Özel mahkemeler, "standartların ötesinde" bir yargı kurumuna ihtiyaç duyar.

Uluslararası Finans Merkezlerinde Uzmanlaşmış Mahkemeler Hakkındaki Kanun Taslağı, şu anda son halini almakta olup 15. Ulusal Meclis'in 10. oturumunda görüşülüp onaylanması bekleniyor ve iş dünyasının büyük ilgisini çekiyor. Bu, Vietnam hukuk sisteminde yeni bir yasa olmanın yanı sıra, derin entegrasyon çağında ekonomik kalkınmaya hizmet edecek yargı reformu düşüncesinde de önemli bir deneme niteliğinde.

Tasarıyı hazırlama, değerlendirme ve gözden geçirme sürecinin tamamında, birçok görüş oybirliğiyle, modern bir uluslararası finans merkezinin, yatırımcılar için yeterince güçlü, şeffaf, profesyonel ve daha da önemlisi güvenilir bir yargı sistemi olmadan var olamayacağı konusunda hemfikir oldu. Bu nedenle, "standartların ötesinde" bir kurum olmazsa olmaz bir gerekliliktir.

Aslında, uzmanlaşmış mahkemelerin kurulması politikası, Politbüro'nun direktiflerinde açıkça tanımlanmış ve Vietnam'da uluslararası bir finans merkezi kurulmasına ilişkin 222/2025/QH15 sayılı Ulusal Meclis Kararı ile daha da detaylandırılmıştır. Halk Mahkemelerinin Teşkilatı Hakkındaki Değiştirilmiş Kanun da "uzmanlaşmış mahkemeleri" yargı sisteminin bir parçası olarak tanımlayarak "yol açmaktadır". Geriye kalan soru, bu mahkemelerin nasıl işleyeceği meselesidir.

Londra, Singapur, Dubai ve Abu Dabi gibi önde gelen finans merkezlerinin hepsinin kendine özgü ve uzmanlaşmış bir yargı sistemine sahip olması tesadüf değildir. Her birinin kendine has bir organizasyon yapısı vardır, ancak ortak bir noktaları bulunur: benzersiz yasal prosedürler, yüksek nitelikli hakimler kurulu, esnek yargılama dili ve güçlü yargı bağımsızlığı.

Böylesine üstün bir yargı sistemine sahip olmayan bir finans merkezi, bölgede oldukça rekabetçi bir yer haline gelmekte zorlanacaktır. Elbette, Vietnam'ın hiçbir zaman uluslararası bir finans merkezi olmadığı göz önüne alındığında, çeşitli konularda farklı görüşlerin olması kaçınılmazdır.

Örneğin, hakim olarak yabancı uzmanlar mı atanmalı, yoksa sadece yerli personel mi kullanılmalı? Mali ihtilaflar son derece teknik olup uluslararası deneyim ve hassas yargı terminolojisi gerektirir; ancak Vietnamlı hakimlerin yargılama sırasında sahip oldukları İngilizce dil yeterliliği şu anda bu gereksinimleri tam olarak karşılamamaktadır.

Ancak, yabancı hakimlerin kullanılmasının bir ölçüde yargı egemenliğini etkileyebileceğine dair endişeler bulunmaktadır. Bu nedenle, hakimlerin atanması, görevden alınması ve disipline edilmesi kriterleri son derece açık olmalı ve Vietnam yasalarına uygun olmalı, nihai karar ise Cumhurbaşkanına ait olmalıdır.

Bu özel mahkemenin yetki alanı da dikkatlice değerlendirilmelidir. Özel mahkeme yalnızca yatırım ve ticari anlaşmazlıkları mı ele alacak, yoksa dünyanın büyük finans merkezlerinde olduğu gibi idari, iş hukuku ve iflas davalarını da mı ele alacak? Personel baskısını ve yargılama kalitesinde düşüşü önlemek için daha temkinli bir çözüm, yetki alanını kademeli olarak genişleten, çözüm kalitesini nicelikten daha öncelikli tutan yönetilebilir bir yol haritası tasarlamak olabilir...

Taslakta yer alan ve mevcut usul modeline kıyasla oldukça yeni olan bir diğer madde ise, savcılığın uzmanlaşmış mahkemelerdeki denetim faaliyetlerine katılmayacak olmasıdır. Bu model, uluslararası uygulamaya benzer olup, yabancı hakimler arasında oluşabilecek endişeleri gidermekte ve esnek usul süreçleri sağlamaktadır. Peki bu durum, güçler arası denge ve denetimde bir boşluk yaratacak mı?

Umarım, tüm bu yeni ve zorlu konular, Ulusal Meclis'in 10. oturumunun kalan acil çalışma günlerinde yasama organları tarafından daha ayrıntılı olarak incelenir ve dikkatlice değerlendirilir; böylece uluslararası bir finans merkezi için adil, hızlı ve küresel standartlara uygun bir şekilde uygulanabilecek en iyi yasayı oluşturabiliriz.

ANH THU

Kaynak: https://www.sggp.org.vn/toa-an-chuyen-biet-can-mot-thiet-che-tu-phap-vuot-chuan-post825451.html