamurla sarılıyor. Kaynar suya atıldığında, kekler yavaş yavaş yüzeye çıkıyor, dış katmanları saydam ve parlak oluyor. Piştikten sonra, tencereden çıkarılıp lezzetli bir çorbaya konuluyor ve afiyetle yeniyor.

Tay halkının etli dolgulu yapışkan pirinç topları, çiğnenebilir, hafif bir dokuya ve taze hardal yapraklarının hafif aromasına sahiptir. Tek bir ısırıkta, pirincin tatlılığı, etin zenginliği ve yeşil soğan kokusu birleşerek eşsiz, narin ve rustik bir lezzet yaratır.

Ba Be'den, Dao etnik grubunun her yıl dokuzuncu ayın dokuzuncu gününde, Çifte Dokuz Festivali sırasında, etli yapışkan pirinç topları yapma geleneğini hâlâ sürdürdüğü Yen Thinh beldesine gittim.

Ban Thi köyünden 60 yaşın üzerindeki Dao kadını Bayan Hoang Thi Dang şunları paylaştı: "Bunu her yıl yapmak zorundayız; yapmazsak bir şeyler eksikmiş gibi hissediyoruz. Çocukluk günlerimizi hatırlamak için yapıyoruz, böylece çocuklarımız ve torunlarımız eve dönüp yeniden bir araya gelebilsinler ve etnik kimliğimizi unutmasınlar."

Geleneklere göre, Çifte Dokuz Festivali, Dao halkının tüm büyüme mevsimi boyunca tarlalarına yağmur getiren Şimşek Tanrısı'na şükranlarını sunmaları için bir vesiledir. Aynı zamanda, Şimşek Tanrısı'nın cennete dönüşü için veda günü olup, köy için hayırlı bir kurak mevsim ve refah için dua edilir. Bu vesileyle herkes evine dönüp akrabalarıyla kek yapmak, ataları için tütsü yakmak ve bir araya gelip yemek yemek ister.

Tay halkının yapışkan pirinç köftelerinden farklı olarak, Dao halkının yapışkan pirinç köftelerinin kıyma, kırmızı muz çiçeği ve frenk soğanı ile yapılan kendine özgü bir iç harcı vardır. Muz çiçekleri ince ince doğranır, et ve frenk soğanı ile birlikte kavrulur ve daha sonra iç harç olarak kullanılır. Köfteler pişirildiğinde, yapışkan pirinç ve muz çiçeklerinin aroması eşsiz ve zengin bir lezzet yaratır. Genellikle köfteler, zencefil ve zerdeçal ile pişirilmiş tavuk çorbasıyla birlikte yenir; bu yemek hem ısıtıcıdır hem de dağların ve ormanların lezzetleriyle doludur.

Bayan Dang, o zamanlar çocukların çok heyecanlı olduğunu anlattı. Yetişkinler pirinç köftelerini yaparken, küçükler de onları yemek için mutfağın etrafında beklerdi. Bazı aileler, uzakta çalışanların yanlarında götürmeleri için birkaç düzine fazladan köfteyi muz yapraklarına sarardı. Bu pirinç köftesi yemeği sadece bir yiyecek değil, aynı zamanda Dao halkını her sonbaharda bir arada tutan bir bağdı.

Hikâyeden, dumanlı mutfağı, neşeli kahkahaları ve sohbetleri neredeyse gözümde canlandırabiliyorum. Bayan Dang'ın ailesi ateşin etrafında toplanmış, beyaz pirinç köfteleri yavaş yavaş yüzeye çıkıyordu. Yapışkan pirinç, et ve muz çiçeği kokuları birbirine karışıp evi dolduruyordu. Dağlıların elleriyle yapılan basit, rustik bir lezzet olan etli pirinç köfteleri, anıların, akrabalığın, minnettarlığın bir armağanı haline geliyor. Çocuklara ve torunlara toprakları ve gökyüzünü, ebeveynlerini, elverişli havaların ve bol hasatların olduğu mevsimleri hatırlatıyor...

Kaynak: https://baothainguyen.vn/van-hoa/202511/thuc-banh-am-giua-troi-cuoi-thu-8320bcd/